Mind (Psychologisch)

Een snel rondje Google leert ons dat er tientallen, zo niet honderden, cursussen, trainingen en workshops worden aangeboden met als onderwerp ‘feedback’. Hoe je het kunt geven, hoe je het moet ontvangen, hoe je het beter kunt doen, wat je vooral niet moet doen – feedback geven en ontvangen is een dankbaar onderwerp. Vooral in een zakelijke context. En hoewel die enorme hoeveelheid aan cursussen, trainingen en workshops wellicht wat overdadig lijkt, blijkt in de praktijk dat feedback geven en ontvangen flink wat voeten in de aarde heeft. In dit artikel gaan we iets dieper in op de ins en outs van feedback aan de hand van o.a. het boek Vitalogie! van spreker en auteur Klaas Koster.

DE LIJN VAN LOSADA

Laten we beginnen met de lijn van Losada (die is vernoemd naar de Chileense psycholoog die dit fenomeen onderzocht) die stelt dat de verhouding tussen positieve en negatieve interacties minimaal 2,9013 dient te zijn. Dit betekent dat voor elke negatieve opmerking, ervaring of gezichtsuitdrukking(!) er drie positieve nodig zijn om de effecten van die negatieve feedback om te draaien. Als je onder de lijn van Losada komt zullen je prestaties eronder lijden. Maar hoe zorg je ervoor dat je niet alleen boven de lijn van Losada blijft, maar daarnaast ook daadwerkelijk iets opsteekt van feedback die je ontvangt? Vitalogie!-auteur Klaas Koster gooit het over een compleet andere boeg en stelt dat we helemaal geen feedback meer moeten ontvangen, maar erom moeten vragen. Sterker nog, elkaar gericht feedback vragen zou een structureel onderdeel moeten zijn in elke samenwerking.

FEEDBACK WERKT NIET

Wat Koster namelijk allang weet, maar waar het bedrijfsleven zich pas net bewust van begint te worden, is dat – cursussen, sandwich-methodes en de Dag van de Feedback (6 oktober, red.) ten spijt – feedback geven in de praktijk niet werkt. En al helemaal niet als het ongevraagd dan wel ongewenst is. Wat wél werkt, zoals we in Vitalogie! kunnen lezen, is positieve feedback, oftewel het geven van complimenten. Het is zelfs zo dat een goed en oprecht compliment motiverender werkt dan cadeaus, een promotie of een bonus (mits de ontvanger tevreden is over het salaris). Wij mensen zijn nu eenmaal groepsdieren en positieve feedback die inspeelt op onze aangeboren behoefte aan erkenning en waardering activeert het beloningscentrum van de hersenen, schiet een shot dopamine door ons systeem en tovert een glimlach op ons gezicht.

FEEDFORWARD WERKT WEL

Daarom pleit een steeds groter wordende groep experts voor feedforward in plaats van feedback. Feedforward is een term die in het leven geroepen is door de Amerikaanse leiderschapscoach Marshall Goldsmith en die de nadruk legt op de toekomst: wat kan er beter en waar worden we blij van? Dit in tegenstelling tot traditionele feedback die altijd door de achteruitkijkspiegel loopt te neuzelen over wat er niet goed ging. En nu denk je misschien dat feedforward geven heel ingewikkeld is, maar niets is minder waar. Het is juist heel makkelijk, want het is eigenlijk gewoon hetzelfde als feedback, maar dan positief en gericht op de toekomst in plaats van negatief en gericht op het verleden. Houd er echter wel rekening mee dat ongevraagde feedforward ook op dovemansoren kan stuiten, net zoals ongevraagde feedback.

FEEDBACK VRAGEN

Dus wat moet je dan? Juist! Zelf feedback/feedforward vrágen. Wanneer je er zelf om vraagt kun je kiezen aan wie je het vraagt, zeer specifieke vragen stellen over jouw functioneren en een moment kiezen dat jou uitkomt. En vraag het dan ook eens aan die stille of zure collega, wie weet levert dat verrassende inzichten of nieuw contact op. Bovendien kun je als je er zelf om vraagt ook nog punten scoren met je proactiviteit. Win-win!

TIPS

• Vraag eerst aan de ander of deze feedback van je wil ontvangen en wacht het antwoord af.
• Zeg wat je feitelijk opmerkt, zonder oordelen en zonder interpretaties.
• Richt feedback op gedrag of prestaties, niet op de persoon, diens karakter of lichamelijke kenmerken. Beperk je tot wat de ander kan veranderen.
• Geef het effect aan wat de ander op jou heeft. Vaak is dat genoeg en zeker beter dan de ander advies geven over wat hij/zij/hen had moeten doen.
• Geef daarna pas, en alleen indien nodig, ook jouw eigen oordeel over wat de ander gedaan heeft.
• Geef ook positieve feedback.
• Blijf bij het hier-en-nu: geen oude koeien uit de sloot halen!
• Timing: is de gelegenheid gunstig? Zet je de ander niet voor schut?
• Overvoer de ontvanger niet. Beperk je tot het belangrijkste.
• Ga altijd na of de ander jouw feedback begrepen heeft.

Focus is een van de belangrijkste uitdagingen van de wereld waarin we nu leven. Zonder focus kunnen we eigenlijk niet goed functioneren. Synoniemen zijn ‘aandacht’ en ‘concentratie’. Aandacht is eigenlijk het bredere spectrum, met focus richt je die aandacht.

Met focus kun je geconcentreerd aan iets werken. Het is heel moeilijk om tot kwaliteit te komen als je het niet met aandacht kunt doen. Daarmee is focus dus ook een absolute voorwaarde voor bevlogenheid, flow, diepgang, kwaliteit, passie. Mark Tigchelaar schreef het boek Focus AAN/UIT waarin hij laat zien waar onze vier voornaamste concentratielekken zitten en hoe je deze kunt dichten.

• Interne afleiding: je eigen hoofd staat natuurlijk nooit stil
• Externe afleiding: alle prikkels, piepjes en zaken van buitenaf
• Energie: hoe laad je jouw hersenen weer op voor iets anders?
• Engagement: word je voldoende getriggerd om erbij te blijven?

Aandacht is niet het zaligmakende antwoord op alles. Het is wel een belangrijke oplossing in de tijd waarin we leven. Want er komen steeds meer prikkels op ons af. Al die afleiding heeft invloed op de kwaliteit, effectiviteit, op werk en werknemers.

AFLEIDING VOEDT STRESS

Een andere factor waarop afleiding van invloed is, is stress. Bij elke afleiding of onderbreking maken je hersenen cortisol aan omdat ze snel moeten bepalen; is die e-mail een kans, een klus of een probleem? Split second. Dat zit evolutionair ingebakken. Alleen waren het vroeger geen e-mails maar tijgers. Daarom schrik je als iemand je op de schouder tikt wanneer je heel geconcentreerd zit te typen. Dat had een tijger kunnen zijn.

We worden tegenwoordig gemiddeld 200 keer per werkdag onderbroken. Daardoor ervaren we een permanente staat van alertheid en dus ook een permanente staat van stress. Dat is een belangrijk punt om mee te nemen wanneer je aan vitaliteit werkt. Hoe manage je de focus en aandacht van jezelf en je medewerkers?

Afleiding heeft een groeiende grip op stress. Je hoofd maakt geen verschil tussen werk en privé. Bedenken dat je je band nog moet plakken of een pak melk moet halen, zijn net zulke zeurende taakjes als die mail die je nog moet versturen. Voor je brein zijn dat geen aparte vakjes, maar loopjes. Die constante loopjes zijn even storend als een telefoon die almaar gaat. Zo kom je nooit tot rust. Probeer maar eens in slaap te vallen als je telefoon voortdurend gaat…

KANTOORTUIN WERKT NIET

Verplaats je nu eens naar een werkplek waar de telefoon voortdurend gaat, de kantoortuin. Vanuit onze aandacht bekeken, is de kantoortuin het duurste kantoor dat er is. Wanneer er iemand naast jou zit te bellen, daalt jouw productiviteit met 66%. Je luistert bewust of onbewust mee, of je nu wilt of niet. Het winpunt van de kantoortuin is dat je minder ruimte nodig hebt voor het aantal medewerkers. Dus je bespaart op je huisvesting, maar verhoogt je personeelskosten. Uiteindelijk leidt dat tot minder efficiëntie, minder effectiviteit en meer uitval.

Het idee erachter was dat mensen meer met elkaar in contact zouden zijn, met alle inspiratie en goede ideeën van dien. Alleen in de praktijk blijkt het een permanente staat van afleiding. Wat veel beter werkt, is mensen in bursts samen laten zijn. Samen creatief zijn en ook samen lekker lummelen. En dan in rust individueel werken. Een splitsing van de ruimte in drieën, dat werkt wél voor je.

HYBRIDE WERKEN

In het verlengde hiervan ligt hybride werken. Thuis zien we als een focusplek. Het voordeel van thuiswerken is autonomie. Je kunt makkelijker je eigen dag indelen. Dat werkt absoluut stressverlagend. Maar dit faalt volkomen wanneer je altijd bereikbaar moet zijn om snel te kunnen reageren op een berichtje of telefoontje. Ook als er veel online gewerkt wordt via chat. Als je dan van je scherm vandaan bent, mis je dingen, of krijgen collega’s het gevoel dat je thuis zit te lummelen. Het gaat dus niet om werken met aandacht vanuit huis en sociaal aan het werk zijn op kantoor. Het gaat om: wanneer ben je bereikbaar?

Bereikbaarheid wint het altijd van productiviteit, tenzij er heldere afspraken over gemaakt worden. Dat moet je op organisatieniveau en op teamniveau organiseren. Als je dat doet, kun je thuis én op kantoor gefocust werken.

VIER CONCENTRATIELEKKEN VOOR ORGANISATIES

Wat kan een organisatie verder doen? Hoe creëer je aandacht voor aandacht? Aandacht is een praktische tool om te sturen binnen je organisatie. Aandacht voor aandacht houdt in dat je op basis van de vier concentratielekken inzicht krijgt en stuurt op de bovenkamer van je medewerkers.

Te veel externe prikkels

Ga na hoe vaak iemand wordt onderbroken en waardoor iemand dan onderbroken wordt. Door welke tool, welk systeem en breng dat in kaart.

Te veel interne prikkels

Heeft iemand een systeem om taken goed weg te werken? Wordt het genoteerd, of heeft iemand alles vooral in z’n hoofd? Hierin is intelligentie een alarmbel. Je hebt geen controle over de timing van je hoofd. Op de meest vreemde momenten van de dag word je herinnerd aan wat je niet moet vergeten. In de supermarkt bedenk je dat je dat ene mailtje nog moet sturen…

Te weinig energie

Hoe vaak en hoe nemen mensen pauze? Ik werk even door want het moet af, opladen doe ik wel als ik sport, uitrusten doe ik wel thuis op de bank. Dat zijn ook alarmbellen, dan teer je in en blus je uit. Feitelijk zeg je dan: Ik ga de hele dag op en neer rijden tussen Amsterdam en Groningen, maar tanken doe ik overmorgen wel. Dat gaat niet, je tank raakt leeg. Er ligt natuurlijk verantwoordelijkheid bij de werknemer, maar een manager kan bijvoorbeeld kijken of er überhaupt gepauzeerd wordt. En hoe. Als je in je pauze constant op je telefoon kijkt, kun je net zo goed doorwerken. Voor je hoofd is er geen verschil tussen Instagram en Excel. Het blijft informatieverwerking, dus je staat aan en laadt niet op.

Te weinig prikkels

Hoe zit het met engagement? Peilen of iemand echt plezier in z’n werk heeft, is het moeilijkst te sturen. Je kunt allerlei programma’s bedenken en functies stimuleren. Uiteindelijk gaat het erom dat je weet hoe je hoofd werkt. Als individu, maar ook als organisatie. Dan kun je daar in ieder geval beleid op maken. Daar ligt het antwoord op aandacht voor aandacht.

AANDACHT VOOR ELKAAR

Hoe staat het met de aandacht voor je collega’s? Toen het openbare leven deels stillag de afgelopen jaren, veranderde er veel op het gebied van werken en sociale omgang. We hadden ineens minder ballen in de lucht. En nu gebeurt het tegenovergestelde, we hebben massaal het gevoel dat we van alles moeten inhalen. Uitgestelde tickets, feestjes, bruiloften, werk. Het blijft een spagaat: te weinig is saai, te veel is stress. Aandacht richt zich meer op geluk en diepgang dan op plezier en uitspatting. Met aandacht voor anderen en focus op elkaar, creëer je ook op sociaal vlak meer geluk.

Mark begeleidt kenniswerkers, ondernemers en topsporters om prestaties te verbeteren. Daarnaast is hij keynotespreker en schrijver van zes boeken waaronder bestseller Focus AAN/UIT. Zie ook het artikel ‘5 tips voor focus’ (pagina 56), want daar maak je kans op het gloednieuwe boek: Focus Bites, 10 inzichten voor meer focus voor de dagelijkse praktijk.

Meer info: www.focusacademy.com

ELK NADEEL HEB Z’N VOORDEEL

De zin van ziek zijn. Oorspronkelijk is dit de titel van een boek uit 1983. Volgens de auteurs, de Duitse psychotherapeuten Dahlke en Dethlefsen, worden we pas ziek als we ons ergens tegen verzetten of iets verdringen. In hun theorie zijn ziektesymptomen lichamelijke verschijnselen van iets psychisch. Deze ‘conflicten’ in onszelf uiten zich dan via ziekten en pijn. Hoofdpijn, infecties, stress, maagklachten; volgens de heren is het allemaal te herleiden naar onze psyche. Of zoals van Kooten en de Bie’s Klisjeemannetjes het ooit in goed Haags zeiden: “Fysiek is altijd psychisch”.

Bram Bakker geeft als basisarts en ex-psychiater zijn visie op de zin van ziek zijn. Bakker: “Fysiek is altijd psychisch is wel heel erg kort door de bocht. De legendarische haptonoom Ted Troost, die Rijkaard, Gullit en van Basten behandelde, schreef een boek met de titel Het lichaam liegt nooit. En dát is waar. We kunnen met ons hoofd allerlei trucs uithalen. Zoals houden van een partner die totaal onbetrouwbaar is. Of denken dat we koning van Spanje kunnen worden. Ons hoofd is echt tot alles in staat, maar ons lichaam niet. Het lijf is de meest pure informatiebron die we hebben. Elk signaal wordt opgevangen en doorgegeven. Dat kan leuk zijn zoals opwinding en minder leuk zoals pijn.

“Ziekte ontstaat in het lichaam. De informatiestroom gaat vanuit het lichaam naar de hersenen, daar beginnen de manipulaties van het brein direct. Stel, je breekt je been. Dan gaat er een signaal vanuit dat gebroken been richting het brein. Een zinvol signaal om te krijgen, want er mankeert iets. Toch zijn wij mensen dan nog in staat om er op elke mogelijke manier op te reageren, zelfs doen alsof er niets aan de hand is. Het feit dat het been gebroken is, is niet onderhandelbaar. Wat ons brein doet met die informatie is oneindig in te vullen. Dus is de vraag: “Wat doen we dan met dit signaal?”

Als je hoofdpijn krijgt van naar het scherm staren, dan zegt jouw hoofd je eigenlijk ‘Hou op met naar het scherm te staren’. Veel mensen gaan toch nog even door voor het halen van hun deadline. Ze negeren de hoofdpijn en nemen een paracetamol. Dat pilletje onderdrukt de directe klacht, maar het lost de reden van de hoofdpijn niet op. Zo creëer je onbalans. Net als deze hoofdpijn is een ziekte in feite ook onbalans. Kijk dan niet meteen naar wat het medicijn is, maar naar wat de onbalans veroorzaakt.

Onze samenleving is totaal gemedicaliseerd. We zien voortdurend klachten en symptomen, die moeten blijkbaar zonder omwegen bestreden worden. We denken dus nauwelijks na over onze klachten. Over waar ze vandaan komen en wat ze ons vertellen. Begrijp me niet verkeerd, wanneer ik zelf een ziekte krijg, ga ik met een gerust hart naar een medisch wetenschapper. Toch probeer ik me daarnaast af te vragen: “Waarom krijg ik dit? Wat zit erachter?”

TINNITUS IS GEEN OORZIEKTE

“Ik had een klant die bij me kwam met ernstig oorsuizen, tinnitus. De KNO-arts kon niets bijzonders vinden. Maar dat is bijna altijd zo bij tinnitus. Ik vroeg aan die meneer waar hij op vakantie was geweest afgelopen zomer. Hij keek me eerst verrast aan en vertelde vervolgens dat hij een huis had gehuurd in Toscane. Het was een fijne vakantie met het gezin. Toen vroeg ik ‘m, hoe het met het oorsuizen was tijdens de vakantie. Je voelt ‘m aankomen: hij antwoordde dat hij er toen niet zoveel last van had. “Fijn”, zei ik, “dan zijn we klaar: ga een beetje leven alsof je in Toscane op vakantie bent.” Toen werd hij boos; want daar heeft hij geen tijd voor, die vakantie had veel geld gekost en hij kon echt niet zomaar rustiger aan gaan doen…

Da’s prima meneer, maar laten we dan niet doen alsof tinnitus een oorziekte is! Leren ontspannen zou ongetwijfeld helpen. Of op z’n minst verkennen wanneer het meer of minder is, dan heb je in ieder geval een richting voor jezelf. Pak een beetje zelfregie. Ervaar je een klacht, dan is mijn eerste advies: Ga niet gelijk iets doen. Voel even wat er gaande is en neem de tijd om te ervaren of het erger wordt of weggaat. Word je bewust van hetgeen je voelt. Waarnemen, wat voel ik nu precies. En denk na over waar dit vandaan zou kunnen komen. En dan kun je daarna altijd nog een dokter bellen.

Elke kwaal is altijd het symptoom van iets. Het archetypische voorbeeld is dat we denken dat burn-out klachten ziekteverschijnselen zijn. Maar burn-out klachten zijn juist signalen van het lichaam dat er sprake is van overbelasting. Veel van de klachten die op het werk ontstaan, zijn vaak te herleiden naar onvrede over het werk of de relatie met de werkgever. We weten ook echt dat een burn-out vaker voorkomt bij mensen die niet gelukkig zijn in hun werk. Sommige van deze zaken zijn vrij eenvoudig te verklaren, maar mensen willen het vaak niet zien. Je gaat het pas zien als je het doorhebt.

In de psyche kun je de oplossing vinden van een fysiek signaal. Je hoofd doet iets met alles wat het lijf voelt. Dankzij dat signaal kun je reageren op wat er in je omgaat, op welke manier dan ook. En dat maakt ziek zijn zinvol. Of zoals mijn grote held Johan Cruijff het zei: “Elk nadeel heb z’n voordeel.”

Ga niet gelijk iets doen. Voel even wat er gaande is en neem de tijd om te ervaren of het erger wordt of weggaat. Word je bewust van hetgeen je voelt. Waarnemen, wat voel ik nu precies. En denk na over waar dit vandaan zou kunnen komen. En dan kun je daarna altijd nog een dokter bellen.

Het verhaal van jan

“Ziekte ontstaat in het lichaam. De informatiestroom gaat vanuit het lichaam naar de hersenen, daar beginnen de manipulaties van het brein direct. Stel, je breekt je been. Dan gaat er een signaal vanuit dat gebroken been richting het brein. Een zinvol signaal om te krijgen, want er mankeert iets. Toch zijn wij mensen dan nog in staat om er op elke mogelijke manier op te reageren, zelfs doen alsof er niets aan de hand is. Het feit dat het been gebroken is, is niet onderhandelbaar. Wat ons brein doet met die informatie is oneindig in te vullen. Dus is de vraag: “Wat doen we dan met dit signaal?”

Als je hoofdpijn krijgt van naar het scherm staren, dan zegt jouw hoofd je eigenlijk ‘Hou op met naar het scherm te staren’. Veel mensen gaan toch nog even door voor het halen van hun deadline. Ze negeren de hoofdpijn en nemen een paracetamol. Dat pilletje onderdrukt de directe klacht, maar het lost de reden van de hoofdpijn niet op. Zo creëer je onbalans. Net als deze hoofdpijn is een ziekte in feite ook onbalans. Kijk dan niet meteen naar wat het medicijn is, maar naar wat de onbalans veroorzaakt.

Onze samenleving is totaal gemedicaliseerd. We zien voortdurend klachten en symptomen, die moeten blijkbaar zonder omwegen bestreden worden. We denken dus nauwelijks na over onze klachten. Over waar ze vandaan komen en wat ze ons vertellen. Begrijp me niet verkeerd, wanneer ik zelf een ziekte krijg, ga ik met een gerust hart naar een medisch wetenschapper. Toch probeer ik me daarnaast af te vragen: “Waarom krijg ik dit? Wat zit erachter?”

Volgens het boek Playmode van Barbara Tammes is iedereen creatief. De ondertitel: de houding waarin iedereen creatief kan zijn zegt het al. De één past het wat vaker functioneel toe dan de ander, maar iedereen kan fantaseren, visualiseren, oplossingen bedenken en vindingrijk zijn. Het boek is geschreven en geïllustreerd door Barbara om het creatieve zelfvertrouwen van mensen te vergroten. Want hoe groter je creatieve zelfvertrouwen hoe minder je hebt om bang voor te zijn. En daar krijg je energie van! Zo werk je aan je eigen vitaliteit.

Creativiteit is een flexibele houding van de geest, waardoor je in je dagelijks leven thuis of op je werk anders naar dingen kunt kijken. Je hoeft niet te kunnen tekenen of mooi te kunnen zingen om ontzettend creatief te zijn. Het gaat om het maken van nieuwe regels. Je houdt je aan een deel van de bestaande regels en je verandert er nog iets aan, door iets toe te voegen of weg te laten. Dan ben je origineel en creatief bezig.

Door op een andere manier naar dingen te kijken, kun je er vervolgens ook op een andere manier mee omgaan. Als je niet het idee hebt dat het in je mogelijkheid ligt om je realiteit, bijvoorbeeld op werk, te veranderen, dan wil je er eigenlijk ook niet naar kijken. Dan gaat het zagen en zeuren. Maar als je de volgende keer een probleem aankaart op je werk en daarbij een oplossing bedenkt, hoe simpel ook, dan wordt het werkbaar. Denken in mogelijkheden dus. Dat klinkt misschien wat platgetreden, maar zorgt echt voor verandering. In ieder geval bij jezelf.

Door creatief te denken, bouw je creatief zelfvertrouwen op. Creativiteit kan je het (zelf)vertrouwen geven om met lastige situaties om te gaan, omdat je weet dat je er ook op een andere manier naar kunt kijken. Echt waar, je hoeft maar een klein beetje creatief te zijn, om heel erg creatief te zijn.

Creativiteit is het vermogen om iets nieuws te maken of iets op een nieuwe manier te bekijken, waardoor het leven grappiger, handiger, mooier, minder eenzaam, begrijpelijker, draag­ lijker of simpelweg beter wordt

HOE CREATIEF BEN JIJ

Creativiteit is denken in mogelijkheden. Dus iedereen is creatief. Maar lang niet iedereen gelooft dat van zichzelf. Meestal omdat je het voor jezelf veel te moeilijk maakt. Hier vind je drie praktische, korte creativiteitstestjes uit Playmode om jouw creativiteit te ontdekken en te stimuleren.

ALS JE JE ZORGEN KUNT MAKEN, MAG JE VASTSTELLEN: IK BEN CREATIEF

CREATIVITEITS- TOETS

Stel jezelf de vraag: “Maak ik me wel eens zorgen? Zie ik in bepaalde situaties wat er allemaal zou kunnen gebeuren?” Wedden dat je deze vragen positief beantwoordt. Je bent vast in staat om dingen te bedenken die (nog) niet zijn gebeurd. Je bent een verhaal aan het verzinnen, want je weet nog helemaal niet hoe het zal gaan. Je weet niet of het dak eraf zal waaien, of de presentatie helemaal misloopt. Hetzelfde geldt voor denken te weten wat een ander denkt. “Die collega zal wel denken…”, maar jij weet helemaal niet wat die collega denkt. Je bent een scenario aan het schrijven. Hartstikke fictief en helemaal zelfverzonnen. Vaak heb je niet zoveel aan deze verzinsels, maar lekker creatief bezig ben je wel. Dus als je je zorgen kunt maken, mag je vaststellen: ik ben creatief.

SPELREGELWOORDSPEL

Wanneer je tegen je partner of collega zegt: “Kom, zullen we de boel hier even opruimen”, klinkt dat best vervelend en saai. Maar als je ervan maakt: “Kom, zullen we het hier binnen een kwartier even wat gezellig maken”, dan voelt dat meteen een stuk uitnodigender. Toch doe je precies hetzelfde. Je geeft alleen andere woorden aan het doel, past de spelregels een klein beetje aan. Je verandert op creatieve wijze jouw blik en die van de ander. De ruimte die je hebt om dingen opnieuw te benoemen en wat dat doet met hoe ze dan voelen, is eindeloos. Dit kun je in het dagelijks leven in zoveel zaken toepassen. Probeer het gewoon.

MIND-TWISTER

Of speel een spelletje Mindtwister als oefening om je brein op te warmen en je creatieve zelfvertrouwen te vergroten. Kijk om je heen en kies een object. Je ziet bijvoorbeeld een paraplu. Vraag nu aan je medespeler ook een object te kiezen. Die ziet – laten we zeggen – een boek. Dan ga je samen de twee combineren tot één nieuw object. Een heel groot boek om onder te schuilen tegen de regen bijvoorbeeld. Of een paraplu met een verhaal erop. Of… denk er eens even over na. Je verzint vast nog een toepassing. Je hersenen hebben namelijk een soort smetvrees voor onlogica. Ze verbinden dus in drie seconden twee zaken met elkaar tot een nieuw ding. En ze schotelen je moeiteloos nieuwe ideeën voor. En dat is precies wat creativiteit is!

Je kent het gevoel vast. De wekker gaat, je drukt een keer of drie op sluimer en sleept jezelf uiteindelijk met tegenzin uit bed. Als het aan jou lag draaide jij jezelf nog een paar keer om. Nul zin in je werkdag. Je hebt een baaldag! Gefeliciteerd, je bent een mens. Een baaldag hebben we allemaal wel eens. Heb je steeds vaker een baaldag, dan knaagt er bewust of onbewust misschien iets aan je werkgeluk.

Er zijn diverse factoren die bepalen of- en hoe gelukkig je bent op je werkplek. Feit is dat we een groot deel van ons leven werken en daarom maar beter gelukkig kunnen zijn in ons werk, toch? De vooraanstaande Amerikaanse psycholoog Martin Seligman, grond legger van de positieve psychologie heeft zich verdiept in ‘geluk en welzijn’. In zijn boek Flourish (2011) beschrijft hij het PERMA-model; de 5 belangrijkste bouwstenen voor welzijn en geluk.

• POSITIEVE EMOTIES (Positive emotions)
• BETROKKENHEID EN FLOW (Engagement)
• POSITIEVE RELATIES (Relations)
• BETEKENISVOL (Meaning)
• PRESTEREN: DOELEN BEHALEN, AAN DOELEN WERKEN, GROEIEN EN SUCCES (Achievement)

HET PERMA-MODEL LAAT ZICH OOK GOED TOEPASSEN OP WERKGELUK

Positive emotions

Hoe fijn is het als je je goed voelt op je werk en inspiratie haalt uit de dingen die je doet? Heel fijn! Om dat te bereiken is het belangrijk dat de essentials geregeld zijn. Denk maar aan eten, drinken en slapen; je eerste levensbehoeften. Zijn die op orde, dan heeft je brein ruimte om positieve emoties te ervaren. Complimentjes, dankbaarheid, plezier maken; allemaal creëren ze positieve emoties. Die zijn noodzakelijk, want als je meer positieve dan negatieve emoties ervaart (de ratio is 3:1), heb je meer veerkracht. En niet onbelangrijk; ze helpen je om negatieve gedachten en ideeën ongedaan te maken. En dat is goede energie!

Engagement

Als alles lekker gaat, zit je in wat Seligman ‘de flow’ noemt. Je hebt het gevoel dat je de wereld aankunt. Heerlijk is dat. Je bent dan honderd procent betrokken bij je werk. Het past je als een handschoen. Hoe meer je verbonden bent met je werk, hoe groter de betrokkenheid. Dat gevoel sijpelt door tot in de kleinste vezel van je ‘zijn’. Niet raar; je werk en taken dagen je immers uit om je vaardigheden zo optimaal mogelijk te gebruiken. Dán ben jij op je best. Zoek dus altijd naar werkzaamheden die passen bij jouw talenten. In het artikel ‘Boetseer jouw perfecte baan’ op pagina 62 lees je hier meer over.

Relations

Geluk hangt ook af van de kwaliteit van intermenselijke relaties. Dat geldt zeker ook op de werkvloer en in teams. Hoe is de omgang met jouw collega’s? Hoe beter jullie relatie is, hoe meer dat leidt tot – daar zijn ze weer – positieve emoties. Voel jij de steun van je collega’s, dan word je gehoord en erkend. Dat is ontzettend belangrijk. De sociale omgang en stabiele relaties die dat oplevert, zorgen voor een gelukkig gevoel. Kleine dingen helpen daarbij. Vriendelijk zijn bijvoorbeeld, maar ook elkaar helpen bij een lastige taak.

Meaning

Wat betekenisvol is voor de één, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Vraag jij je wel eens af of jouw werk betekenisvol is voor jou? Het is in elk geval een belangrijk onderdeel van werkgeluk. Als je voortdurend het gevoel hebt dat je werk weinig voorstelt, is het lastig om gemotiveerd te blijven. En dat vreet energie. Zonde. Betekenisvol werk levert je juist energie op en het draagt bij aan je vitaliteit. Je presteert beter en neemt meer initiatief. En dat is goed voor jou én je prestaties.

Achievement

Jij zoekt uitdaging. Waar kan dat beter dan op je werk? Het team en jij leveren een inspanning die jullie tot een hogere prestatie brengt. Als dat lukt, zweef je. Het succes dat je ervaart is goed voor je zelfbeeld en je trots. Terecht natuurlijk. Een prestatie leveren is goed voor je zelfvertrouwen en dus ook voor je werkgeluk. Stel jezelf dus haalbare doelen, dan komen die prestaties vanzelf. En vergeet jullie prestaties niet te vieren! Leuker nog, grijp elke kans om te vieren met beide handen aan. Dat is goed voor het team én voor je positieve emoties.

Het PERMA-model van Seligman is een handige manier om je bewustzijn te vergroten. Wil jij weten hoe het zit met jouw werkgeluk? Geef elke bouwsteen uit het model een score van 0 tot 10. Hoe beter je scoort, hoe beter het zit met jouw werkgeluk. Zie het maar als een schoolrapport. Een 6 is een voldoende. Alles hoger is beter, alles lager betekent werk aan de winkel. Doe hetzelfde met je team en bespreek het resultaat. Scoort je team een onvoldoende, bespreek dan hoe dat komt en wat er kan worden verbeterd. Scoren jullie op elk punt een dikke voldoende, dan zit jouw team wat werkgeluk betreft honderd procent op z’n plek.