Coverstory

Lobi da Basi: liefde is de baas

Glenn de Randamie over Typhoon en de zoektocht naar Glenn

Glenn de Randamie is rapper, zanger en schrijver. Je kent ‘m als de hiphop-artiest Typhoon. Live op het podium een van Nederlands meest opzwepende muzikale wervelwinden, naast het podium een aimabel en bescheiden mens. Twee energieën in één man. Zijn verhaal is een inspirerende kijk op wat het betekent om te groeien als muzikant en mens, met alle ups en downs. Een nieuwsgierige strijder die zijn enorme energie leerde verdelen en groeide van Glenn tot Typhoon en van Typhoon weer tot Glenn.

“Ik wil alles aan de muziek geven. En voor de muziek geven. Door de muziek heen geven. Ik wil de muziek eren. Ik wil het leven eren. De liefde eren. God eren. Ik wil ons eren. Dat maakt dat ik alles geef op het podium.”

Een kind van liefde en licht

Typhoon omschrijft zichzelf niet alleen als muzikant, maar ook als ‘kind van de liefde’ en ‘kind van God’. Dit gaat verder dan een religieuze overtuiging, het is een weerspiegeling van zijn kern: vanuit vertrouwen steeds weer opnieuw beginnen en de wereld met een frisse blik bekijken. Het is deze nieuwsgierige ‘dialoog met de dag’ die verweven is in zijn muziek en optredens. Zijn ADHD-karaktereigenschappen dragen bij aan deze creatieve en speelse levensinstelling.

Toch heeft hij niet altijd dat licht in zichzelf gezien. De man die zo ongefilterd eerlijk zijn leven in zijn teksten verwoordt en zijn hart en ziel op het podium legt, heeft ook donkere momenten gekend waarin depressie en zelfs suïcidale gedachten hem plaagden. “Mensen zagen licht in mij dat ik zelf niet kon zien,” vertelt Glenn. Het is juist dat onzichtbare licht, gevoed door zijn sociale kring en spirituele ontdekkingsreis, dat hem door de moeilijkste tijden heeft geholpen.

Van Glenn naar Typhoon …

Als jongeling worstelde Glenn met een gevoel van ontheemding. De telg uit een groot, druk en muzikaal gezin vond de wereld en de mensen daarin complex en uitdagend. Hij voelde zich veel meer thuis in het spirituele en in tekst. Deze dualiteit komt tot uiting in zijn muziek en in zijn artiestenego Typhoon, een superheldenversie van zichzelf. Typhoon werd het deel van hem dat op het podium staat, vol bravoure en zelfverzekerdheid. Glenn daarentegen is de meer introspectieve kant, het “kleinste jongetje van de klas, met de grootste mond”, zoals hij zelf zegt. Glenn: “Ik was van jongs af aan een stotteraar, klein en lief. Op het podium kon ik iemand anders zijn.” De podiumpersona maakte hem niet alleen zekerder, maar gaf hem ook de ruimte om zichzelf te verwoorden en zijn publiek te vermaken en te raken.

Muziek is een gesprek

“Ik wil dat de muziek, eigenlijk alles, een gesprek is. Ik wil in gesprek met het leven, ik wil in gesprek met de liefde. Ik wil dat er ruimte is om te bevragen. Ik wil dat er ruimte is om op mijn bek te gaan. Ik wil het recht hebben om het een keer fout te hebben gehad zonder veroordeeld te worden. Dat is de vrijheid waar ik naar streef. En die ik verlang voor iedereen. Eigenlijk is dat wat ik wil laten zien: wees jezelf. Je bent prima, je bent goed zoals je bent. We all fuck up, we all celebrate. Dit is jouw leven, dus wees jezelf.”

Om deze boodschap, dit gesprek, in zijn muziek te kunnen overbrengen, moet Glenn eerst in gesprek met zichzelf. Daarvoor trekt hij zich regelmatig terug: “Ik ga op zoek naar ruimte om mezelf te horen denken. Om in gesprek te gaan met mezelf. Te luisteren naar de behoeftes die ik heb. Zo laad ik op. De superkracht van een muzikant is niet spelen, maar luisteren. En hoe beter je bent in luisteren, hoe beter je bent in muziek maken. Je wilt zo min mogelijk in de weg staan van een flow. Voor mij begint die flow in ruimte. En daarin kan alles ontstaan.”

Verbinding en verantwoordelijkheid

Een belangrijk keerpunt in zijn leven kwam toen Glenn zijn echtgenote Marie ontmoette, de liefde van zijn leven. Samen met haar leerde hij dat de liefde meer is dan een gevoel; het is een bewuste keuze om te blijven geven, zelfs als het moeilijk is. “Toen ik Marie tegenkwam, was het meteen raak. Al na een paar dates voelde ik me bang. Ik heb haar toen gezegd dat ik niet wist hoe het moest, hoe het ging. Het enige wat ik wist is dat ik voor haar koos. En ik zag haar zichzelf openstellen; haar energie veranderde en mijn energie veranderde daardoor ook. Soms moeten we gewoon onze angsten aankijken en zeggen: oké, dit is spannend en ik weet niet hoe, maar ik kies in ieder geval. Dat is de keuze die ik heb gemaakt en die probeer ik sindsdien elke dag te maken, omdat het leven daardoor gewoon leuker is. De Glenn die ik nu ben, heeft verantwoordelijkheid genomen voor de keuzes die hij heeft.” Deze keuze om uit vertrouwen en liefde te handelen, is nu een constante in zijn persoonlijke en muzikale leven.

Licht, liefde en energie

Samen met zijn vrouw maakte hij ook een dieper contact met het goddelijke. Niet religieus, maar spiritueel; een innerlijk kompas van energie en liefde. Glenn noemt god liefde en die liefde is universeel. “God is geen extern figuur, het is een energie die ons allemaal verbindt,” legt hij uit. “Die energetische spirit is een vorm van vertrouwen, van ontvankelijkheid. Een vorm van liefde. En die ervaar ik in heel veel verschillende dingen. Uiteindelijk geloof ik dat die god in ons allemaal zit, en in alles om ons heen; licht, liefde en energie.”

Deze spirituele beleving van goddelijke energie resoneert diep in Glenn: “Het gaat in mijn ogen ook over het bestuderen en speels ontdekken van de wereld om ons heen. Door het vergaren van al die kennis, verandert je denken en je zienswijze. Daardoor laat je ruimte open voor wijsheid, voor toegepaste kennis. Ook daar kun je prima keuzes mee maken: om in het moment te kiezen voor wat juist voelt. Soms zit je er achteraf misschien naast. Dan is het een les, een deel van het leven. Dat bewustzijn en de durf om te handelen en ook weer los te laten, dát is mijn mens zijn.”

“Ik ga op zoek naar ruimte om mezelf te horen denken.”

Eenzaamheid delen helpt, Join Us

“Sinds 2021 is Glenn ambassadeur van Join Us, een stichting die onderlinge verbinding biedt aan eenzame jongeren. Glenn: “Eenzaamheid kan leiden tot isolatie en daarin kom je niet tot bloei. Er zijn een heleboel geïsoleerde jongeren die niet goed weten hoe ze contact moeten maken. Dat is niet ieder van nature gegeven. Die eenzaamheid delen helpt. We zouden veel meer met elkaar op kunnen lossen als gemeenschap. Elkaar laten weten: jij bent niet alleen.”

Het belang van sociale gezondheid

Zijn spirituele benadering zorgt ervoor dat hij bewust en met compassie naar zichzelf en naar anderen kan kijken. En ‘de ander’ is erg belangrijk in Glenns leven. Sociaal gezond, noemt hij het zelf. Zijn warme band met familie en vrienden heeft hem keer op keer geleerd dat echte verbinding helend werkt. Zijn betrokkenheid bij Stichting Join Us, een platform voor eenzame jongeren, benadrukt dit.

De kracht van een fijne, ondersteunende gemeenschap kan niet onderschat worden. “We hebben elkaar nodig,” zegt Glenn. “Maar om elkaar erbij te houden en erbij te betrekken, moeten we wat vaker uit de weg gaan van onszelf. Iedereen is zo met zichzelf bezig. Get out of your head, gun jezelf ruimte. Die ruimte is van ons allemaal. Het leven en de liefde zijn voor ons allemaal. We zijn allemaal verbonden met die energie. En die connectiviteit is wederkerig. Wat je geeft, krijg je terug. Dat heb ik wel geleerd en daar vertrouw ik ook echt op.”

… en van Typhoon terug naar Glenn

Vlak na het uitkomen van het doorbraakalbum Lobi da Basi in 2014, voelde Glenn zich niet prettig. Achteraf gezien was Typhoon burned-out, iets waar hij toen in de drukte rondom het succes overheen gestapt is. De tweede burn-out in 2017 sloeg keihard in. Een dieptepunt in zijn carrière, maar zegt Glenn: “Ik denk dat ik mijn tweede burn-out echt nodig heb gehad. Ik ging rock bottom. Ik ben er bovenop gekomen door een drietraps hulplijn van therapie, de hernieuwde ontdekking van goddelijke energie en de liefde uit mijn sociale omgeving. Hierdoor heb ik ook opnieuw moeten kijken naar waarom en hoe ik op het podium sta. Ik heb daar veel hulp bij gehad van een vriend die als mentalcoach profsporters begeleidt. Dat heeft veel geholpen, maar ik was er nog niet.”

Hij licht toe: “Kijk, voor mij is alles energie. Ook taal en woorden zijn energie. Op mijn plaat van toen, ‘Lichthuis’, ben ik heel eerlijk over die donkere kant. Het lied ‘Niemand kan blijven’ is het heftigste wat ik ooit heb geschreven. Ik was bang dat als ik dat elke avond zou zingen, ik die hevigheid ook elke avond opnieuw over mezelf zou afroepen. Een goede kennis van me zei dat ik niet zo bang hoefde te zijn en de duisternis kon aangaan. Tijdens de lowkey clubtour die volgde stapte ik met dit nieuwe inzicht het podium op; ik kon opnieuw genieten, zo eng was het donker niet meer.”

Het proces van soulsearching en de zoektocht om zijn optredens met herwonnen energie aan te pakken was zwaar, maar levensveranderend. “Mijn mantra op het podium nu is: it’s not about me. Hierdoor maak ik ruimte voor wat er ontstaat,” vertelt hij. Hij stond zichzelf niet langer in de weg. Tijdens het lied ‘Hemel Valt’ viel alles in Carré op z’n plek: “Alsof de hemel openging! Alles stond weer aan, alles was er,” herinnert hij zich stralend. Deze totale verbinding met zichzelf en het publiek waren van vitaal belang voor Glenn. “Sinds die dag vraag ik mezelf voor elk optreden: Wat heb ik vandaag te geven? Wat mag ik vandaag delen? Gewoon, als Glenn.” De man en de artiest zijn samengekomen.

Inspiratie voor de toekomst

Glenn blijft groeien, leren en uitdagen. Er komt meer muziek, meer shows en er komt een boek, ‘Liefde is de baas,’ waarin hij de lessen van zijn carrière en leven deelt. De kern van alles wat hij schrijft, zingt en doet: liefde, authenticiteit en verbinding. Zijn advies aan jou: “Wees moedig in je ongemak. Gun jezelf ruimte en luister. Vraag jezelf waarin je nog controle probeert uit te oefenen en waarom? Wat probeer je te verbloemen? En dan begin je een echt gesprek met jezelf te voeren. Super ongemakkelijk, maar super leerzaam. En doe dat met compassie. Compassie naar jezelf en daardoor ook naar de ander. Dat is voor mij ‘lobi da basi, liefde is de baas’. Het leven gaat stromen wanneer je loslaat. En dat begint bij jezelf.”

Wees moedig in je ongemak.

Meer

Meer over Glenn, het boek, de muziek én de shows van Typhoon en z’n titanenband vind je op www.mctyphoon.nl, en check join-us.nu.

GOODBYE. HELLO!

JORIS LINSSEN OP WIE STA JIJ TE WACHTEN?

Een oppervlakkig lijkende vraag waarmee je het ijs kunt breken. Ook een vraag waarmee je heel diep kunt komen. Ontwapenend en toch vlijmscherp. Dat bewijst Joris Linssen als innemende tv- presentator al jaren. Nu wachtte hem dit gesprek over vitaliteit. Een gesprek over de levenslessen die Joris leerde uit de vele ontmoetingen die hij al had in zijn leven. “Ik zeg niet dat ik weet hoe het zit maar ik geef door wat mij is opgevallen. Veelal lessen van mensen die het anders doen die niet altijd met de stroom meegaan.” En dat kan in het geval van Joris echt iedereen zijn. Van zijn vader tot een vreemde in de aankomsthal op het vliegveld.

MAAK VERBINDING VANUIT NIEUWSGIERIGHEID

“Van jongs af aan ben ik heel nieuwsgierig. Die nieuwsgierigheid heb ik nog. Natuurlijk droomde ik vroeger van grootse en meeslepende documentaires en films maar al in mijn eerste baan op de redactie van de stadsomroep zei mijn hoofdredacteur: “Jouw grootste talent is de markt op lopen en praten met mensen zonder voorbereiding.” Uiteindelijk bleek ‘Hello Goodbye’ hiervan het toppunt: geen script alleen die vraag ‘op wie staat u te wachten?’. De rest is dan goed luisteren.

Het spontane gesprek is in mijn ogen ook altijd het beste. Als mensen niet weten wat ze gaan zeggen is het authentiek. Wanneer ze echt overvallen worden door hun eigen ontboezeming. Natuurlijk worden er ook voor mijn andere programma’s wel wat zaken vooraf geregeld maar drie pagina’s script en een vragenlijst wil ik niet. Da’s soms spannend maar als presentator wil ik vragen wat de kijker en ik willen weten.

Die sociale open houding geeft de betekenis aan mijn werk. Het zoeken naar verbinding naar wat goed voor je is en werk maken van het raken van anderen is my middle name. Als tienjarige wilde ik zanger premier of verslaggever worden. En ergens ben ik altijd dat jongetje gebleven. Enorm nieuwsgierig. Inmiddels weet ik dat je ook ambitie en een lange adem nodig hebt. Dat gaat makkelijker wanneer je dingen doet die je leuk vindt en als je steeds een beetje vooruitkomt. Bovendien moet je kunnen incasseren klappen opvangen en niet opgeven.

VITALITEIT IS EEN KEUZE

Dat laatste is een les die ik al vrij jong leerde van mijn vader. Als puber was ik redelijk opstandig. Ik ging weg op de school waar mijn vader conrector was omdat ik vond dat er eenheidsworst van ons gekneed werd in dat schoolsysteem. Op een dag thuis in Eindhoven klagend over school viel mijn vader tegen mij uit: ‘Hou nou eens op en leer incasseren! Een goede bokser deelt tikken uit maar kan ook klappen opvangen om te blijven staan.’ Die kwam binnen. Het grappige is dat mijn vader zich dit voorval jaren later helemaal niet kon herinneren. Maar voor mij is die les altijd heel belangrijk geweest; klappen opvangen en op de been blijven in balans voor de volgende ronde.

Wat mij betreft is vitaliteit dan ook een keuze. Natuurlijk kun je ziek worden daar kun je niets aan doen. Als je niet ziek wordt kun je ervoor kiezen om fris en fruitig door het leven te gaan. Of je kiest ervoor om tegen de grond te gaan bij iedere tegenslag. Ik denk ook dat ik een behoorlijk grote veerkracht heb ontwikkeld omdat ik dit toen in m’n oren heb geknoopt.

WE LEVEN IN EEN TIJD WAARIN VEEL MENSEN DE WEG KWIJT ZIJN, ZOEKEND NAAR HOUVAST

VEERKRACHT ALS TEGENWICHT VOOR HOUVAST

Veerkracht is sowieso een van de belangrijkste dingen van deze tijd. De jongere generatie lijkt dat steeds meer te ontberen. Mensen raken snel uit balans depressief en onzeker terwijl ze eigenlijk alle kansen en mogelijkheden hebben. We leven in een tijd waarin veel mensen de weg kwijt zijn zoekend naar houvast. Dat komt omdat de samenleving verder is geïndividualiseerd en religie een kleinere rol is gaan spelen. Meng daar de constante invloed van sociale media bij en je hebt een heel ontwrichtende mix.

Die zoektocht naar houvast is het uitgangspunt van m’n programma ‘Boeddha in de Polder’. Daarin onderzoek ik als totale nitwit spirituele zaken. Die interesse ontstond toen mijn stiefvader stierf. Over hem schreef ik ‘Het boek Louis’. Louis was van grote invloed op mij. Hij was boeddhist en sprak veel over loslaten. Maar op zijn sterfbed kon hij het leven niet loslaten. Ik heb in die periode veel diepe gesprekken met hem gevoerd. Daar wilde ik graag meer over weten én over de spiritualiteit waar hij het over had. Dus probeer ik het gewoon uit. Een ijsbad nemen met een groep ademhalingsoefeningen doen een tantrasessie. Al doende ontdekte ik ook dat steeds meer mensen van de leg raken door de ratrace waar we dagelijks in zitten.

In Out of Office wordt dat alleen maar duidelijker. In dit programma volg ik vijf mensen met een burn-out die gaan helpen op een zorgboerderij. Daar werken zes mensen met een beperking. Die twee groepen gaan elkaar helpen. Het was ontroerend om te merken dat ze er alle elf beter van werden. De mensen met een burn-out krijgen een les in rust en eenvoud niet zo moeilijk doen. Anderzijds ontdekten de hulpboeren dat ze voor vol werden aangezien en op die plek in de lead zijn. Dat werkte heel emanciperend. Ik was de twaalfde man; hun supporter en aanjager interviewer en observator. We werden een familie hadden een goede flow te pakken.

ALS JE MET DE STROOM MEEGAAT STA JE ZELF STIL

Over flow gesproken in mijn boek vertel ik het verhaal van Henk. Henk hielp me zwemmen in de Waal. Terwijl ik in de stroming meevoer blies hij op z’n hondenfluitje als teken dat ik eruit moest richting een krib zwemmen zodat je er door de onderstroom als het ware uitgetild wordt. Uit de stroom komen is echt heel moeilijk. Letterlijk én figuurlijk. In de flow kun je ver komen. Maar als je een tijdje in dezelfde stroom zit raakt het uitgewerkt.

Ik realiseerde me dat je tijdens je leven heel goed moet luisteren naar het fluitje van Henk. Hoor je het gaan? Dan doe je te lang hetzelfde. De weg van de minste weerstand levert je niets meer op. Je gaat te lang met de stroom mee en staat dus eigenlijk stil. Je moet eruit in een andere flow.

Zoiets maakte ik mee met de band waarin ik zong. Daar ben ik niet zo lang geleden mee gestopt. We waren hartstikke lekker op weg. Maar na vierentwintig jaar spelen met mijn band Caramba hoorde ik zelf het fluitje van Henk. Op een avond in het Parktheater Eindhoven voelde het ineens als een herhaling van zetten. Dat was het signaal. Eruit stappen was een positieve keuze toch kostte het kruim. Voor de jongens vooral. Uit de stroom stappen zegt niets over de rivier die stroomt gewoon lekker door. De jongens gaan nu zonder mij verder met hernieuwde energie. En ik voel aan mezelf dat ik toe ben aan andere muziek. Ik ben ook al aan het schrijven. Mezelf opnieuw uitvinden zoals ik dat al drie keer eerder heb gedaan: van punker naar rockband naar de smartlappen van Ome Cor naar de mariachi met Caramba. En nu weer naar iets heel nieuws.

BLIJF LUISTEREN NAAR JEZELF

Je moet je grenzen in de gaten houden en eigenwijs blijven. Stel jezelf de vraag: ‘word ik hier blij van geeft het me energie of lekt het weg?’ Met het antwoord kun je jouw leven inrichten en er je beslissingen op baseren. En dan kun je veel. Mensen kunnen sowieso veel aan. Uit mijn training met oud-special forces man Dai Carter (zie VITALOGIE magazine #4) leerde ik dat wanneer je lichaam schreeuwt om te stoppen je pas op 40% van je kunnen zit. Na een dag fysiek bezig zijn klauterend door de modder met de nodige ballast denk je dat je niet meer kunt. Als er dan een tijger om de hoek verschijnt kun je wel weer vechten of rennen hoor. Maar je moet er dus wel voor waken dat je niet langdurig over die grenzen heen gaat. Goed naar jezelf luisteren dus.

MEER VOOR ANDEREN DOEN IS GOED VOOR ONS ALLEMAAL

VER-ANDER DRAAG BIJ AAN JE OMGEVING

Mijn vrouw en ik hebben twee dochters. Toen we aan een derde kind dachten voelde het anders; er zijn al zoveel kinderen die een warm gezin verdienen maar het niet hebben. Daarnaast zijn wij allebei opgegroeid in de dynamiek van een samengesteld gezin mijn vrouw zelfs een tijdje als pleegkind in een gezin. We kozen toen zelf ook voor een pleegkind. Dat is een enorme verrijking gebleken. Inmiddels hebben we drie volwassen pleegkinderen naast onze dochters. Kinderen die zichzelf hebben afgevraagd ‘ligt het aan mij ben ik niet goed genoeg?’ laten voelen dat ze geliefd zijn is zo mooi. Dat gaat niet vanzelf je moet daarin met elkaar meebewegen elkaars gewoontes en taal leren. Inschikken dus. Denk altruïstisch; gewoon af en toe inschikken iets opofferen voor een ander. Dat heeft voor iedereen voordelen en maakt de wereld voor iedereen leuker en fijner.

MEER VOOR ANDEREN DOEN IS GOED VOOR ONS ALLEMAAL

Het meest cruciale inzicht van allemaal is dus dat je kunt veranderen. En dat schrijf je wat mij betreft als ver-anderen. Meer voor anderen doen is goed voor ons allemaal. Een echte win-win situatie. Zeker in een tijd waarin we zo aan onszelf denken. Op sociale media verkoopt iedereen zichzelf en zelfs in spirituele kringen gaat het om eerst van jezelf houden voordat je verbinding kunt maken met een ander. Onzin. Reik eens uit naar een ander doe iets voor de ander. Kleine dingen bijdragen werkt al bevrijdend. Dan voelt iedereen zich beter. Dat is de sleutel naar geluk: ver-anderen.”

Evi had geen alcoholprobleem. Allerminst, ze heeft helemaal geen probleem met alcohol. Het experiment startte juist daarom. Om de gewoonte te doorbreken. En omdat ze genoeg had van de ongemakken die het drinken van alcohol opleveren; angst, schaamte, stress en hoofdpijn. Ze beschrijft haar alcoholloosheid als een dagboek. Dag voor dag, open en eerlijk. Een jaar werden vijfhonderd dagen. Daar stopt het boek, maar niet haar verhaal.

Sinds 1 januari 2020 drinkt de presentatrice, schrijfster en Bekende Vlaming geen druppel meer. Haar ervaringen, de voor- en nadelen en de veerkracht die ze nodig had om te stoppen met alcohol, deelt ze in haar theatervoorstelling. Confronterend voor velen, ontdekt Evi: “Ik was me er niet van bewust dat zoveel mensen hier mee struggelen. Na afloop van mijn voorstelling komen veel mensen hun verhaal vertellen. Dat is bijzonder. We denken dat we alleen staan in onze verhalen, maar dat is dus helemaal niet zo. Misschien komt het omdat ik zo openhartig ben in mijn columns en boeken en nu ook weer in het theater. Door die openhartigheid herkennen veel mensen zichzelf erin, blijkbaar is mijn verhaal niet uniek. De schaamte rond alcohol is algemener dan ik dacht.”

Totaal legaal en sociaal

Toegeven dat alcohol van grote invloed kan zijn op je ongemakken, je angst, je vermoeidheid, je stress, blijkt veel moeilijker dan gedacht. Van alle geregistreerde harddrugs is alcohol als enige (bijna) totaal legaal en sociaal geaccepteerd. In Nederland en Vlaanderen is ‘drinken’ een aanvaarde activiteit op zichzelf. Een vrijdagavond doorzakken is cool. Op zaterdag met een kater langs de lijn staan, is dat niet. Toch kijkt de doorsnee gezelligheidsdrinker daar echt niet van op.

Het verhaal van Evi gaat niet over de excessen, niet over probleemdrinkers en verslaafden. Het is veel subtieler. Veel doordeweekser. Het gaat over waar de grens ligt tussen gezelligheid en gewoonte. Tussen stoppen en doorgaan. Onthouding en afhankelijkheid. Weet jij het? Waar liggen ze voor jou? Ken jij de uitschieters en jouw eigen alcoholpatroon?

Eigenlijk maakt niet drinken het leven makkelijker. Je bent zekerder van de keuzes die je maakt. Je verdooft niets, je gaat overal doorheen. Daardoor verwerk je de dingen ook sneller. Maar hé, die verdoving werkt ook hè, dat mag iedereen voor zich weten, maar het is een quick fix en neemt problemen niet weg. Dus dan kun je er ook voor kiezen om gewoon, bam, er doorheen te gaan.”

“Sinds ik niet meer drink, heb ik nog nooit gedacht: Jammer dat ik gisteravond geen alcohol heb gedronken!”

Ken jij jouw alcoholpatroon?

In de voorstelling ‘Sinds ik niet meer drink’ schetst Evi heel terloops haar oude drinkpatroon. Iets dat elke volwassen gezelligheidsdrinker onder ons zal herkennen: “Doordeweeks drink ik nooit. Ja, dinsdagavond alleen een glaasje na het sporten dan. Woensdag niet.

Door die openhartigheid herkennen veel mensen zichzelf erin, blijkbaar is mijn verhaal niet uniek. De schaamte rond alcohol is algemener dan ik dacht.”

Totaal legaal en sociaal

Toegeven dat alcohol van grote invloed kan zijn op je ongemakken, je angst, je vermoeidheid, je stress, blijkt veel moeilijker dan gedacht. Van alle geregistreerde harddrugs is alcohol als enige (bijna) totaal legaal en sociaal geaccepteerd. In Nederland en Vlaanderen is ‘drinken’ een aanvaarde activiteit op zichzelf. Een vrijdagavond doorzakken is cool. Op zaterdag met een kater langs de lijn staan, is dat niet. Toch kijkt de doorsnee gezelligheidsdrinker daar echt niet van op.

Het verhaal van Evi gaat niet over de excessen, niet over probleemdrinkers en verslaafden. Het is veel subtieler. Veel doordeweekser. Het gaat over waar de grens ligt tussen gezelligheid en gewoonte. Tussen stoppen en doorgaan. Onthouding en afhankelijkheid. Weet jij het? Waar liggen ze voor jou? Ken jij de uitschieters en jouw eigen alcoholpatroon?

Collectief alcoholprobleem?

De sociale kant van ons drinkgedrag (of drinkgelag) en het gebruik van alcohol is van ongekende invloed op de acceptatie ervan. Het neemt de angst voor het fysieke ongemak, de schaamte van de kater of de blik op overmaat grotendeels weg. We praten het goed, we lachen erom. Avondje gezamenlijke vergiftiging? Gezellig!

Individueel ervaar je dit daarom heel anders en kost dit meer moeite. ‘Wat heb ik gezegd, met wie heb ik geflirt en hoe ben ik überhaupt thuisgekomen?’ Deze vragen, de angst en de hoofdpijn zijn precies waar Evi vanaf wilde. Niet van de roes zelf, maar van de gevolgen ervan. De psychische, fysieke en mogelijk schadelijke effecten.

Evi: ”Alcohol is een harddrug en daarom is het vreemd dat het ‘erbij hoort’. Welk middel je ook neemt. Elke huisarts zou je adviseren te stoppen met alcohol als je jezelf slecht voelt. Desnoods onder de noemer ‘baat het niet, dan schaadt het niet’. Maar zelfs dat lijkt niet op te gaan. Je hoort nooit iemand zeggen: “Ik stop met alcohol, baat het niet…” Bij diëten, therapieën en medicijnen doen we dat wel, maar uitgerekend bij stoppen met alcohol niet. Bizar.”

Evi vindt overigens niet dat iedereen maar móet stoppen met alcohol: “Dat is een persoonlijke keuze. Daarbij ben ik ook geen hulpverlener of coach. Dat wil ik ook niet zijn. Ik hoop wél dat ik de persoon ben die jou kan inspireren om het goede te doen voor jezelf. Om keuzes te maken voor jezelf. Het is daarom leuk om te merken dat mensen die anders waarschijnlijk wel een glas alcohol zouden nemen, nu eens kiezen voor het alternatief. Dat is mooi.”

Ontspanning, slaap en gemak

“Wanneer je stopt met alcohol moet je op een nieuwe manier ontspanning zien te creëren. Ik moet toegeven dat dit best moeilijk was. Voorheen stond ik de hele dag aan en dan ontspande ik ’s avonds met twee wijntjes. Nu leef ik niet langer naar de avond toe. Ik beleef de dag intenser en ontspan intensiever. Je moet die ontspanning wel leren integreren in je dag, anders blijf je maar gaan. De indrukken en prikkels van de dag verwerk ik nu tussendoor. ’s Avonds ben ik sneller moe, dat ook.

Ik denk dat iedereen dat heeft die niet (meer) drinkt. Slaap is fantastisch.

Eigenlijk maakt niet drinken het leven makkelijker. Je bent zekerder van de keuzes die je maakt. Je verdooft niets, je gaat overal doorheen. Daardoor verwerk je de dingen ook sneller. Maar hé, die verdoving werkt ook hè, dat mag iedereen voor zich weten, maar het is een quick fix en neemt problemen niet weg. Dus dan kun je er ook voor kiezen om gewoon, bam, er doorheen te gaan.”

Deuren sluiten om vooruit te gaan

Evi Hanssen is afgestudeerd jazz-zangeres. Als presentatrice kwam ze in ieders schijnwerper terecht. In Vlaanderen bij TMF en VTM met programma’s als Expeditie Robinson, De Dagshow en Mijn Pop-uprestaurant. In Nederland kennen we haar van o.a. 3 Op Reis, DWDD en als sidekick van Ruud de Wild op Radio2. Ook schrijft ze columns, maakt ze podcasts en is ze inmiddels aan haar vierde boek bezig. Reizen en op het podium staan, is een deel van haar natuur. Evi: “Theater wordt de komende tijd mijn wereld. Met de mix van informerend theater en entertainment heb ik iets te pakken waar ik heel blij mee ben en waar ik mijn talenten in kwijt kan. Daar heb ik mezelf wel een beetje opnieuw voor moeten uitvinden.

Op televisie deed ik heel gave dingen, maar het was lastig om buiten het format te treden waarin ik goed paste. Toen besefte ik dat alleen ik zelf de richting kon bepalen. Bewust deuren sluiten om vooruit te gaan. Spannend, maar ‘fuck it’. Nu werk ik voor mezelf. Het is een zot gevoel, maar ik heb gemerkt dat als ik doe waar ik plezier uithaal het eigenlijk al geslaagd is.”

Nooit meer een klotedag

“Sinds ik niet meer drink, heb ik nooit meer een klotedag. Ik heb mezelf dingen aangeleerd die iedereen kan doen. Alcohol of niet, verdriet of niet: gun jezelf fun, beweeg en bedank de dag.

Gun het jezelf om vrolijk te mogen zijn. Toen de laatste maanden van mijn moeder begonnen waren, heb ik tijdens een van mijn vele wandelingen hardop gezegd: Ik gun het mezelf om het niet de hele dag erg te vinden, zelfs nu het slecht gaat mag ik zorgeloos en vrolijk zijn. Die mindset helpt. Bovendien vond mijn moeder het ook een goed idee.

Veerkracht na verlies

Plezier vindt Evi Hanssen ook in schrijven. Haar nieuwe boek heet ‘Traag naar de Hemel’. Een boek over de dood. Een zeer persoonlijk verslag van de gedachtes en ervaringen rondom het ziekbed en overlijden van haar moeder. De diagnose van borstkanker met uitzaaiingen beschrijft Evi op dag 482 in ‘Sinds ik niet meer drink’. Bijna twee jaar later, in maart ’23, volgt euthanasie. “Wat mij verbaast is dat de dood van mijn moeder mij nu minder van slag brengt dan bepaalde liefdesbreuken in mijn leven. Natuurlijk kun je niet onderhandelen met de dood, je kunt niet anders dan het aanvaarden. Ik heb nog veel verdriet, maar niet meer zo hartverscheurend. Ik sta er anders in. En ik denk niet dat ik deze veerkracht had gehad als ik dagelijks verdoofd zou zijn geweest. Daarnaast ben ik ook met mindfulness, meditatie en andere zelfontwikkeling aan de gang gegaan. Ook dat werpt z’n vruchten af.

Evi vindt overigens niet dat iedereen maar móet stoppen met alcohol: “Dat is een persoonlijke keuze. Daarbij ben ik ook geen hulpverlener of coach. Dat wil ik ook niet zijn. Ik hoop wél dat ik de persoon ben die jou kan inspireren om het goede te doen voor jezelf. Om keuzes te maken voor jezelf. Het is daarom leuk om te merken dat mensen die anders waarschijnlijk wel een glas alcohol zouden nemen, nu eens kiezen voor het alternatief. Dat is mooi.”

Ontspanning, slaap en gemak

“Wanneer je stopt met alcohol moet je op een nieuwe manier ontspanning zien te creëren. Ik moet toegeven dat dit best moeilijk was. Voorheen stond ik de hele dag aan en dan ontspande ik ’s avonds met twee wijntjes. Nu leef ik niet langer naar de avond toe. Ik beleef de dag intenser en ontspan intensiever. Je moet die ontspanning wel leren integreren in je dag, anders blijf je maar gaan. De indrukken en prikkels van de dag verwerk ik nu tussendoor. ’s Avonds ben ik sneller moe, dat ook. Ik denk dat iedereen dat heeft die niet (meer) drinkt. Slaap is fantastisch.

Eigenlijk maakt niet drinken het leven makkelijker. Je bent zekerder van de keuzes die je maakt. Je verdooft niets, je gaat overal doorheen. Daardoor verwerk je de dingen ook sneller. Maar hé, die verdoving werkt ook hè, dat mag iedereen voor zich weten, maar het is een quick fix en neemt problemen niet weg. Dus dan kun je er ook voor kiezen om gewoon, bam, er doorheen te gaan.”

Nu ze niet meer drinkt

“Sinds ik niet meer drink ben ik een gelukkiger en leuker mens geworden. Ik heb me nooit meer schuldig gevoeld over wat ik heb gedaan, slecht gevoeld over wat ik heb gezegd of juist niet heb gezegd. Als ik dat nu doe dan bied ik mijn excuses aan en klaar. Alle artificieel opgewekte angsten zijn voor 80% verdwenen, waardoor er ook veel meer ruimte is om tevredener te kunnen zijn.”

Evi drinkt nog altijd niet. En waarom ook wel. “Sinds ik niet meer drink heb ik nog nooit gedacht: Jammer dat ik gisteravond geen alcohol heb gedronken!”

Evi’s boek ‘Traag naar de Hemel’ verschijnt in oktober ’23. Daarna gaat ze met haar interactieve theatervoorstelling ‘Sinds ik niet meer drink’ weer op tournee langs theaters in Nederland en Vlaanderen. De speellijst, de boeken en nog veel meer over Evi Hanssen vind je op: evihanssen.be.

Dolf:

“Het lijkt een beetje tussendoor zo, maar waar wil je heen? Tijd is essentieel in mijn wereld. Dit, als in het najaar, is in mijn werkende leven altijd een extreme periode. In deze tijd doe ik meer dan gemiddeld. Dat betekent vier of vijf keer in de week spelen en dan de radiodingen nog. Maar dat ben ik gewend. En het leek me leuk om dan tussendoor ook nog de Zevenheuvelenloop te doen. Dus zijn we op zaterdagavond van Leeuwarden naar Nijmegen gereden om daar op zondag te lopen. Zo gaan die dingen.”

Waar haal jij al die energie vandaan om dit te doen, of levert alles wat je doet energie op?

“Ik loop al m’n hele leven en mijn werk doe ik al 35 jaar. De energie daarin stoppen en de energie daarvan krijgen, werkt beide kanten op. Van hardlopen word ik niet moe, het werkt andersom; ik kan alles aan, zowel fysiek als mentaal, juist omdat ik al bijna 45 jaar hardloper ben. Voor mij is lopen een basisbehoefte. Ik ben ooit gaan lopen en ben nooit gestopt. Ik train elke dag, naar gelang de tijd. Dat heeft invloed gehad op heel veel, maar zeker op het zo kunnen werken, zo voorstellingen kunnen spelen en zonder enige stress in het leven kunnen staan. Daar ben ik echt van overtuigd. Los van het feit dat ik gewoon wil lopen, wil genieten van de plek en de fysieke inspanning. Die combinatie, en de mentale invloed ervan maakt het lopen voor mij zo waardevol.”

Stel je doelen wanneer je loopt, of is de dagelijkse beweging voor jou voldoende?

“Hard lopen is geen doel op zich. Het doel is mijn hele leven lang al hardlopen geweest. Maar als ik ga lopen, stel ik wel een doel. In 2023 word ik zestig. Ik ben van 1963, dan is dat onvermijdelijk. Ergens in die twaalf maanden daarna wil ik weer een marathon lopen, voorjaar ’24 denk ik, liefst in 2:48. Als ik het loop, ben ik heel tevreden. Zo niet, jammer. Leeftijd zal ook invloed hebben. Je hebt niets volledig in de hand, zeker gezondheidsdingen niet. Je kunt heel gezond eten en leven en sporten, dan nog zijn er dingen die je kunnen overkomen. Zelf heb je invloed op het leven qua sport, werk en voeding. Dus ik geloof erg in preventie en in het op allerlei manieren bevorderen. De vraag blijft hoe je mensen tot bepaald gedrag beweegt. Dat is heel lastig. In mijn voorstelling heb ik het ook over bepaalde voedingskeuzes en verbanden met de klimaatcrisis, want die zijn er. En dan vind ik het jammer om het daar niet over te hebben.”

“Ik kan alles aan, zowel fysiek als mentaal, juist omdat ik hardloper ben.”

Op dit moment (december ’22) zit je midden in je tournee. Hoe komt zo’n voorstelling tot stand?

“Ik speel ook deze oudejaars van 1 september tot 1 januari, vier maanden lang. Da’s vaste prik. September is best vroeg, er kunnen nog dingen in het jaar gebeuren, maar ook dan al speel ik anderhalf uur die voelt als een voorstelling.”

Dus je hebt alles in je hoofd, volgt de actualiteit en dan verander je een deel?

“Vroeger met Lebbis & Jansen deden we dat wel, dan lazen we de krant, hadden we weer nieuwe grappen en maakten we daar ruimte voor. Nu heb ik het meer over de tijdsgeest, over de grote dingen die gebeuren. Over transitie, hoe mensen daarop reageren op verschillende momenten en op verschillende plekken. Het gaat op geen enkele manier over álles wat er gebeurd is. In mijn radiowerk hoor ik dingen en krijg ik met allerlei zaken en onderwerpen te maken. Daar zitten triggers tussen. Tijdens Spijkers met Koppen of in een gesprek schrijf ik geregeld iets op. Zo werkt dat. Tussen die woorden zit dan soms weer materiaal. Kijk, zo’n voorstelling is er én ook weer niet. In mijn hoofd zit min of meer twee uur materiaal. En per avond bepaal ik samen met de zaal de volgorde en wat er aan bod komt. Zo is er altijd wel iets onverwachts. Er riep laatst iemand: ‘Energietoeslag!’, toen ben ik gaan uitleggen dat ‘ie dat kreeg. Ik weet niets van energietoeslag, behalve dat je het krijgt. En die man was boos, want de prijzen waren al zo hoog en nou kreeg ‘ie óók nog toeslag. Dan zitten er dus vierhonderd man in de zaal mijn verbazing te delen. Daar zie ik de grap wel van in.”

Moet jij buiten deze voordeur verantwoording afleggen of inhoudelijk overleggen?

“Nee. Voor columns weet ik ook niet of dat ooit zo geweest is. Ik doe dat al heel lang; elke week voor de Nieuws BV op Radio1 en Trouw, en maandelijks voor Vroege Vogels en Runnersworld. Ik weet ook niet hoe ver je daarvoor moet gaan. Als iets ondermaats is, vind ik dat je daarop aangesproken mag worden. Natuurlijk zijn er wel eens reacties, mensen vinden er wat van. Mijn combi van feiten en humor wordt niet altijd direct door iedereen begrepen, maar ja, dat is satire. In de column van zojuist heb ik bijvoorbeeld iets positiefs over dictatuur gezegd. Daar leg ik ook bij uit dat er wel wat haken en ogen aan zitten. Maar als je in de Tweede Kamer zit met twintig partijen die door elkaar heen praten, waarvan er bovendien vijf populistisch zijn? Ja, dan zijn er momenten waarop je denkt ‘doe me dan maar een gezellige dictatuur’. Het enige is dat het over het algemeen niet zo’n leuke mensen zijn.”

Dus liever een vriendelijke filmdictator, iemand zoals Morgan Freeman?

“Haha, diezelfde Morgan Freeman die in Qatar het WK mee opende? Ik zit niet in die wereld, maar als je voor zo’n schnabbel gevraagd wordt, praten we over heel veel geld. Voor de duidelijkheid, mensen moeten daarin hun eigen keuzes maken. Zelf doe ik geen commercie en reclame, maar spreek wel graag voor bedrijven en organisaties. Om drie redenen: ik vind het heel leuk werk, ik heb volledige vrijheid én ik verdien er geld mee. Iets aanprijzen vind ik echt wat anders. Ik zet me wel in voor Wakker Dier of Varkens In Nood en een paar andere dingen, maar ik zou geen reclame maken voor kipstukjes met ck. Dat onderscheid maak ik. Die afweging lijkt op de keuzes die je het hele leven maakt. Over het goede doen. Het is logisch dat je nadenkt over wat je eet, wat je draagt, hoe je reist, waar je jouw geld aan besteedt. Ik vind het een groot voorrecht om op deze planeet te mogen rondlopen. Dus daar praat ik over. Dat is een vorm van zingeving voor mij in bepaalde zin. De basis voor mij blijft het spelen, het maken van een column, programma, of voorstelling en dat overbrengen. Dát is mijn lol. Dat er gelachen wordt, is mooi. Dat mensen soms geraakt worden, is prachtig. Dat betekent dat je iets juist hebt verwoord. Ook dat is de lol van mijn vak; de woorden vinden voor dat grote gevoel, voor dat moment, of whatever. We hadden het al over vitaliteit en beweging. Over hoe je mensen mee krijgt in dingen die écht van belang zijn voor de eigen gezondheid, voor de maatschappij, de gezondheidszorg en noem maar op. In een column mag je dan best je mening geven, vind ik. In een voorstelling liever niet. Het is veel lekkerder om mensen echt te raken, dat ze denken: ‘Hé, als dat zo in elkaar zit, heb ik invloed!’, dan wordt het interessant. En ik doe dat met comedy als middel. Jitske doet dat, als antropoloog, in haar lezingen en masterclasses. Zij ráákt mensen vaker dan ik.”

Daarover gesproken, jullie werk kent overlappen en jullie werken veel. Zien jullie elkaar vaak?

Jitske: “We zien elkaar over het algemeen elke dag thuis. We hebben allebei soms best veel te doen, maar hebben allebei heel leuk werk waarin we elkaar ook mee kunnen nemen. Dan zoeken we daar meestal een leuke plek bij en verblijven we lekker in een hotel. Maar het belangrijkste is, wij zijn allebei van de avondshift in het leven. Denk- en schrijfwerk doe ik liefst ’s avonds, als de wereld stil is. Dus als Dolf thuiskomt, ben ik ook nog wakker.”

Dolf: “Uiteindelijk hebben we hetzelfde vak. We praten er ook vaak over. Dan blijk je elkaar ook nog een beetje te beïnvloeden. Zo hoorde ik haar laatst een zin gebruiken in reactie op de zaal, en dat was gewoon mijn zin! Da’s natuurlijk erg grappig om te horen.”

Jitske: “Zoals ik jou soms dingen hoor zeggen die ik direct herken. Dus naast de liefde die er is en het samenzijn met elkaar, is het leuk dat onze vakgebieden aanpalend zijn. Het raakt inhoudelijk vaak dezelfde thema’s, maar ik benader ze wetenschappelijker en Dolf op zijn manier. Ook in de kunst van het vertalen van een verhaal naar de juiste vorm komen Dolf en ik elkaar vaktechnisch tegen. Dolf is wel wat meer van de actualiteit. Ik ben meer van de middellange golf, probeer de patronen te zien, daarvoor heb ik afstand nodig. Dolf zit dichter op de huid, op wat nu gebeurt.”

Dolf lacht: “Nou, ik zie ook wel dingen aankomen hoor, maar ik wil de mensen niet te bang maken. Toch als mensen wél als ‘gewaarschuwd mens’ de zaal uit gaan, is dat ook goed. Zoals ik laatst in Hoofddorp zei over het klimaat: ‘Het zou anders zijn als we hier vijf meter onder de zeespiegel zaten, dan zou ik me echt zorgen gaan maken.’ Dan zie je vijfhonderd man in de zaal denken: ‘Kak!’ Sorry, ik zie aan de klok dat ik wel zo door moet. Ik weet niet precies waar je eigenlijk nog meer heen wilde nu, maar ik weet zeker dat deze keukentafel absoluut de betere plek is.”

En weer door…

“Ik vind het een groot voorrecht om op deze planeet te mogen rondlopen. Dus daar praat ik over.”

Kelly Weekers is businesscoach, schrijver en eigenaar van uitgeverij Moonshot Publishing. “In mijn werk, in welke hoedanigheid dan ook, ga ik heel erg aan op het bieden van hulp aan anderen. Wanneer ik iemand écht kan helpen, in z’n kracht kan zetten of boven zichzelf kan laten uitstijgen, word ik heel blij. Dat is ook waarom de studie psychologie me erg trok en me een heleboel over mezelf heeft geleerd. Het is ook waar mijn eigen kracht ligt en de reden waarom ik dit boek graag wilde schrijven.”

ALLEDAAGSE DINGEN INSPIREREN

Kelly’s boek De Kracht van Keuze is een inspiratiebiografie. Een autobiografisch managementboek bedoeld om anderen te inspireren om zelf de keuze te kunnen maken voor een gelukkiger leven. Functioneel raak, het boek uit 2022 is inmiddels al toe aan z’n vijfde druk. Toch klinkt het ietwat tegenstrijdig, focussen op jezelf om een ander te kunnen helpen: “Na mijn twee eerder verschenen boeken (red. bestseller Happy Life 365 uit 2018 en de praktische opvolger Happy Lifehacks 365) kreeg ik veel vragen over het schrijven van een persoonlijk boek. Maar dan moet het voor mij wel een functie hebben. Ik heb een allergie voor wannabe-bekende mensen zoals ik mezelf wel een beetje zie, die dan ineens een biografie gaan schrijven. Als dat al interessant is, moet je toch minstens een extreem schrijnend verhaal te vertellen hebben. En dat heb ik niet. Ik kom uit een gelukkig en liefdevol gezin. Er zijn in mijn jeugd geen grote drama’s geweest. Maar misschien zijn het juist die alledaagse dingen die veel eenvoudiger te vatten zijn. Het verhaal van de persoon die uit de greppel klom is heel inspirerend, maar niet altijd te relateren aan je eigen leven. Daarin ben je van dag tot dag bezig met vriendschappen, de liefde, balans. Gewoon, dagelijkse dingen. Ondanks dat het best wat open deuren beschrijft, kunnen deze voorbeelden voor anderen juist vanuit die ‘normaalheid’ heel inspirerend zijn.”

KEUZES MAKEN

In je boek beschrijf je op verschillende vlakken hoe je tot bepaalde keuzes kwam en hakte je vervolgens relatief eenvoudig knopen door. Hoe doe je dat, zo eenvoudig knopen doorhakken? “Die kracht van keuze is zo’n rode draad in mijn leven, dat ik zelf ook niet altijd meer doorheb hoe snel en makkelijk ik keuzes maak. Als ik proef dat iets niet bij me past, en ik voel daar iets bij, bijvoorbeeld stress, dan weet ik direct dat ik dichter bij mezelf moet blijven. Veel mensen zeggen dat het niet zo makkelijk is, maar ik vind eigenlijk van wel. Je kunt er heel lang over lullen, maar je moet het gewoon doen. Als mensen zeggen dat het allemaal veel te makkelijk is, is mijn antwoord dat wij het zelf vaak juist onnodig moeilijk maken. We gaan allemaal dood, en daarvoor moet je ervoor zorgen dat je er iets leuks van maakt. Dat kun je zelf heel complex maken, maar vaak slaat dat nergens op. Dingen zo ontzettend moeilijk maken zit tussen onze oren. De vragen die ik mezelf stel: Wil ik dit? Word ik er blij van? Heb ik er tijd voor? Geeft het mij energie? Ik geef antwoord en zet een punt. Niet wikken, wegen en twijfelen. Ga het doen. Trial and error. En als het na een tijdje toch niet helemaal de juiste keuze blijkt te zijn, dan neem je weer een andere weg. Zo blijf je in beweging. En in die beweging zit de groei. Veel mensen gaan juist stilstaan in de angst voor wat er mogelijk gaat gebeuren, zonde.”

“MIJN IDEALE ZELFHULPBOEK ZOU OP ÉÉN PAGINA PASSEN: ‘GA GEWOON DOEN WAT JE ECHT WILT!’”

GEZOND EGOÏSME

“Het is helemaal niet erg om wat egoïstisch te zijn wanneer je een keuze maakt. Gezond egoïsme bedoel ik dan hè. Bij elke keuze die ik maak, denk ik bijvoorbeeld ook aan mijn kinderen. Dus als ik er voordeel bij heb, hebben zij dat ook. Of mijn partner, of mijn directe familie. Die zitten in mijn achterhoofd, dus gaan automatisch mee in mijn overweging. 100% voor jezelf kiezen doe je nooit. Maar te veel rekening houden met anderen, brengt je alleen maar verder weg van de beste keuze voor jezelf. Heel simpel, als jij er energie van krijgt, als jij er blij van wordt, als jij lekker in je vel zit, dan hebben de mensen om jou heen daar ook profijt van. Wat ik zelf als het grootste cadeau ervaar is om het boek aan m’n dochters op te dragen en dat bedacht ik me pas nadat ik het af had. Mocht ik morgen onder een bus lopen, dan heb ik mijn gedachtegoed, hoe ik in het leven sta, nu in ieder geval opgeschreven. Natuurlijk kunnen er de komende jaren vast weer tien hoofdstukken bijgeschreven worden met andere voorbeelden, maar de essentie blijft denk ik wel hetzelfde. In dat opzicht ben ik in de loop van de jaren ook niet wezenlijk veranderd, maar juist nog meer mezelf geworden.”

AMBITIES

In het boek zeg je: “Ik ben ambitieus, maar ik heb eigenlijk niets meer te bewijzen, niet aan anderen en niet aan mezelf en dat voelt goed.” Maar je bent pas 32 jaar oud, wat is dan nog je droom? “Op dit moment is m’n droom de peace of mind die ik nu heb. Dat ik kan genieten, dat ik lekker met m’n werk bezig ben en rust in m’n leven heb om de dingen te doen die ik leuk vind om te doen. Natuurlijk moet dat ook wat opleveren, ik wil mezelf ook gewoon kunnen bedruipen. Ik kan een ontzettende opgejaagde hond zijn omdat ik zoveel dingen leuk vind en ambitieus ben, maar het is fijn om te voelen dat dit niet altijd in de twaalfde versnelling hoeft. Ik ben erg blij met wat er nu staat en natuurlijk zullen er in de toekomst weer nieuwe dromen komen. Maar mijn belangrijkste droom was vroeger altijd een gezin, dat heb ik nu. En mijn ambities zijn ingevuld met twee mooie bedrijven. Als dit het is: grote strik erom!”

“Blijf zoveel mogelijk jezelf. Dan is ook iedere stap die je zet in dat moment goed. Dan hoef je ook niet om te kijken. Je kunt wel denken, achteraf gezien… maar vijf of tien jaar later weet je ook weer meer dan toen. Dus je kunt jezelf niet veroordelen over hoe je op dat moment vanuit die wetenschap hebt gehandeld. Ik denk dat ‘doen’ de enige juiste manier is om goed in beeld te krijgen ‘wat wil ík nu echt’ en ik denk dat we dat vaak niet genoeg doen om allerlei redenen: de mening van anderen, de lat die we zelf te hoog hebben liggen, angsten om fouten te maken. Doordat ik zoveel verkeerde keuzes heb gemaakt, weet ik nu zo goed wat ik wil.”

WETEN WAT JE WILT

“Om te weten wat je echt wilt, moet je wel een beetje weten wie je bent. Dat is in heel wat boeken een behoorlijk spirituele aangelegenheid. Veel nuchtere Nederlanders komen daardoor misschien nooit bij het antwoord op die vraag. Ik vind het daarom leuk om in mijn werk nuchter en praktisch uit te leggen hoe ik bepaalde patronen bij mezelf zag waardoor ik ontdekte hoe ik ongeveer in elkaar zit. Stel jezelf vragen als ‘Hoe sta ik in mijn relatie? Hoe ga ik met vriendschappen om? En geef jezelf een eerlijk antwoord.”

“Neem nou je werk. Hoe kijk jij naar je baan? Doe je iets waar je energie van krijgt? Je werk is een groot deel van je dagelijkse bezigheden. Kun jij jouw werk waarderen als ‘doorgaans een hele prima tijdsbesteding’, dan ben je al een heel eind op de goede weg. Of je nu wilt ontwikkelen in je werk of meer plezier wilt hebben in het leven, kijk wat minder naar buiten en meer naar jezelf. Dat is de beste manier. Het heeft geen zin om alleen maar op zoek te zijn naar die ene droomjob, dat is een illusie. Niets is alleen maar 100% leuk. Zorg dat de basis goed is.

Het is erg van deze tijd dat iedereen maar op zoek gaat naar het exces in alles. Dé droombaan, dé grote liefde, altijd maar de beste versie van jezelf. Je mooiste leven leven. Van die gedachte alleen al zou ik een burn-out krijgen. Als je een baan hebt die prima voor je is, met genoeg tijd voor jezelf ernaast om de écht leuke dingen te doen, dan is dat ook goed. Maar als je grote dromen hebt, laat je dan ook niet tegenhouden. Je mag altijd meer willen. Maar het moet niet! Het mag zijn wat jij wilt dat het is. Dat is onderdeel van je keuzepallet. Als het jouw droom is, heb je de adem om die te bereiken, ga ervoor. Die kracht heb je. De keuze is aan jou!”

“Blijf zoveel mogelijk jezelf. Dan is ook iedere stap die je zet in dat moment goed.”

“Twaalf jaar. Twaalf jaar lang heb ik getraind voor minder dan twee minuten schaatsen. Over twee weken beginnen de Olympische Spelen in Vancouver. Mijn Olympische Spelen. Tot twee keer toe heb ik ze gemist. Ik ben 29 jaar oud en dit zou zomaar mijn enige kans kunnen zijn op olympische roem. In Vancouver (2010), op de 1.500 meter, moet het gebeuren. Alles wat ik tot nu toe heb gedaan, moet dán samenkomen.” Met deze woorden opent voormalig langebaanschaatser Mark Tuitert zijn boek DRIVE, train je stoïcijnse mindset. Praktische lessen om scherp en relaxt te worden, gekoppeld aan een persoonlijk verhaal. Zijn verhaal. En daarbij wordt geen enkel onderwerp geschuwd. Want de weg naar olympisch goud blijkt allesbehalve een veilige route te zijn geweest.

“ALS IK GEEN ANGST HAD GEVOELD, HAD HET OOK GEEN WAARDE GEHAD”

Eigenlijk had het al in 2002 moeten gebeuren. Tijdens de Spelen in het Amerikaanse Salt Lake City. Hier zou hij de wereld gaan veroveren, laten zien dat hij de beste was. Hoe anders liep het. Drie maanden voordat het hele circus van start ging, ging het goed mis. Ziek en zwaar overtraind blijft Mark achter in Nederland. “Mijn droom lag in duigen omdat ik er té hard voor werkte. Dat klinkt gek, maar de kracht die je maakt is dezelfde als die je breekt. Ik was gedreven door een bepaald doel, door ambitie om dat doel te bereiken en daar schoot ik in door. Ik had de illusie dat ik het verschil kon maken door nóg harder te werken. Ik had oogkleppen op. Was blind voor de signalen die mijn lichaam gaf. Ik hanteerde de formule: harder werken, is beter presteren. Hoe stom. Achteraf.”

Na het missen van de Spelen overheerst teleurstelling. “Ik ging door een diep dal. Heb de hele winter van 2002 ziek op de bank gelegen. Ik hoorde de commentaren uit de schaatswereld natuurlijk ook: “Dit kan weleens het einde van zijn carrière betekenen. Dat raakte me, gek werd ik ervan.” Maar Mark krabbelt op en gaat op zoek naar antwoorden. In de psychologie en filosofie en later in het stoïcijnse gedachtegoed. Daarin leert hij dat je bij een bepaalde gebeurtenis de eerste impuls, meestal een verdedigingsimpuls, niet kunt beïnvloeden. Maar de emotie die daarop volgt wél. Een belangrijke les, waar hij later veel aan blijkt te hebben gehad.

ALS JE MINDER OORDEELT, BEGRIJP JE MEER

“In 1999, op het moment dat ik net doorbrak, besloten mijn ouders uit elkaar te gaan. In de vechtscheiding die volgde, koos ik de kant van mijn moeder. Het contact met mijn vader verbrak ik. Jaren later, toen ik twee keer de Olympische Spelen had gemist, kwam het WK allround. Daar wilde ik voor gaan. Maar drie dagen voor de start ging ik door mijn rug. Einde seizoen. “Hoe kan dit in godsnaam?”, dacht ik. Ik was overtraind geweest, had ervan geleerd en had de boel inmiddels goed op orde. Een fijn team, een fijne trainer. Wat ontbreekt hier nu nog? Waar vecht ik tegen? Het hele seizoen kampte ik met een gekke onbalans. Mijn prestaties bleven achter, maar waarom? Ik kon er de vinger niet op leggen. Totdat ik besefte dat het niet in de sport zat, maar in mijn hoofd. Ik besloot mijn vader te bellen.”

Het gesprek met zijn vader liep anders dan verwacht: “Het klinkt makkelijk, maar het was ontzettend lastig. Als je besloten hebt dat iemand de schuldige in een bepaalde situatie is, dan moet je over een heleboel hordes heen stappen om diegene te bellen. Zonder verwijten. Ik verwachtte dat hij boos was, teleurgesteld. Maar mijn vader was juist blij dat ik belde. Ik kwam erachter dat mijn boosheid vooral zat in het oordeel dat ik had gevormd over mijn vader. We denken altijd dat het aan een ander ligt. Maar het ligt aan de manier hoe je naar iemand kijkt. Een oordeel waar jíj aan vasthoudt en wat voor negatieve emoties zorgt. Toen ik mijn verwijten en boosheid opzijzette, en hem vooral op de inhoud ging bevragen, kwam er schot in de zaak. Het contact herstelde volledig en vier jaar later zat hij tijdens de Spelen op de tribune. Dat was fantastisch, heel waardevol.”

TWAALF JAAR TRAINEN VOOR TWEE MINUTEN

De Olympische Spelen in 2010 waren voor Mark de eerste en mogelijk enige kans om goud te pakken. Een moment waar je zolang naartoe hebt gewerkt, dat brengt spanning met zich mee. Toch weet Mark zich te focussen en de hele wereld buiten te sluiten op het moment van ‘zijn’ race. “In de weken voorafgaand aan de Olympische Spelen dacht ik: “Wat is wel aan mij en wat niet? Is het uiteindelijke resultaat wel écht aan mij?” Het antwoord op die vraag is ‘nee’. Tegenstanders kunnen beter zijn, het ijs kan tegenvallen. Er zijn zoveel factoren die meespelen en waar ik geen grip op had. Ik probeerde mijn gedachten weg te halen bij die gouden medaille, de resultaatgedachte los te laten en me te richten op waar ik wél invloed op had. Scherp zijn, strijden, keihard mijn best doen en alles aangrijpen om zo goed mogelijk te presteren. En natuurlijk was er spanning en was ik bang. Maar dat is logisch. Als ik geen angst zou voelen, als het niks met me zou doen, dan zou het ook geen waarde hebben.”

MAAK HET LEVEN EPISCH

De moeder van Mark was er niet bij in Salt Lake City. “Mijn moeder kampte al jaren met een depressie. In 2006 in Turijn en later ook tijdens het WK was mijn moeder er wel. Maar ook toen ging het al heel slecht met haar. Omgaan met die negatieve energie was niet leuk voor mij, niet voor de mensen die mee waren, maar ook niet voor haar. Ik besloot haar daarom niet mee te nemen naar de Spelen van 2010. Eén van de moeilijkste keuzes uit mijn leven. Maar wel een hele bewuste. Ik kon de werkelijkheid nou eenmaal niet buigen. Door mijn eigen pad te kiezen en onderweg heel wat rugzakjes van me af te gooien, had ik de vrijheid gecreëerd om mijn droom na te kunnen jagen. Ik wilde nergens spijt van krijgen en er alles uithalen. Strijden. Maar dan wel met alle energie die ik in mijn lijf had. En daar ging niemand mij in tegenhouden. Om dit te kunnen doen, moest ik belangrijke keuzes maken over wat mij wel zou helpen en wat niet.”

Vrijwel meteen na zijn gouden race belt Mark zijn moeder. Maar na het absolute hoogtepunt in zijn sportcarrière volgt voor hem een persoonlijk dieptepunt. “Het werd geen leuk gesprek. En dat is natuurlijk best gek als je net olympisch goud hebt gewonnen. Niet blijdschap, maar verdriet overheerste bij haar. Omdat ze er niet bij was geweest. Dit was niet iets wat we ‘uit konden praten’. Ik heb het haar uitgelegd. Dat wel. En ergens denk ik dat ze me ook begreep, maar accepteren en loslaten kwamen op dat moment niet meer in haar woordenboek voor. Ik heb het voor mezelf een plekje gegeven en sta nog steeds achter de keuze die ik destijds gemaakt heb. En natuurlijk: in de ideale wereld had ik mijn moeder er op dat moment het allerliefste bij gehad.”

Na een worsteling van tien jaar pleegt de moeder van Mark in 2012 zelfmoord. “Mijn moeder ging niet dood op de dag dat ik dat telefoontje kreeg, mijn moeder was al tien jaar lang aan het doodgaan. Dat zij niet haar beste leven heeft kunnen leiden, vind ik nog het meest verdrietig. Door haar ben ik anders naar de dood gaan kijken. Ik ben er bewuster mee bezig, denk regelmatig: “Als vandaag mijn laatste dag is, heb ik dan de dingen gedaan die ik waardevol vond om te doen?” Het is een goede spijtminimalisatie-oefening. Veel mensen zitten vast in een soort leven waarin ze geen vrijheid ervaren. Kinderen, werk, hypotheek. Er is geen speelruimte meer. Op zich niks mis mee, zolang het goed voelt. Maar als dat niet zo is, onderneem dan actie. Straks ben je dertig jaar verder en kijk je terug met spijt. We houden van veiligheid en vastigheid en daarom durven we vaak geen dingen te veranderen. Terwijl je jezelf juist moet afvragen: “Welk leven wil ik leven?” Maak het episch nu het nog kan.”

EEN KAART IS HANDIG, EEN KOMPAS IS BETER

In 2014 hangt Mark zijn (professionele) schaatsen aan de wilgen. “Ik had werkelijk geen idee wat ik moest doen. Zwierf doelloos rond. Heel gek voor iemand die altijd een doel heeft gehad. Ik was ontheemd. Stuurloos. Wist me geen raad. Ik praatte met mensen, won adviezen in. Totdat een vriend tegen me zei: “Weet je wat jij moet doen? Je moet gaan werken, je weet niet eens wat dat is.” Hoezo weet ik niet wat werken is, dacht ik. Ik heb verdorie vijftien jaar topsport bedreven. Ik heb afgezien, ben mentaal uitgedaagd. Maar dat is heel anders natuurlijk.

Dus ik ben het maar gewoon gaan ‘doen’. Heb verschillende dingen uitgeprobeerd en na een jaar of drie wist ik in ieder geval heel goed wat ik níet wilde. Per toeval ontmoette ik iemand die me vertelde over First Energy Gum. Inmiddels runnen we samen het bedrijf. Aan de hand van een kompas heb ik richting aangebracht in wat ik wilde doen: iets met sport, iets waarin ik mezelf intellectueel kon uitdagen en ik wilde ondernemen. Dat komt nu allemaal hartstikke mooi samen.”

En aan dat lijstje kan Mark sinds kort dus een boek toevoegen: “Tijdens mijn presentaties over de stoïcijnse mindset vroegen mensen mij na afloop vaak waar ze moesten beginnen als ze er iets over

“Scherp zijn, strijden, keihard mijn best doen en alles aangrijpen om zo goed mogelijk te presteren”