Social (Ecologisch)

INTERPERSOONLIJKE MONDELINGE COMMUNICATIE. CONVERSATIE. DIALOOG.

Een gesprek dus. En het liefst een goed gesprek. Want dat levert jou en je gesprekspartner het meeste op. Het zet je aan het denken, levert nieuwe inzichten, opent ongeziene deuren. Klinkt goed hè, maar daar moet je wel wat voor doen. De kracht van een goed gesprek zit ‘m namelijk niet in wat je allemaal zegt, maar in hoe je luistert en in de juiste vraagstelling. Elke Wiss schreef al twee boeken, waaronder Socrates op sneakers, over het stellen van vragen en het voeren van een goed gesprek. We stellen Elke dus onze vragen over het hebben van een goed gesprek.

WAT IS EEN GOED GESPREK?

“Een goed gesprek is niet een twee drie te duiden. Je kunt een goed gesprek hebben bij de koffieautomaat, je kunt een vergadering uitlopen met het gevoel dat het echt heel goed was, of een evaluatiegesprek hebben gehad wat een bijzonder goed gesprek was. Er hangt veel af van de context waarin een gesprek gevoerd wordt. Toch zijn er wel overeenkomsten in de beleving van een goed gesprek.

• er is geluisterd
• er is aandacht geweest
• er is doorgevraagd
• er is niets zomaar terzijde geschoven
• er is niets besloten onder tijdsdruk

Kortom, alles is gehoord en er is aandacht en tijd geweest om zaken te bespreken. Of dat dit nou om vijf minuten gaat of over een gesprek van uren. Het gaat hierbij dus ook niet over de uitkomst van een gesprek. De uitkomst kan heel positief voor je zijn, maar het gesprek zelf heel moeizaam en vervelend. Het wordt pas echt interessant wanneer er nog geen directe uitkomst is, maar het gesprek zelf wel heel plezierig was. Dan ontstaat er iets, vroeg of laat.”

EEN GOED GESPREK IS DUS EEN PRETTIG PROCES?

“Nou, een goed gesprek is in eerste instantie lang niet altijd leuk. Het goede gesprek wat ergens over gaat, dat verdiepend is en scherpte kent, schuurt vaak een beetje. Het is veel zoeken, werken, jezelf inhouden, je mening niet zomaar ventileren. Een goed gesprek kost dus echt wat energie. En het zet je aan het denken. Dat laatste is iets wat veel mensen juist helemaal niet zo makkelijk vinden. Vergelijk het met naar de sportschool gaan; dat is niet per se leuk, makkelijk en gezellig. Het doet soms zelfs een beetje pijn, maar het is wel heel goed.”

WAT DOET EEN GOED GESPREK MET JE?

“Een goed gesprek kan verrijkend, verbindend en soms levensveranderend zijn. Tijdens trainingen stel ik wel eens de vraag: ‘Welke vraag heeft voor jou enorme impact gemaakt?’ Vaak weten mensen de precieze vraag dan niet meer, maar wel het moment. Dat iemand weet waar hij stond, dat het naar vers gemaaid gras rook en dat iemand een vraag stelde waardoor de dingen in een nieuw licht kwamen te staan.

Als je de juiste vraag stelt, is de impact ervan niet te onderschatten. Dit gebeurt niet elke dag natuurlijk. Toch kan iedereen wel een of twee van dit soort momenten bedenken. Ik merk ook dat we dit soort gesprekken graag vaker willen hebben, echt aan het denken worden gezet met elkaar. Het is alleen niet zo eenvoudig om daar ook te komen. De honger is er, maar de tools ontbreken. En eigenlijk ken je deze honger pas wanneer je er eens van hebt geproefd.”

WERKT EEN GOED GESPREK OOK ZO IN DE WERKSFEER?

“Zonder goede gesprekken wordt het een stuk ingewikkelder om je vitaal, senang en gelukkig te voelen op je werkplek. De vraag ‘hoe gaat het nu écht met je?’ wordt in werksituaties bijvoorbeeld heel weinig gesteld. In dit licht draagt een goed gesprek dus bij aan je werkgeluk. Ook de ruimte die er binnen een organisatie is om zaken te bespreken is belangrijk.

Als er dingen zijn die onbespreekbaar worden geacht, gaan er dingen sluimeren. Dat is in een samenwerking nooit een goed idee.”

OEFEN JE VRAAGSTELLING

Een makkelijke zelfcheck voor het oefenen in vragenstellen is: check het eerste woord van je vraag voordat je deze stelt. Wanneer dit een vraagwoord is – wie, wat, waar, hoe, hoeveel, wanneer, waarom – dan stel je een concrete vraag. Bijvoorbeeld: hoeveel ruimte heb je nodig? Wil je liever wat zeggen of vertellen, zeg het dan maar gewoon en maak er niet iets van wat op een vraag lijkt om verwarring te voorkomen.

Elke Wiss is theatermaker en praktisch filosoof. Ze schrijft en maakt voorstellingen en geeft lezingen en trainingen in praktische filosofie en de kunst van het vragen stellen. Elke’s boek Socrates op sneakers (‘20) werd een instant succes en nummer 1 in de managementboek top 100, een jaar later kwam het praktische vervolg En ze filosofeerden nog lang en gelukkig. Heb jij zelf vragen aan Elke over filosoferen, de kracht van gesprekken of de kunst van het vragenstellen: www.denksmederij.nl.

“OM TE LEREN VRAGEN STELLEN, MOET JE EERST LEREN LUISTEREN”

DE LEUKSTE VRAAG OP MAANDAGOCHTEND

Welke vraag stel jij jouw collega’s op maandagochtend? En ga eens bij jezelf te raden of dat dezelfde vraag is die jij graag zou willen beantwoorden. “Hoe was je weekend?” stuurt direct een richting in die waarschijnlijk niet het meest spannende antwoord oplevert. Maar stel je de vraag: “Heb je dit weekend een gedachte gehad die je nog niet eerder hebt gehad? Zo ja, welke?” dan geef je een heel andere draai aan je koffiegesprekje. Smalltalk bij de koffieautomaat is vaak weinig verdiepend, maar heeft in een werkomgeving een verbindende functie. Smalltalk is de lijm tussen mensen. Vergeet dus nooit om even dat praatje te maken. Probeer wel of je het een beetje kunt verdiepen. Als je iets interessants hoort, stel daar een vraag over. En probeer een keer om niet het makkelijke antwoord te geven. Kijk eens wat het oplevert.

HOE STEL JE NOU EEN GOEDE VRAAG?

“Een goede vraag bepaalt de initiële richting van een gesprek. De vraagsteller zet dus de eerste stap naar verdieping. Om gerichte, verdiepende vragen te stellen, is het handig dat je een klein beetje weet wat je doet. Hoe? Dat kun je leren. Met de nodige oefening en wat geduld, kun jij je gereedschapskist vullen voor het stellen van vragen voor een goed gesprek.

Eerst moet je ontdekken wat je doet; luister ik wel echt, zit ik te knikken uit gewoonte, wat doe ik precies? Heb jij ruimte voor de ander, of schaak je op twee borden? Allemaal vragen die je jezelf kunt stellen. Hoe beter je deze valkuilen voor jezelf in de smiezen hebt, hoe makkelijker het is om het anders te gaan doen. En de volgende stap is dan leren luisteren.”

VRAGEN IS LEREN LUISTEREN?

“De kunst van het vragenstellen gaat voor 99% over iets anders dan het stellen van een vraag. Luisteren is veel belangrijker. Luisteren naar de ander en naar jezelf. Vertraag en ontwikkel je Socratische houding: een vragende, nieuwsgierige houding. Vol verwondering, zonder mening, empathie of je eigen verhaal. Dat behoeft enige oefening, maar dat kun je in ieder gesprek voor jezelf doen.

Kun je een goed gesprek voeren als maar één van de twee weet hoe? “Jazeker wel! Wanneer jouw gereedschapskoffer lekker vol raakt, dan zal je merken dat het steeds makkelijk wordt om dingen in gesprekken te bevragen, te weerleggen of verhelderen. Ook al mist die ander nog gereedschap, je pikt in een gesprek dingen van elkaar op. Sta er wel bij stil dat je een ander op dusdanige wijze bevraagd waarop je zelf ook bevraagd zou willen worden. Alles is bespreekbaar, maar stap niet zomaar over iemand heen. Geen antwoord is ook een antwoord. Alles mogen en kunnen bespreken wat je denkt, is enorm bevrijdend.”

“Luisteren is ook af en toe je klep houden.”

In je eentje thuis achter een computer. Voor velen van ons was het niet ideaal. Het gevoel deel uit te maken van een team, even ontspannen met een praatje, samen lachen om wat dan ook. Maar ook, en dat waren we voor het gemak misschien vergeten, die ene collega waar je je enorm aan kan ergeren. Ook die is terug nu je weer op kantoor komt. Het vreet energie. Hoe ga je daarmee om?

1. KIJK NAAR JEZELF

Waar erger je je aan bij die collega en waarom? Vaak zit de ergernis in iets dat bij jezelf ligt. Misschien ben jij extreem perfectionistisch en leg je de lat ook zo hoog voor anderen. Of kun je niet tegen bepaalde geluiden. Of je baalt dat jij ergens niet zo goed in bent en ziet dat die collega dat wel is. Als je je eenmaal irriteert, dan maak je het steeds groter. Maar is het nog redelijk wat je voelt? Door het terug te brengen naar jezelf, krijg je wellicht bepaalde inzichten waardoor je de ergernis beter kan plaatsen en de collega weer beter kan accepteren. Je kunt je collega niet veranderen, wel jezelf.

2. KIJK NAAR DE ANDER

Waarom doet diegene dit? Is het iets simpels als eten met een sterke geur op de werkplek nuttigen? Zeg er gewoon iets van. Is het iets qua hoe de persoon is? Bedenk dan dat je collega dit niet doet puur om jou dwars te zitten. Zit die persoon wellicht niet lekker in zijn vel? Spelen er problemen op persoonlijk vlak? Wanneer je je eenmaal aan iemand ergert en hier niets mee doet, kan de relatie hard verder verzuren. Zodra je de tijd neemt om zonder oordeel contact te zoeken en diegene te leren kennen, maak je het gedrag minder groot en zie je de persoon achter het gedrag beter.

3. ACCEPTEREN

Heb je punt 1 en 2 geprobeerd en is er niets veranderd? Dan is het voor je werkplezier belangrijk om te leren accepteren en afstand te nemen. Je zit niet op je werk om vriendschappen te sluiten, mooie relaties op te bouwen of met alle collega’s door een deur te kunnen. Soms werkt iets gewoon niet en dat is ook prima. Focus op wat wel werkt, op je grotere doelen. En accepteer dat er soms iets is waar je je aan ergert.

FOCUS OP WAT WEL WERKT, OP JE GROTERE DOELEN.

Je brengt heel wat uurtjes op de werkvloer door. Dan kun je er maar beter wat van maken, toch? Wat groen hier en daar fleurt de boel al aardig op, maar wist je dat je met het plaatsen van planten ook nog eens het aangename met het nuttige combineert? Vijf redenen om vandaag nog in de auto te springen en een bezoekje te brengen aan het dichtstbijzijnde tuincentrum.

HELEMAAL ZEN

Planten creëren een ontspannen sfeer en geven een huiselijk gevoel. Daardoor ben jij lekker op je gemak met als resultaat dat je minder stress ervaart. Een hoogleraar psychologie uit Noorwegen durft zelfs te beweren dat het ziekteverzuim vermindert op het moment dat er op elk bureau een plant staat. Groene stressverlagers op de werkplek verhogen het algemeen welzijn van werknemers met maar liefst 47 procent, aldus wetenschappers. Tel daarbij op dat je je ook nog eens meer tevreden en gezonder voelt en je weet dat je alle tools in handen hebt om je baas te overtuigen van deze kleine, bescheiden investering. Of jezelf: want ook op je thuiswerkplek doen ze prima hun werk.

LEKKER FRIS

Planten zuiveren de lucht en hebben ook een positieve invloed op de luchtvochtigheid. Ze zijn daarom super nuttig bij het bestrijden van het zogenoemde ‘Sickbuildingsyndrome’, een ingewikkelde benaming voor allerlei gezondheidsklachten die kunnen ontstaan wanneer je langere tijd in een bepaald gebouw bent. Denk aan geïrriteerde ogen, last van de luchtwegen en hoofdpijn. Planten zetten CO2 om naar zuurstof en filteren schadelijke stoffen uit de lucht. Vieze luchtjes verdwijnen als sneeuw voor de zon en jouw hoofdpijn dus ook.

RUIMTE VOOR NIEUWE IDEEËN

Mocht je werkgever nog niet overtuigd zijn: onderzoekers in het Amerikaanse Texas zijn erachter gekomen dat planten de creativiteit én de productiviteit tot wel vijftien procent kunnen verhogen. En dat al bij één plant. Dat is waarschijnlijk te danken aan het feit dat we planten met de natuur en met kalmte associëren. Doordat je je rustiger voelt, komt er meer ruimte vrij in je hoofd voor nieuwe ideeën én kunnen we dus ook een stuk productiever zijn.

OPPERSTE CONCENTRATIE

Naast creativiteit en productiviteit, stijgt ook je concentratievermogen. Planten zorgen nou eenmaal voor een gezondere, schonere lucht, maar dat is niet de enige reden. Groen ontspant de geest en daardoor kun jij lekker geconcentreerd aan de gang.

GOED VOOR HET GROEPSGEVOEL

Planten hebben verzorging nodig en daar ben je samen met je collega’s verantwoordelijk voor. Maak er een gezamenlijk project van waarin iedereen zijn of haar eigen rol of taak heeft. Dat is goed voor de samenwerking, de sociale samenhang én de onderlinge communicatie.

DE BESTE PLANTEN VOOR JOUW KANTOOR

• Graslelie
• Sansevieria Laurentii
• Dracaena
• Zamioculcas
• Ficus Lyrata

Creëer de (bijna) PERFECTE WERKPLEK

De ideale werkplek. Bestaat die eigenlijk wel? Want een prettige werkomgeving is voor iedereen anders. Simpelweg omdat we allemaal andere eisen stellen aan hoe die plek er precies uit moet zien.

Waar de één vooral waarde hecht aan het uiterlijk, kijkt de ander juist naar functionaliteit en duurzaamheid. Om over de verschillen tussen de voorkeuren van werkgevers, de oude garde én de nieuwe generatie nog maar te zwijgen. Hoe lastig ook, om in de toekomst het gewenste talent aan te kunnen trekken, is het van belang dat jouw werkgever én jijzelf blijven sleutelen aan die ideale werkomgeving. Of beter gezegd: aan een plek die daar zo dicht mogelijk bij in de buurt komt. Belangrijk uitgangspunt is dat het toch vooral een prettige en productieverhogende omgeving moet zijn waar jij je op je plek voelt, je kunt doen waar je goed in bent en jezelf kunt blijven ontwikkelen.

En gelukkig zijn er, zónder dat je direct rekening hoeft te houden met allerlei individuele wensenpakketjes, best een aantal algemene aanpassingen door te voeren die bijdragen aan die (bijna) perfecte werkplek. Want in een werkomgeving waarin afwisseling in kleuren, licht, geluid en type werkplek zijn aangebracht, is iedere werknemer vertegenwoordigd.

HET SAMENSPEL TUSSEN DE VIER B’S

Laten we vooropstellen dat je absoluut níet per se hoeft in te haken op elke trend die voorbijkomt. In tegendeel. Een fijne werkplek zit ‘m echt niet in hippe gadgets of de nieuwste technische snufjes alleen. Als je jouw werkgever ervan wilt overtuigen tóch te investeren, laat hem of haar dan vooral investeren in de gezondheid en vitaliteit van jou en je collega’s. Het resultaat van een studie die in Harvard Business Review verscheen, laat namelijk zien dat iedere geïnvesteerde euro in vitaliteit en gezondheid zich in de regel twee tot drie keer terugverdient. En dat is toch prettig. Een gezonde werkplek is een samenspel tussen de vier B’s: body (stimuleren van bewegen, bijvoorbeeld door het faciliteren van zit-sta werkplekken), brain (aandacht voor het (werk)geluk van medewerkers), behavior (creëren van betrokkenheid) en building (zorgen voor een gezond gebouw met de juiste voorzieningen). Genoeg theorie. Tijd voor actie. Zó breng jij die (bijna) ideale werkplek tot stand!

HET INTERIEUR

Een fijne werkomgeving valt of staat natuurlijk met het interieur. En dat is allesbehalve standaard. Het moet immers bestand zijn tegen intensief gebruik én geschikt zijn voor diverse gebruikers met – daar gaan we weer – verschillende voorkeuren. Een inspirerende plek is over het algemeen een lichte plek. Letterlijk, dus mét daglicht, maar ook figuurlijk: voorzien van lichte, natuurlijke kleuren. Overigens kan een knalkleur als accent geen kwaad. Het bevordert de creativiteit alleen maar. Mits je daarbij kiest voor groen of blauw. Liever een kleur die voor meer focus zorgt? Ga dan voor een roodtint.

Een sfeer waar mensen zich prettig, comfortabel en thuis voelen. Dat is belangrijk. Hoe die sfeer tot stand komt, bepaal je in samenspraak met je collega’s. Hetzelfde geldt voor het interieur. Het moet mensen de kans bieden om te werken zoals zij dat willen. Of dat nu een fijne bureaustoel is of een zit-sta werkplek.

BELANGRIJK UITGANGSPUNT IS DAT HET TOCH VOORAL EEN PRETTIGE EN PRODUCTIE-VERHOGENDE OMGEVING MOET ZIJN WAAR JIJ JE OP JE PLEK VOELT, JE KUNT DOEN WAAR JE GOED IN BENT EN JEZELF KUNT BLIJVEN ONTWIKKELEN.

DE INDELING

Naast het interieur is ook de indeling van een werkplek belangrijk. Vooral als je in een groot bedrijf met meerdere mensen werkt. Jij kunt het heerlijk vinden om in een open ruimte samen te werken en een praatje te maken met een collega, maar een andere collega trekt zichzelf misschien liever even terug om in stilte zijn of haar werk te kunnen doen. Variatie is het sleutelwoord. Een gevarieerde indeling zorgt ervoor dat iedereen een eigen plekje kan vinden. Als de ruimte en de grootte van de werkplek dit toelaat uiteraard.

Nu we steeds vaker thuiswerken, wordt de werkplek ook een ontmoetingsplaats. En daar is niks mis mee. Want goed contact met collega’s is waardevol voor je werk én je tevredenheidsgevoel. Een aparte ontmoetingsplek waar het mogelijk is om bij te babbelen met je collega’s is daarom essentieel. Er zijn namelijk ook collega’s die vanwege de drukte thuis juíst naar kantoor komen om geconcentreerd te werken.

DE AANKLEDING

Wanneer je als bedrijf een uitgesproken (huis)stijl hebt, dan is het natuurlijk supertof als deze terugkomt in de aankleding van de werkplek. Professoren aan de universiteit in het Engelse Exeter voerden een aantal experimenten uit met betrekking tot het inrichten van de eigen werkplek en kwamen tot de ontdekking dat het experiment waarbij medewerkers zélf hun kantoor mochten inrichten en aankleden het meest gunstige effect op hun productiviteit had. Datzelfde effect heeft het delen en visualiseren van behaalde resultaten en successen. Een wand op een centrale plek is een mooi begin. Hier kan iedereen een bijdrage aan leveren. Dat versterkt niet alleen de identiteit van een team, maar een trotse medewerker wordt ook productiever én positiever. En dat heeft dan weer een gunstige uitwerking op anderen.

Voor wat betreft je eigen bureau: vaak wordt gezegd dat een rommelig bureau een rommelig hoofd betekent. Maar daar valt iets tegenin te brengen. Einstein zei ooit: “Als een rommelig bureau een rommelig hoofd betekent, wat betekent een leeg bureau dan?” Ha! Die kun jij mooi gebruiken tijdens een volgende discussie met je leidinggevende. Toch valt er voor beiden wat te zeggen: een opgeruimd bureau is fijn wanneer je iets moet doen waarbij je volledige concentratie en focus nodig hebt en een rommelig bureau is ideaal voor het opdoen van nieuwe, creatieve ideeën.

LICHT EN UITZICHT

Het juiste licht op het juiste moment is allesbepalend. Ga je een brainstormsessie in? Dim de lampen. Zacht licht bevordert de creativiteit. Moet je aan de slag met een moeilijke klus die de nodige concentratie vereist, ga dan voor standje fel. Fel licht stimuleert namelijk het vermogen om te focussen en analytisch te denken. Daarnaast is iedereen gebaat bij voldoende en natuurlijk (dag)licht. Een werkplek met het juiste licht kan een verschil van dag en nacht maken in de beleving van de werkomgeving. Letterlijk.

Maar niet alleen het licht, ook het uitzicht is een ‘dingetje’. Niemand raakt geïnspireerd van een bureau dat uitkijkt op een grijs kantoorgebouw of een grauw industrieterrein. Natuurlijk, niet iedereen heeft het voorrecht om in een bosrijke omgeving te werken. Toch zijn er voldoende mogelijkheden om ‘iets’ met groen te doen. Want, zo zeggen de kenners, uitzicht op de natuur is niet alleen goed voor jou, het komt óók je prestaties ten goede. Hoe dat precies zit, lees je op pagina 53 van dit magazine. Tijd dus om met gierende banden naar het tuincentrum te rijden.

EN VERDER…

Ook de temperatuur en de luchtkwaliteit op je werkplek zijn van invloed op je productiviteit. Over het algemeen wordt in Nederlandse kantoren een temperatuur van tussen de 19 en 21 graden aanbevolen. Om ervoor te zorgen dat er naast de juiste temperatuur ook sprake van de juiste luchtkwaliteit is, is het belangrijk dat er geventileerd wordt. Last van droge lucht? Ga dan voor verdampingsbakjes of kies voor extra groen. Niet alleen supergoed voor de luchtvochtigheid, maar ook nog eens hartstikke gezellig.

Last but not least: goede koffie (en thee)! Niet alleen de kwaliteit van de koffie draagt bij aan een stuk werkgeluk, ook de ruimte bij het koffiezetapparaat kan zorgen voor een vertrouwd en prettig (thuis)gevoel. Een veilige haven waar je op informele wijze in gesprek kan gaan met collega’s, maar bijvoorbeeld ook met klanten.

DE EETBARE KANTOORTUIN

Beschikt jouw werkplek over een buitenruimte die nu niet of nauwelijks benut wordt? Laat je inspireren door Rabobank! Lodewijk Baljon ontwierp in samenwerking met De Enk een prachtige kantoortuin voor de 6500 medewerkers die werkzaam zijn op het hoofdkantoor van de bank. Het resultaat: een eetbare bloementuin voor mens en dier én een multifunctionele buitenruimte met werkplekken, wifi en stroom (opgewekt met ingebouwde zonnepanelen). Er zijn meer dan 180 soorten vaste planten geplant waaronder kruiden, plukgroenten en notenbomen. Een fantastische plek om te eten, te werken én te ontspannen. En mocht je nou nét niet zoveel ruimte hebben als Rabobank; met een beetje fantasie, creativiteit en wat tomatenplantjes, maak jij ook van de buitenruimte op jouw werkplek een kleine groene oase.

LAST BUT NOT LEAST: GOEDE KOFFIE (EN THEE)! NIET ALLEEN DE KWALITEIT VAN DE KOFFI DRAAGT BIJ AAN EEN STUK WERKGELUK, OOK DE RUIMTE BIJ HET KOFFIEZETAPPARAAT KAN ZORGEN VOOR EEN VERTROUWD EN PRETTIG (THUIS)GEVOEL.

EEN MUST VOOR BETERE WERKPRESTATIES

Hoe heerlijk is het om te werken op een plek waar je mag zijn wie je bent? Een plek waar je vrij bent om je mening te geven. Waar je gehoord wordt door je directe collega’s en je leidinggevende. Hoe zit dat eigenlijk in jouw team? Heb je het gevoel dat je vragen mag stellen? Durf je dat? Worden jouw ideeën gehoord en voel jij je vrij om kritiek te uiten?

Volgens Psycholoog Matthijs Steeneveld kent elk team ‘interpersoonlijke risico’s’. Denk bijvoorbeeld aan het kunnen stellen van werkinhoudelijke vragen, fouten durven maken, wilde ideeën opperen of hardop out-of-the-box denken. Ook op persoonlijk niveau ziet Steeneveld risico’s; je mening geven bijvoorbeeld of jezelf kunnen zijn. Als daar in het team ruimte voor is, spreken we van een psychologisch veilige werkomgeving. Dat is het belangrijkste ingrediënt om jouw team – maar ook jou als mens en professional – te laten bloeien en goed te laten presteren.

VERTROUWEN HEBBEN IS EEN KEUZE

Joriene Beks is auteur van het boek Psychologische Veiligheid. Zo vorm je een vrijmoedig team. Volgens haar staan onder een veilige werkomgeving drie essentiële pijlers: ‘vertrouwen’, ‘vrijmoedigheid’ en ‘samen het verschil maken’. Deze pijlers kunnen niet zonder elkaar. Beks noemt het een krukje met drie poten. Haal je een poot weg, dan valt het krukje om.

VERTROUWEN

Het gevoel van vertrouwen ken je vast. Maar weet je ook dat iemand vertrouwen een keuze is? Je kiest dan om een ander – bijvoorbeeld een collega – vanuit een positieve verwachting toe te treden. Het vertrouwen dat je hebt is dus boven alles authentiek en persoonlijk. Volgens auteur Stephen Covey jr. werken mensen die elkaar vertrouwen beter samen en bereiken doorgaans grotere successen. Mensen die elkaar niet vertrouwen twijfelen over elkaars goede bedoelingen, creëren langzaam maar zeker frustraties en zijn achterdochtig. Dat levert niets op en kost je vooral heel veel energie.

De Amerikaanse psychologe en organisatie-deskundige Amy Edmondson heeft bij het bedrijf Google onderzoek gedaan naar de relatie tussen vertrouwen en succes. Zij ontdekte dat een team dat veel fouten maakte, beter presteerde dan een team dat nauwelijks fouten maakte. Vreemd denk je vast. Dat zit zo. Het team dat veel fouten maakte, besprak namelijk samen elke gemaakte fout en leerde daarvan. Binnen dat team was er sprake van een veilige omgeving met veel onderling vertrouwen. Dat levert dus ook écht wat op.

VRIJMOEDIGHEID

Het tweede ingrediënt volgens Beks is vrijmoedigheid. Je vertrouwt in je eigen kunnen, je bent er positief over. Je geeft je mening, vertelt de waarheid en spreekt mensen ergens op aan als dat nodig is. Ook voel je je in staat om het werk dat jullie samen uitvoeren, te beïnvloeden. Je voelt je krachtig genoeg om je eigen doelen te bepalen en om op jouw manier te werken. Je hebt standpunten en bent vrijmoedig genoeg om die met het team te delen. Klinkt dat als jouw team? High five! Jouw team is vrijmoedig.

PSYCHOLOGISCHE VEILIGHEID MOET ALTIJD OP DE AGENDA STAAN

HET VERSCHIL MAKEN

De eerste twee pijlers staan. Jullie hebben vertrouwen in elkaar en het team is vrijmoedig. Jullie zijn klaar om het verschil te gaan maken. Dat lukt pas als elk individu in het team gezien en gehoord wordt, anders kan je geen impact maken en dus geen verschil. Zit het goed met het vertrouwen en de vrijmoedigheid, dan staat niets jullie in de weg om het verschil te gaan maken.

MAAK HET KLEIN!

Maak ‘psychologische onveiligheid’ klein, bijvoorbeeld door iedereen in het team (ongeveer) gelijk aan het woord te laten en kap niemand af. Neem elk geopperd idee serieus. Stimuleer elkaar om hulp te vragen en in gesprek te blijven. Geef zelf het goede voorbeeld. Opper een idee, geef je mening, en moedig je collega’s aan om hetzelfde te doen. En wees gerust; als de werkomgeving voor langere tijd veilig is, kan het echt wel tegen een stootje.

EEN MUST VOOR BETERE WERKPRESTATIES

Wat doe je op je werk wanneer jou iets heftigs overkomt? Indrukwekkende persoonlijke life events als een geboorte of een sterfgeval bijvoorbeeld. En zaken die direct impact hebben op jou in je werk zoals een ontslag, het vertrek van een collega, of een volgende lockdown. Psycholoog Angela Koolmees geeft je vijf tips om vitaler mee te bewegen op de golf van dit soort levensgebeurtenissen.

HET WERKT VOOR GEEN METER

De eerste lockdown was een compleet nieuwe realiteit voor ons allemaal. Een flinke aanpassing, want hoe maak je die situatie werkbaar met elkaar? Iedereen werd uit z’n routine en comfortzone gerukt. Dat maakt onzeker, maar daar stond ook een boel creativiteit tegenover. Bovendien voelde het al gauw ook wel een beetje als werkvakantie.

Die lol is er voor velen inmiddels wel vanaf. Een zoveelste lockdown voelt steeds meer als een flinke stap terug. Daar gáán we weer. Een beeld voor de mensen die niet vanuit huis werkten: met gekamd haar in pyjamabroek aan de keukentafel achter je laptop. Je partner pratend tegen een scherm in overleg met collega’s online, kinderen op schoot voor thuisonderwijs op de tablet. Het lijkt zo best relaxt. Het werkt voor geen meter. Mentaal kan een lockdown een behoorlijke impact hebben. Het geeft veel mensen ongewild en onbewust een depressief gevoel. Een gevoel van zinloosheid en energieverlies. Dat druist in tegen je vitaliteit; een da- gelijkse realiteit waarin je juist bruist van de fysieke en mentale energie. Dat trekt voor veel mensen een flinke wissel op hun functioneren, thuis en in werk.

GEEF JE AMBITIE OPNIEUW VORM

De invloed van verschillende life events is natuurlijk voor iedereen anders. Het rouwproces bij verlies van een partner is levensbepalend. Maar rouw zit ook in het verlies van je baan. Bij baanverlies is de reactie vaak ‘het is maar werk, ik moet door’, waarna er weer lukraak gesolliciteerd wordt. Maar heb je je oude werk wel losgelaten, of zit daar nog emotie aan vast? Emoties als verdriet, boosheid of rouw om collega’s. Of zingevingsvragen voor jezelf. Een pas op de plaats maken, is dan essentieel. Even actief stilstaan bij de vragen: “Hoe kan ik m’n ambitie opnieuw vormgeven? Wat kan ik en wat wil ik?” Je zult zien dat je vaak veel meer kunt dan je denkt.

VIJF VITALE TIPS OM MEE TE BEWEGEN MET LIFE EVENTS

1. Gun jezelf de ruimte voor Rust, Reinheid en Regelmaat: Klinkt superoubollig, maar het werkt echt. In transitie gedij je nu eenmaal bij structuur.
2. Maak een wandeling: beweging en buitenlucht zijn goed voor je. Mentaal én fysiek. Moeite met de deur uitgaan? Laat dan de hond van je buren eens uit, wie weet stimuleert het jou.
3. Mediteer geregeld: of je nu uit het raam tuurt, op je ademhaling focust of lekker muziek luistert, zomaar even ‘zijn’ is fijn en brengt een vol hoofd tot rust.
4. Durf hulp te vragen: verzamel (een paar) mensen om je heen waar jij je goed bij voelt. Iemand wiens goedbedoelde raad niet begint met “Als ik jou was zou ik…”. Een gelijkgestemde die je vertrouwt op werk of privé kan een belangrijke steun zijn.
5. En last but not least: wees mild voor jezelf: Verandering kost tijd, niets hoeft ineens. Vraag ook je werkgever om die ruimte, daar word je allebei beter van. En onthoud daarbij altijd dat als je doet wat je deed, je krijgt je wat je kreeg.

Angela Koolmees is psycholoog en trainer. In haar praktijk geeft ze psychologische begeleiding, traumatherapie (EMDR), coaching en training. Binnen het bedrijfsleven is ze expert op het vlak van leiderschap, zingeving, verlies en rouw. Ze heeft veel ervaring met reorganisatieprocessen en het verlies van werk.