De vitale generatie

WINKEL
Menu

Editie 5

Minneboo Fotografie

COLUMN ROB SCHEEPERS

GRAPPENMAKER VAN BEROEP

“Serieus? Kende gai oe geld verdiene mee dâ gezever?” Het valt niet altijd mee om na een optreden aan pak ‘m beet een tegelzetter of bankdirecteur uit te leggen dat humor bedrijven toch óók echt een vak is. Net als elektricien of kok. Een kwestie van talent combineren met hard werken. Zoals je voor het kaarsrecht stucen van een muur talent nodig hebt of voor het op orde houden van een bedrijfsboekhouding zo heb je voor podiumkunsten óók talent nodig. En dat terwijl ik van nature eigenlijk helemaal geen uitbundig persoon ben. Ik ben in een gezelschap eerder verlegen dan een haantje de voorste. Die grapjas trek ik pas aan op het podium. Voor de buitenwereld is die scheiding soms echter moeilijk te maken. Op een verjaardag is er altijd wel iemand die heel jolig aan me vraagt of ik een mop wil vertellen. Of iemand in de supermarkt die me smeekt om een stukje hooligan te doen.

En het is niet zo dat ik dat vervelend vind want er spreekt ook waardering uit. Ik zou het zelfs raar vinden als niemand het me zou vragen. Maar mensen die me kennen weten dat ik nooit zomaar ergens grappen ga vertellen. Gewoon omdat ik dat niet kan. Ik ben misschien wel de slechtste moppentapper van Brabant. Ik voel me daar héél erg ongemakkelijk bij. Zoals een metselaar op een feestje niet zomaar voor wildvreemden een muurtje gaat metselen zo hang ik op feestjes nooit zomaar de paljas uit. Hoewel dat wél vaak van me verwacht wordt.

Er wordt óók met enige regelmaat van me verwacht dat ik ‘wel even voor nop op een personeelsfeest wat grapjes kom vertellen’. Dat ik na mijn optreden aan mag schuiven bij het koud buffet vindt zo’n bedrijf dan een prima vergoeding. Op een gage voorstel ontving ik serieus ooit het antwoord: “Hoezo gage? Een beetje slap ouwehoeren kan toch iedereen?”. Ik vind dat best raar. Je haalt het toch niet in je hoofd om een hovenier te bellen voor het tuinonderhoud en als hij een offerte stuurt te reageren met ‘Hoezo offerte? Een beetje schoffelen kan toch iedereen?”.

Ik kan jullie verzekeren, met slap ouwehoeren alleen red je het niet. Het is hele dagen schrijven en evenzoveel schrappen. Vele avonden van huis en midden in de nacht na een avond optreden uitgeput thuis komen. Zonder dat je nu eigenlijk weet waarom je zo moe bent. Fysieke arbeid heb je namelijk niet geleverd. Maar de psychische druk van de deadline en de stress voor een optreden matten ook lichamelijk behoorlijk af kan ik uit ervaring zeggen.

Wat dat betreft heb ik een hele normale baan hoor. Echter wel de allermooiste baan ter wereld! Dat dan weer wel…

61-Eshan Natour stichting stilgezet 03 - edit

STILSTAND VOOR VOORUITGANG

HOE EEN HARTCHIRURG MENSEN BEGELEIDT IN HUN LIFE EVENT

Dr. Ehsan Natour is cardiothoracaal chirurg. Hartchirurg. In zijn carrière deed hij al zo’n 10.000 operaties, waarvan zeker de helft openhartoperaties. Inmiddels kijkt hij niet meer puur en alleen naar het hart en de medisch-technisch kant van een operatie. Ehsan ziet steeds meer het geheel. Het hart, de patiënt, het proces én het gevoel. De mens achter de patiënt. En daarmee ook een andere visie op de zorg voor die mens. Hij richtte de stichting Stilgezet op, bedoelt om aandacht te creëren voor deze visie. Om mensen, patiënten en medici hierover te informeren. En hen aan te moedigen deze visie zoveel mogelijk toe te passen om daarmee de veerkracht van ieder mens te vergroten. Hij schreef een boek, maakte muziek en er is nog veel meer kunst op komst.

HET HART SPREEKT

Ehsan: “Het hart is een wonderlijk orgaan. Het is je beste vriend, maar het kan ook voor ontzettend veel problemen zorgen. In beide gevallen drukt het hart zich uit. Vanaf het moment dat een patiënt wordt aangesloten op de hartapparatuur in de operatiekamer hoor je een puls, dat ritmische piepje van het elektrocardiogram. Het hart spreekt. Tik. Tik. Tik. En als ik de borstkas open en naar het hart ga, dan zie je de ftheid, vermoeidheid, veztucht, strijdlust. Dan zegt het hart nóg meer. Ook wanneer het hart iets niet wil, zoals aangeraakt worden. Dan maakt het hart een extra slag: Tiktik. Tik. Tik. Tik. Raak ik het nog een keer wordt het: Tiktiktik. Tik. Tik. En zo ontstaat er een unieke melodie.

Vanuit mijn poëtische aard wilde ik daar iets mee doen; een muziekstuk maken, recht uit het hart. In Groningen ontmoette ik een patiënt die pianistvormer was. Hij onderging een flinke operatie en herstelde goed. Hij was gewend te luisteren, ook naar zichzelf. Naar zijn hart. Hij bleek de juiste persoon om mee samen te werken. Hij schreef een stuk muziek, een startpunt, maar door de afstand en de drukte kwam het project stil te liggen toen ik in het Maastricht UMC+ ging werken. Daar vroegen andere zaken mijn aandacht. Zoals festivalorganisator Jan Smeets. Hij moest aan zijn hart geopereerd worden, maar sloeg dat zelf af. In de voorbereidingen voor zijn Pinkpop kon hij onmogelijk zo’n ingrijpende procedure ondergaan. En ik was daar bewust oké mee. Met de jaren was ik als arts veranderd.

Voorheen was genezing het belangrijkste, maar kwaliteit van leven won terrein. Voor Jan is dat Pinkpop, dus we besloten samen met andere specialisten om een alternatieve ‘oplossing’ te kiezen. Jan was back on stage. En met hem ben ik opnieuw in gesprek gegaan over de mogelijkheid om de heftige rollercoaster rondom een hartoperatie in muziek te vatten. Iets emotioneels dat zo moeilijk uit te leggen is, is wel goed uit te drukken in kunst. In welke vorm ook.

PATIËNT BEN JE NIET ALLEEN

Om te beginnen heb ik er zelf woorden aan gegeven. In het boek ‘Als het leven stilstaat’ probeer ik uit te drukken wat mensen meemaken wanneer ze in crisis terecht komen. Een life (changing) event met een hoge impact op de persoon én diens omgeving. Want patiënt ben je nooit alleen; een partner brengt zijn of haar partner naar het ziekenhuis en krijgt hem of haar terug als patiënt. De mensen om je heen, familie, vrienden en zorgverleners ondergaan de operatie op hun manier evengoed. En zij hebben een grote rol in het herstel. Een rol waar we ze vanuit de medische wereld veel meer in mee moeten nemen dan we nu doen.”

Dat alleen al deze oproep bij veel mensen resoneert, verbaast Ehsan niet. Want niet alleen word je geraakt door de heftige situatie van een naaste, zo’n life event maken we uiteindelijk allemaal mee. Iets onverwachts en ingrijpends als een hartoperatie, een scheiding, een overlijden, een faillissement. Elk mens gaat minimaal één keer in het leven door zo’n onpeilbaar diep dal. Ehsan: “Zo is het leven. En om daar goed mee om te kunnen gaan – om weerbaar, vitaal en veerkrachtig te zijn – kun je maar beter goed geïnformeerd en voorbereid zijn. Dat helpt je begrip, genezing en herstel; je return to form. Voorbereiding gericht op de verbetering van je kwaliteit van leven.”

Wanneer het hart iets niet wil, zoals aangeraakt worden, maakt het hart een extra slag: Tiktik. Tik. Tik. Tik.

OPERATIE GESLAAGD. MISSIE GEFAALD?

En aan de kwaliteit van leven voor iedereen wordt door alle zorgers in Nederland op alle niveaus keihard gewerkt. Ehsan: “In de gezondheidszorg kunnen we alles. Niets is onmogelijk. We kunnen ongelooflijke ingrepen uitvoeren met de modernste technieken. We hebben in Nederland topzorg en topverpleging. Toch blijft een behoorlijk aantal genezen patiënten ontevreden achter, bij hartchirurgische patiënten is dat zo’n 40%. Het fysieke is hersteld, maar zonder verbetering of hervonden geluk.” Althans zo wordt het ervaren. Operatie geslaagd, en de missie? Ehsan: “Feit is dat veel patiënten zich vaker een defecte auto voelen die gerepareerd wordt om verder te rijden, dan een mens die op weg geholpen wordt richting hernieuwde kwaliteit van leven. Die mensen zijn na een operatie helemaal niet voorbereid op de volgende stap. Maar daar begint het werk pas echt. Voor de mensen in én aan het bed. Die boodschap, dat is mijn missie. Dat mensen beseffen en weten wat er allemaal gaat gebeuren in en na een crisis.”

DE CRISISCURVE

Het verloop van welke crisis dan ook gaat voor iedereen nagenoeg volgens eenzelfde patroon. Je start vanuit een bepaalde standaard een comfort zone. Daarin leef jij je leven en het leven is mooi. “Als je dan iets overkomt waarop je niet voorbereid bent en je weet niet wat er gaat gebeuren dan voelt het alsof je voor een donkere tunnel staat waarvan je einde nog niet kunt zien. Onbekend onoverzichtelijk en onplezierig. Zowel patiënten als hun naasten voelen dit zo. Ik wil voor mensen licht op die plek schijnen. Dat maakt de reis erdoorheen niet minder zwaar maar je kunt in ieder geval wel zien waar je aan begint waar de obstakels zijn en waar de reis je ongeveer naartoe leidt. En hoe je die reis met medemenselijkheid kunt verlichten. We moeten primair de mens achter een ziekte behandelen in plaats van een ziek orgaan.”

MEER MENSELIJKHEID IN DE GENEESKUNDE

Dan komt de opnamedag morgen word je geopereerd. Die wekenlange zorgen concentreren zich op een moment. Je verliest de regie. Volkomen. Het is dus belangrijk dat je vertrouwt op wat er gaat gebeuren. Vertrouwen hebt in de arts en in het team. Pas dan durf je de regie uit handen te geven.

“Dat kan alleen met goede begeleiding. Mensen komen na een slapeloze nacht naakt en liggend de operatiekamer binnen. Dat is ontzettend tegennatuurlijk en het communiceert heel ongemakkelijk. Er zijn mensen met je in de weer met prikjes en voorbereiding en de arts komt met je spreken. Vanuit deze routine zij het met de beste bedoelingen maken we mensen nog fragieler. Wanneer iemand alleen al zit kun je op ooghoogte met iemand praten. Dan kun je iemand deelgenoot maken van het proces. Dat lijken details maar ze maken het verschil voor die laatste vraag die mensen op dat moment hebben: ‘Doe ik mijn ogen nog wel open …’.”

EN DAN GAAN DE OGEN OPEN

Als je wakker wordt is de operatie voorbij. Wat is er gebeurd? Je komt bij en voelt opnieuw de angst. Dit is moeilijk; je hebt pijn je hebt zorgen; waar moet dit heen je wilt weer terug naar je happy place. Hier zit het punt waarop veel van de behandelde mensen ongelukkig blijft. Juist op het moment dat veerkracht nodig is. Je moet vooruit; een weg terug is er niet.

Wanneer je weet wat er op je af komt kun je jezelf erop voorbereiden. Weten is beter dan niet weten.

Crisis verandert je. Mensen die een crisis ingaan komen als een ander mens die crisis uit. Toch moet je ook in het gunstigste geval op zoek naar een nieuwe identiteit. Spannend maar je kunt er niet omheen. Met goede begeleiding ga je sneller naar je nieuwe normaal. Naar een nieuwe situatie met een nieuwe jij.

VOORDELEN VAN DE AANPAK

De holistische benadering van Ehsan van diagnose tot voorbereiding en ingreep tot nazorg lijkt in de dagelijkse praktijk intensief en pittig. Maar het levert ook veel op. Fittere patiënten sneller herstel prettiger en oprecht mensenwerk bijvoorbeeld. Naast de vitale plussen voor patiënt direct betrokkenen en zorgverleners zijn er praktische en economische voordelen. Sneller herstel betekent minder intensieve zorg meer ruimte voor patiënten dus minder kosten en meer opbrengsten. Win-win-win-win zoals Ehsan het zelf zegt.

“En het allermooiste voordeel is dat je jouw leven op een andere manier leert waarderen. Als je dan nogmaals in de curve terechtkomt is de tunnel al grotendeels verlicht. Dus wordt je route erdoorheen korter met een vitaler resultaat.”

Inmiddels ligt er een scenario voor theater zijn verschillende muzikanten in stelling gebracht is de menselijke hartslag in een lichtplan gevat en zijn de eerste poëtische stukken opgenomen en zijn beeldend kunstenaars met ideeën bezig. Daarnaast is er een beweging op gang gebracht wereldwijd erop gericht om hart- en vaatziekten terug te dringen als medisch probleem nummer één: One Million Hearts. Meer info over Ehsan zijn boek ‘Als het leven stilstaat’ de stichting en het werk vind je op www.stilgezet.nl en www.drnatour.com.

Group of business people with formal suit discussing ideas at me

GENERATIEDIVERSITEIT IS TROEF

Flexibele werktijden. Structuur. Een goede werk- privébalans. Stabiliteit. Maatschappelijke impact. We zoeken allemaal iets anders in onze baan; al zie je dat collega’s binnen dezelfde generatie vaak dezelfde arbeidsvoorwaarden waarderen. Organisatiepsycholoog en generatie-expert Aart Bontekoning weet daar alles van én deelt graag zijn inzichten over generaties op de werkvloer.

Hoe meer verschillende generaties hoe beter. We hebben allemaal verschillende achtergronden drijfveren en werkethiek. Als je dit ten gunste van elkaar kunt inzetten maak je optimaal gebruik van deze verschillen. De inzichten van Aart op een rijtje:

DE INVLOED VAN OPVOEDING

Generatie X: pioniers van generatiediversiteit! Zij schakelden voor het eerst experts in om te onderzoeken wat millennials in hun organisatie nu écht wilden. Wat zou hen op scherp zetten en aan boord houden? Het antwoord lag niet ver van huis: veel X’ers zijn ouders van millennials. Thuis behandelden ze hun kroost gelijkwaardig, positief en met een focus op kansen en mogelijkheden. Op de werkvloer hanteerden zij veelal de ‘oude stempel’ met bijvoorbeeld een directieve top-downbenadering. Toen ze hun manier van opvoeden ook op de werkvloer inzetten, leidde dat tot … Je raadt het al: betere resultaten.

PERSONEELSTEKORT?

Generatie X vormt de nieuwe groep seniors op de arbeidsmarkt. Ze zijn vitaler dan de generaties voor hen en zouden daardoor fysiek langer kunnen doorwerken. Mooi, want dat biedt kansen. Kansen om in te spelen op de krapte op de arbeidsmarkt. Interessant is dat de voorwaarden die zij stellen om na hun pensioenleeftijd door te werken, matchen met de wensen van millennials. Goed te verklaren: millennials zijn veelal grootgebracht door generatie X. Seniors hebben behoefte aan de waarden die ze hun kinderen hebben meegegeven. Dat zien ze nu in, of ze durven er nu voor uit te komen.

SAMEN STAAN WE STERKER

Kortom: generatiediversiteit is geen obstakel, maar een troef voor organisaties die streven naar vitaliteit en innovatie. Generaties zijn vernieuwers van gedateerde gewoonten en blijven deze updaten. Door nieuwe generaties, met de expertise van oude generaties, de ruimte te geven verandering door te voeren, blijven organisaties bij de tijd, vitaal en dynamisch!

Jongeren hebben de kennis van ervaren generaties nodig om zich te ontwikkelen. Andersom kunnen zij beter out-of-the-box denken en gedateerde processen vernieuwen. Organisaties die dat inzien en inzetten, zijn aantrekkelijker en vitaler én boeken meer succes.

GENERATIEDIVERSITEIT: MAAK KENNIS MET …

Aart Bontekoning. Een sociaal psycholoog, gepromoveerd op het onderwerp generatiediversiteit in organisaties. Hij onderzoekt voortdurend in allerlei organisaties hoe de kracht van opvolgende generaties benut kan worden om bij de tijd te blijven. De inzichten die hij opdoet? Die deelt hij in zijn masterclasses en boeken. Zoals ‘Nieuwe Generaties in Vergrijzende Organisaties’, waarvan de vijfde druk in de zomer van 2023 verscheen.

Geboren tussen 2000 en 2015

Bewust en nieuwsgierig

GEN Z

  • Jongste generatie op de arbeidsmarkt.
  • Zoeken naar zingeving in hun werk en willen bijdragen aan de maatschappij.
  • Digitaalvaardig opgegroeid. Weten moeiteloos hun weg te vinden in het huidige digitale aanbod aan bijvoorbeeld sociale media, slimme (AI) tools en webshops.
  • Stellen vaak de waarom-vraag om te toetsen of acties wel zinvol zijn.
  • Vinden het bovenstaande net zo belangrijk als salaris.

sta open voor de energie en inzichten van deze vernieuwers. Laat hen je helpen om te ontdekken of acties nut hebben of op ‘automatische piloot’ gedaan worden.

Geboren tussen 1985 en 1999

Authentiek en ambitieus

MILLENNIALS

  • Denken graag actief mee en doorbreken daarmee de top-downbenadering.
  • Streven naar een goede werk-privébalans: willen op alle vlakken ballen hoog houden.
  • Hechten veel waarde aan persoonlijke ontwikkeling én uitdaging.
  • Vinden het een must om zichzelf te zijn in een veilige werkomgeving met autonomie.
  • Vinden het bovenstaande net zo belangrijk als salaris.

Tip: sta open voor de energie en inzichten van deze vernieuwers. Laat hen je helpen om te ontdekken of acties nut hebben of op ‘automatische piloot’ gedaan worden.

Geboren tussen 1970 en 1984

Doelgericht en betrokken

PRAGMATISCHE GENERATIE

  • Eerste generatie waarbij het vanzelfsprekend is dat ook vrouwen werken.
  • Vaak ouders van generatie Z; besteden meer tijd met kinderen dan eerdere generaties.
  • Daardoor behoefte aan een gezonde werk- privébalans.
  • Hebben zich vaak ongewild aangepast aan verouderde besluitvormingsprocessen.
  • Werken doelgericht en delen en vergaren graag efficiënt kennis.

Tip: benut de ervaring van deze groep om doelgericht concrete resultaten te boeken. En laat deze een nieuwe generatie managers het leiderschap vernieuwen.

Geboren tussen 1955 en 1969

Ervaren en autonoom

GENERATIE X

  • Eerste generatie die diversiteit tussen generaties op de werkvloer signaleerde.
  • Vaak ouders van millenials; gaven hun kinderen een positieve opvoeding.
  • Gaan bij veranderprocessen vaak topdown te werk.
  • Vitaler dan de generaties voor hen.
  • Werken en managen graag op basis van output.

Tip: wil je deze generatie verleiden om langer door te werken? Bied waardering en mogelijkheden om parttime en flexibel te werken.

4-Clap Joris Linssen-Hanenkamp-1N8A1081

DE LEVENSLESSEN VAN JORIS LINSSEN

GOODBYE. HELLO!

JORIS LINSSEN OP WIE STA JIJ TE WACHTEN?

Een oppervlakkig lijkende vraag waarmee je het ijs kunt breken. Ook een vraag waarmee je heel diep kunt komen. Ontwapenend en toch vlijmscherp. Dat bewijst Joris Linssen als innemende tv- presentator al jaren. Nu wachtte hem dit gesprek over vitaliteit. Een gesprek over de levenslessen die Joris leerde uit de vele ontmoetingen die hij al had in zijn leven. “Ik zeg niet dat ik weet hoe het zit maar ik geef door wat mij is opgevallen. Veelal lessen van mensen die het anders doen die niet altijd met de stroom meegaan.” En dat kan in het geval van Joris echt iedereen zijn. Van zijn vader tot een vreemde in de aankomsthal op het vliegveld.

MAAK VERBINDING VANUIT NIEUWSGIERIGHEID

“Van jongs af aan ben ik heel nieuwsgierig. Die nieuwsgierigheid heb ik nog. Natuurlijk droomde ik vroeger van grootse en meeslepende documentaires en films maar al in mijn eerste baan op de redactie van de stadsomroep zei mijn hoofdredacteur: “Jouw grootste talent is de markt op lopen en praten met mensen zonder voorbereiding.” Uiteindelijk bleek ‘Hello Goodbye’ hiervan het toppunt: geen script alleen die vraag ‘op wie staat u te wachten?’. De rest is dan goed luisteren.

Het spontane gesprek is in mijn ogen ook altijd het beste. Als mensen niet weten wat ze gaan zeggen is het authentiek. Wanneer ze echt overvallen worden door hun eigen ontboezeming. Natuurlijk worden er ook voor mijn andere programma’s wel wat zaken vooraf geregeld maar drie pagina’s script en een vragenlijst wil ik niet. Da’s soms spannend maar als presentator wil ik vragen wat de kijker en ik willen weten.

Die sociale open houding geeft de betekenis aan mijn werk. Het zoeken naar verbinding naar wat goed voor je is en werk maken van het raken van anderen is my middle name. Als tienjarige wilde ik zanger premier of verslaggever worden. En ergens ben ik altijd dat jongetje gebleven. Enorm nieuwsgierig. Inmiddels weet ik dat je ook ambitie en een lange adem nodig hebt. Dat gaat makkelijker wanneer je dingen doet die je leuk vindt en als je steeds een beetje vooruitkomt. Bovendien moet je kunnen incasseren klappen opvangen en niet opgeven.

VITALITEIT IS EEN KEUZE

Dat laatste is een les die ik al vrij jong leerde van mijn vader. Als puber was ik redelijk opstandig. Ik ging weg op de school waar mijn vader conrector was omdat ik vond dat er eenheidsworst van ons gekneed werd in dat schoolsysteem. Op een dag thuis in Eindhoven klagend over school viel mijn vader tegen mij uit: ‘Hou nou eens op en leer incasseren! Een goede bokser deelt tikken uit maar kan ook klappen opvangen om te blijven staan.’ Die kwam binnen. Het grappige is dat mijn vader zich dit voorval jaren later helemaal niet kon herinneren. Maar voor mij is die les altijd heel belangrijk geweest; klappen opvangen en op de been blijven in balans voor de volgende ronde.

Wat mij betreft is vitaliteit dan ook een keuze. Natuurlijk kun je ziek worden daar kun je niets aan doen. Als je niet ziek wordt kun je ervoor kiezen om fris en fruitig door het leven te gaan. Of je kiest ervoor om tegen de grond te gaan bij iedere tegenslag. Ik denk ook dat ik een behoorlijk grote veerkracht heb ontwikkeld omdat ik dit toen in m’n oren heb geknoopt.

WE LEVEN IN EEN TIJD WAARIN VEEL MENSEN DE WEG KWIJT ZIJN, ZOEKEND NAAR HOUVAST

VEERKRACHT ALS TEGENWICHT VOOR HOUVAST

Veerkracht is sowieso een van de belangrijkste dingen van deze tijd. De jongere generatie lijkt dat steeds meer te ontberen. Mensen raken snel uit balans depressief en onzeker terwijl ze eigenlijk alle kansen en mogelijkheden hebben. We leven in een tijd waarin veel mensen de weg kwijt zijn zoekend naar houvast. Dat komt omdat de samenleving verder is geïndividualiseerd en religie een kleinere rol is gaan spelen. Meng daar de constante invloed van sociale media bij en je hebt een heel ontwrichtende mix.

Die zoektocht naar houvast is het uitgangspunt van m’n programma ‘Boeddha in de Polder’. Daarin onderzoek ik als totale nitwit spirituele zaken. Die interesse ontstond toen mijn stiefvader stierf. Over hem schreef ik ‘Het boek Louis’. Louis was van grote invloed op mij. Hij was boeddhist en sprak veel over loslaten. Maar op zijn sterfbed kon hij het leven niet loslaten. Ik heb in die periode veel diepe gesprekken met hem gevoerd. Daar wilde ik graag meer over weten én over de spiritualiteit waar hij het over had. Dus probeer ik het gewoon uit. Een ijsbad nemen met een groep ademhalingsoefeningen doen een tantrasessie. Al doende ontdekte ik ook dat steeds meer mensen van de leg raken door de ratrace waar we dagelijks in zitten.

In Out of Office wordt dat alleen maar duidelijker. In dit programma volg ik vijf mensen met een burn-out die gaan helpen op een zorgboerderij. Daar werken zes mensen met een beperking. Die twee groepen gaan elkaar helpen. Het was ontroerend om te merken dat ze er alle elf beter van werden. De mensen met een burn-out krijgen een les in rust en eenvoud niet zo moeilijk doen. Anderzijds ontdekten de hulpboeren dat ze voor vol werden aangezien en op die plek in de lead zijn. Dat werkte heel emanciperend. Ik was de twaalfde man; hun supporter en aanjager interviewer en observator. We werden een familie hadden een goede flow te pakken.

ALS JE MET DE STROOM MEEGAAT STA JE ZELF STIL

Over flow gesproken in mijn boek vertel ik het verhaal van Henk. Henk hielp me zwemmen in de Waal. Terwijl ik in de stroming meevoer blies hij op z’n hondenfluitje als teken dat ik eruit moest richting een krib zwemmen zodat je er door de onderstroom als het ware uitgetild wordt. Uit de stroom komen is echt heel moeilijk. Letterlijk én figuurlijk. In de flow kun je ver komen. Maar als je een tijdje in dezelfde stroom zit raakt het uitgewerkt.

Ik realiseerde me dat je tijdens je leven heel goed moet luisteren naar het fluitje van Henk. Hoor je het gaan? Dan doe je te lang hetzelfde. De weg van de minste weerstand levert je niets meer op. Je gaat te lang met de stroom mee en staat dus eigenlijk stil. Je moet eruit in een andere flow.

Zoiets maakte ik mee met de band waarin ik zong. Daar ben ik niet zo lang geleden mee gestopt. We waren hartstikke lekker op weg. Maar na vierentwintig jaar spelen met mijn band Caramba hoorde ik zelf het fluitje van Henk. Op een avond in het Parktheater Eindhoven voelde het ineens als een herhaling van zetten. Dat was het signaal. Eruit stappen was een positieve keuze toch kostte het kruim. Voor de jongens vooral. Uit de stroom stappen zegt niets over de rivier die stroomt gewoon lekker door. De jongens gaan nu zonder mij verder met hernieuwde energie. En ik voel aan mezelf dat ik toe ben aan andere muziek. Ik ben ook al aan het schrijven. Mezelf opnieuw uitvinden zoals ik dat al drie keer eerder heb gedaan: van punker naar rockband naar de smartlappen van Ome Cor naar de mariachi met Caramba. En nu weer naar iets heel nieuws.

BLIJF LUISTEREN NAAR JEZELF

Je moet je grenzen in de gaten houden en eigenwijs blijven. Stel jezelf de vraag: ‘word ik hier blij van geeft het me energie of lekt het weg?’ Met het antwoord kun je jouw leven inrichten en er je beslissingen op baseren. En dan kun je veel. Mensen kunnen sowieso veel aan. Uit mijn training met oud-special forces man Dai Carter (zie VITALOGIE magazine #4) leerde ik dat wanneer je lichaam schreeuwt om te stoppen je pas op 40% van je kunnen zit. Na een dag fysiek bezig zijn klauterend door de modder met de nodige ballast denk je dat je niet meer kunt. Als er dan een tijger om de hoek verschijnt kun je wel weer vechten of rennen hoor. Maar je moet er dus wel voor waken dat je niet langdurig over die grenzen heen gaat. Goed naar jezelf luisteren dus.

MEER VOOR ANDEREN DOEN IS GOED VOOR ONS ALLEMAAL

VER-ANDER DRAAG BIJ AAN JE OMGEVING

Mijn vrouw en ik hebben twee dochters. Toen we aan een derde kind dachten voelde het anders; er zijn al zoveel kinderen die een warm gezin verdienen maar het niet hebben. Daarnaast zijn wij allebei opgegroeid in de dynamiek van een samengesteld gezin mijn vrouw zelfs een tijdje als pleegkind in een gezin. We kozen toen zelf ook voor een pleegkind. Dat is een enorme verrijking gebleken. Inmiddels hebben we drie volwassen pleegkinderen naast onze dochters. Kinderen die zichzelf hebben afgevraagd ‘ligt het aan mij ben ik niet goed genoeg?’ laten voelen dat ze geliefd zijn is zo mooi. Dat gaat niet vanzelf je moet daarin met elkaar meebewegen elkaars gewoontes en taal leren. Inschikken dus. Denk altruïstisch; gewoon af en toe inschikken iets opofferen voor een ander. Dat heeft voor iedereen voordelen en maakt de wereld voor iedereen leuker en fijner.

MEER VOOR ANDEREN DOEN IS GOED VOOR ONS ALLEMAAL

Het meest cruciale inzicht van allemaal is dus dat je kunt veranderen. En dat schrijf je wat mij betreft als ver-anderen. Meer voor anderen doen is goed voor ons allemaal. Een echte win-win situatie. Zeker in een tijd waarin we zo aan onszelf denken. Op sociale media verkoopt iedereen zichzelf en zelfs in spirituele kringen gaat het om eerst van jezelf houden voordat je verbinding kunt maken met een ander. Onzin. Reik eens uit naar een ander doe iets voor de ander. Kleine dingen bijdragen werkt al bevrijdend. Dan voelt iedereen zich beter. Dat is de sleutel naar geluk: ver-anderen.”

65-Jeroen Lammers 01

VITAALSTE MEDEWERKER

Vitaliteit is nadrukkelijk géén wedstrijd van vitale keuzes wint immers iedereen. Ook op je werk. Want hoe vitaler je medewerkers hoe vitaler de organisatie. Dus stelden we je de vraag wie jouw meest inspirerende collega is op het gebied van vitaliteit en waarom. Wie in jouw team is die positieve vitale bron en verdient de titel Vitaalste Medewerker van 2023. Jullie hebben collega’s aangedragen gestemd én …

DE VITAALSTE MEDEWERKER: Jeroen Lammers!

Jeroen is algemeen cardioloog en leefstijlarts in het Elkerliek Ziekenhuis in Helmond. Zijn visie op hart- en vaatziekten een bij uitstek leefstijlgerelateerde aandoening reikt ver buiten de poli. Hij maakt zich als initiatiefnemer hard voor ‘zijn’ Leefstijlloket. “We werken eigenlijk altijd reactief. Dat verhelpt de kwaal op dat moment maar daarmee is de mens nog niet geholpen. Vanuit het Leefstijlloket kunnen we mensen veel gerichter en ingrijpender helpen met de oorzaken van aandoeningen. Stressreductie gezonde voeding beweging slaap; factoren die we in een breed sociaal en paramedisch netwerk kunnen ondervangen om de basisgezondheid van mensen te verbeteren. Dat mijn inzet hierin aanleiding is om mij als Vitaalste Medewerker aan te wijzen motiveert me nog meer om het loket verder uit te breiden met nog meer specialisaties en zorg nóg dichter bij de voordeur.”

Jeroen is trotse vader van drie maakt elke ochtend lunch voor zijn partner en is de drijvende kracht achter deze zorginnovatie in het Elkerliek. “Practice what you preach zegt Jeroen dat helpt iedereen.”

DE SHORTLIST VAN DE JURY DE STEM VAN HET PUBLIEK

Deze vitale inspirators stonden naast Jeroen op het lijstje van de vakjury:

  • Annelies Heinen – Lead merk en marketingcommunicatie Zakelijk A.S.R.
  • Daan van Oosten – QA/HSE manager Norsk Hydro
  • Esther Florusse – Vitaliteitscoach Thebe
  • Isa Engelen – Specialist kwaliteit en contractering VANDAAG B.V.
  • Jo van Bussel – Leidinggevende Intensive Care Jeroen Bosch Ziekenhuis
  • Mirjam Rosendal – Senior verzuimconsultant en trainer Perspectief Groep bv
  • Monica Sandman – Medewerker interne en externe logistiek Attero
  • Tom van den Vlekkert – Teamcoördinator Customer Services Attero

Keep up the good work en graag tot volgend jaar bij de Vitaalste Medewerker 2024! Jeroen ontvangt een energieke en vitale training naar keuze voor 12 collega’s én natuurlijk de Vitaalste Medewerker Award! Meer over de titel de genomineerden en het initiatief op: vitaalstemedewerker.nl.

20-Firefly I write an article about artificial intelligence in the workplace create a cool image

AI op de vitale werkvloer

De taxichauffeur kon nauwelijks Engels. Hij verstond wel wat maar sprak geen woord. En ik herken geen woord modern Grieks. Toch maakten we een goede afspraak over de bestemming en de prijs. Bovendien hadden we een geanimeerd gesprek tijdens de rit. We verstonden elkaar prima dankzij een vertaal-app op zijn mobiele telefoon. We spraken de boodschappen in en lieten het in elkaars taal uitspreken. Onderweg stopten we zelfs bij een uitkijkpunt waar hij gepassioneerd op alle bijzonderheden wees. Een vriendelijke blik een amicale hand en een mobiel stukje artificiële intelligentie. Een mooie combinatie van mens en AI.

AI-GEMAK OP ZAK

Naast de vertaalfunctie van onze taxichauffeur heb je zelf nog veel meer dagelijks AI-gemak op zak. Denk maar aan Siri in je smartphone Alexa bij je thuis de aanbeveling van je streamingdienst de parkeerassistent in je auto en dat groene verkeerslicht bij het kruispunt. En dan is er nog de digitale helpdesk die jouw eenvoudige vraag snel beantwoordt of je complexe vraag doorspeelt naar een medewerker. Zo werken we in ons dagelijks leven al heel wat samen met AI.

POSITIEVE IMPACT OP WERKGELUK

Op werkgebied wordt AI al volop ingezet voor bijvoorbeeld het analyseren van data en verrijken van teksten. Bij administratieve zaken detectie en observatie. Dat begon met gerobotiseerde handelingen in productielijnen. Werk dat voorheen door mensen gedaan werd. Sinds een aantal jaren kan generatieve AI ook ondersteunen bij creatievere taken van de mens. Allemaal zaken die het ons gemakkelijker en aangenamer maken in onze dagelijkse werkzaamheden. Slim en besparend want het geeft productiviteit een boost. Het neemt werk uit handen en biedt daarmee ruimte en heel nieuwe mogelijkheden.

Zo heeft de inzet van AI dus een positieve impact op ieders werkgeluk. De AI- innovaties schieten als paddenstoelen uit de grond. Wanneer je deze goed weet in te zetten tijdens je werk kom je sneller tot de kern en heb je meer ruimte om je persoonlijke skills in te zetten. Én je wint tijd om jezelf te ontwikkelen op andere vlakken. Sterker nog AI kan helpen om een leertraject eenvoudig aan te passen aan jouw persoonlijke wensen en werkwijze. Ook kan het dit direct inpassen in jouw agenda. Die voordelen maken dat met elke nieuwe toepassing het enthousiasme en de verwachtingen groeien. Daarnaast groeit de verantwoordelijkheid van iedereen om de ontwikkeling juist in te (leren) zetten.

MAKEN WE ONS ZORGEN?

Tegelijkertijd groeit het aantal vragen en zelfs wantrouwen over deze nieuwe technologie. Veel werkende Nederlanders voelen onrust wanneer het gaat over het gebruik van kunstmatige intelligentie in hun dagelijkse werk. Volgens recent onderzoek van the Boston Consulting Group lopen we in Nederland voorop in die zorgen. Ruim 40% van werkende Nederlanders maakt zich zorgen over de permanente impact die AI heeft op onze manier van werken. Zeker als het gaat om de inzet van generatieve AI-tools. Tools zoals het bekende ChatGPT dat op slimme wijze content creëert op jouw gerichte vraag. De AI leert van wat het aan data aangeboden krijgt. Daarmee kunnen feiten gecombineerde data en voorspellingen goed en snel naar boven komen. Erg praktisch. Maar het maakt ook onrustig; klopt het eigenlijk wel? Is het gebruik wel veilig en verantwoord? Kost het mij m’n baan? Kan technologie de mens wel echt vervangen?

AI KENT (NOG) GEEN SOFT SKILLS

Volgens de experts waar ook ter wereld gaat dat laatste nog lange tijd duren. De AI-taken zoals die nu worden ingezet in het werkende leven – buiten gespecialiseerde zaken die de meeste van ons niet op dagelijkse basis tegen zullen komen – zijn vooral te bestempelen als instrument. Slim in te zetten innovaties die het ons vooral makkelijker en lichter maken. En zeer onderscheidend daarin is dat nog geen enkele vorm van artificiële intelligentie echte soft skills bezit zoals wij dat doen. Sociale en emotionele vaardigheden blijken niet zomaar digitaal aan te leren. Empathie medemenselijkheid natuurlijk leiderschap en oorspronkelijke creativiteit zijn niet ingebed in AI. Nog niet.

AI ALS PERSONAL ASSISTANT : ZET HET EENS IN ALS …

1. ROBOTREDACTEUR

Nèt even die laatste taalfout uit je e-mail halen? Chatbots doen het voor je. Het enige dat jij hoeft te doen, is je tekst uploaden en de tool een vraag stellen. Bijvoorbeeld: identificeer alle taalfouten in deze tekst.

2. MUZIEK- EN FILMKENNER

Deze gebruik je vast al: de aanbevelingstool in apps als Netflix en Spotify. Zonder dat jij iets hoeft te vertellen, stelt de app muziek en series voor die jij vast leuk vindt. Het algoritme gaat aan de slag, waardoor je gepersonaliseerd kunt kijken en luisteren.

3. ALLESWETER

Wat is de dichtstbijzijnde zaak waar ik vandaag kan lunchen? En geef je me een seintje als ik de kinderen uit school moet halen? Vragen die je slimme digitale assistenten als Siri, Google Now en Cortana kunt stellen. Jij vraagt, zij draaien.

AI IN COMBINATIE MET VITALOGIE

Vitalogie overigens wel, want zegt de AI-tool: “Vitalogie is een multidisciplinaire benadering die de studie van vitaliteit omvat, waarbij fysieke, mentale en emotionele aspecten worden onderzocht en geïntegreerd. Het richt zich op het begrijpen en cultiveren van een gebalanceerd, energiek leven door gezondheid, welzijn en levenskracht te bevorderen. AI kan daarin helpen bij het analyseren van complexe gezondheidsdossiers, het identificeren van trends en voorspellen van risico’s, waardoor vitalogie kan profiteren van geavanceerde data-analyse en gepersonaliseerde benaderingen voor welzijn en vitaliteit.” Kijk, daar worden wij enthousiast van!

68-EVL09656-edit

Huisarts Help!

WE LEVEN IN EEN TOXISCHE MAATSCHAPPIJ; VERLEIDINGEN LIGGEN OVERAL OP DE LOER.

Dokter Chantalle Burgers is huisarts met een missie. In haar dagelijkse praktijk komen er steeds vaker klachten aan het licht die in de tienminutenconsulten niet zomaar op te lossen zijn maar die buiten de behandelkamer absoluut aandacht verdienen. Aandacht die ze als leefstijlarts en coach naast haar praktijk wél kan bieden: “We leven in een toxische maatschappij; verleidingen liggen overal op de loer. Stressklachten mentale problemen overgewicht ik zie ‘t steeds meer.”

DOE JE WAT GOED VOOR JE IS?

“Zo’n 59% van alle Nederlanders heeft een chronische aandoening van hoge bloedruk tot veel erger. In de leeftijdsgroep boven 75 is dat zelfs 96%. Dat zijn bizarre getallen! En in de jongere groepen komen er ook steeds meer klachten bij. Van studenten met stress van studie en stufi startende kantoormedewerkers met (zit)obesitas tot tieners met triggerfingers van het gamen.”

Voor veel van deze kwalen is de zorg óf een stap te ver of zijn wachtlijsten te lang. En dat terwijl ze deels leefstijlgericht of in ieder geval met een aangepaste levensstijl goed te verlichten zijn. Dat is precies waar Dokter Chantalle’s drive zit: “Ik weet dat ik in de tijd die ik heb niet de hele wereld kan redden maar wel zoveel mogelijk mijn kracht en passie kan inzetten om mensen actief te helpen richting de broodnodige verandering. Om dat te doen wat goed voor je is en waar jij gelukkig van wordt. Die intrinsieke motivatie aanwakkeren vraagt kennis en aandacht.”

BEN JE BEWUST VAN DE KOSTEN EN BATEN

Leefstijlveranderingen beginnen bij de vraag: doe ik nu wat goed is voor mijn hoofd en lijf? En ben ik gelukkig? Is het antwoord ‘nee’ dan is er werk aan de winkel. Helderheid creëren is stap één: Waar doe ik dit wel waar doe ik dit niet? Dan volgt de stap naar bewustzijn: Wat speelt er nu en hoe komt dit? Leer jouw patronen en gedrag zien. Zo ontstaat er intrinsieke motivatie om tot verandering te komen.

TWEE HANDIGE GEDRAGSTOOLS

“Gedragsverandering kan moeilijk zijn maar er is altijd iets mogelijk. Er zijn handige gedragstools die je kunnen helpen zoals de kosten-batenanalyse van je huidige gedrag: ‘Wat kost het huidige gedrag me (in geld gezondheid verbinding zelfbeeld)? En wat levert het me op (qua genot erbij horen geld)?’ Een andere tool is de als…dan… vraag. Ga lastige situaties voor jezelf na en vul ‘m voor jezelf in: ‘Als ik ’s avonds op de bank zin krijg in chips dan zoek ik afleiding of dan neem ik yoghurt.’ Na 6 weken ga je merken dat nieuw gedrag makkelijker gaat na 66 dagen gaat het vanzelf. En vraag iemand uit je omgeving als steun. Zeker bij terugval werkt dit als belangrijke sociale stimulans.”

Meer over huisarts leefstijlarts en coach Chantalle Burgers vind en lees je op dokterchantalle.nl.

69-NVW 2023

10 jaar nationale vitaliteitsweek

Een week om te inspireren. Een week van samenwerking en verbinding. Een week vol ervaringen en verhalen. Een week om te prikkelen en een lans te breken voor ogenschijnlijke taboes. Een week om de kracht van vitaliteit onder de aandacht te brengen op iedere werkvloer. En in 2024 beleeft die Nationale Vitaliteitsweek zijn tiende editie.

De Nationale Vitaliteitsweek is geïnitieerd door Vitalogisch oprichter Klaas Koster in een tijd dat vitaliteit wel al een onderwerp van gesprek was maar nog geen vaste kaders had. Een week bedoeld om geïnteresseerde organisaties met elkaar te laten kennismaken en om kennis en ervaringen te delen in de volle breedte van vitaliteit op de werkvloer. Dus ver voorbij een fruitschaal of stoelmassage.

Klaas: “Door vitaliteit minimaal een week per jaar op de agenda te zetten ontstaat er veel meer draagvlak en bewustwording om het als vaste waarde op te nemen in de bedrijfsvoering. Nooit gedacht dat dit initiatief na tien jaar nog steeds bestaat en nog altijd zo relevant is.”

Nooit gedacht dat dit initiatief na tien jaar nog steeds bestaat en nog altijd zo relevant is.”

WIJ DOEN MEE!

“In die eerste jaren hielpen we organisaties aan de handvatten voor een goede aftrap van vitaliteit in de dagelijkse praktijk. Met een eigen congres en met een plug’n play concept voor bedrijven om zelf intern uit te rollen inclusief activiteiten en sprekers. Daarnaast hebben we een communicatiepakket dat bedrijven kunnen gebruiken voor hun eigen vitaliteitspromotie én een online vitaliteitskalender die organisaties kunnen invullen en inzetten voor eigen activiteiten. Het thema van de eerste vitaliteitsweek was “Wij doen mee!” en van daaruit groeide het naar “Neem regie!” om meer eigenaarschap te kweken. In coronatijd was het thema Digitaal Vitaal met een volledig onlineprogramma. Ook volgden veiligheid verbinding veerkracht; allemaal thema’s aangepast op wat er leeft en speelt.”

MEMORABELE MOMENTEN

Die eerste keer was heel erg gaaf. Omdat vitaliteit toen nog relatief in de kinderschoenen stond ontdekten veel deelnemers onverwacht gelijkgestemden. Dat leverde direct mooie verbindingen initiatieven en veel enthousiasme op. Een aantal jaren terug mochten we het organiseren bij de KNVB wat een fantastische locatie was. In 2023 had ik tranen in mijn ogen toen ik me tijdens de indrukwekkende lezing van Joseph Oubelkas realiseerde dat alle energie samenkwam wauw!

VRIJWILLIG VOOR HET GOEDE DOEL

Bijzonder is dat het evenement al tien jaar wordt gedragen door vrijwilligers. De organisatoren alle sprekers en trainers iedereen werkt mee op vrijwillige basis. En de opbrengst gaat naar een goed doel zoals Spieren voor Spieren De Bas van de Goor Foundation MIND Us. Geweldig toch; je doet iets voor jezelf én voor anderen. Aan alle vrijwilligers sprekers trainers en aangesloten bedrijven: enorm bedankt voor jullie inzet en bijdrage aan al tien jaar Nationale Vitaliteitsweek!

GEEN WEEK MEER, MAAR EEN MAAND

Winanda Hordijk, HR-adviseur bij Woongroen en medeoprichter van samenwerkingsverband KLIMMR, zet zich in voor duurzame inzetbaarheid. Tevens is zij voortrekker van vitaliteit binnen de corporaties. “Toen wij in 2015 startten met vitale initiatieven leefden we nog echt in een andere tijd als het gaat om vitaliteit. Het welzijn van (onze) medewerkers werd vooral als een particuliere aangelegenheid gezien. Toch zag ik om me heen de wensen en strubbelingen van mensen. Het nut van aandacht voor vitaliteit was er zichtbaar. Op zoek naar mogelijkheden om hier meer mee te doen, ontdekte ik onder andere de Nationale Vitaliteitsweek; een ideaal middel om in te zetten om belangstelling te wekken voor alle verschillende aandachtsgebieden. We adopteerden de gedachte om het onderwerp vitaliteit in te zetten als verbindend middel en organiseerden vanaf 2016 een event met workshops, webinars en sprekers als Mark Tuitert. Dat was toen.

SAMENWERKING & VERBINDING

Inmiddels organiseren we met vijf regionale samenwerkingsverbanden geen week, maar een Maand van de Vitaliteit voor een aantal duizend medewerkers. Het animo voor de Week was zo groot, en men wilde zo graag meer dan een onderdeel meepikken, dat we het niet langer in een week konden passen. Zo breed wordt het gedragen, het is niet ‘een feestje van HR’. Steeds vaker komen er initiatieven vanuit medewerkers binnen de organisatie. We gaan er afdeling- en zelfs organisatie overstijgend mee aan de slag. Dit levert onderling contact op en begrip voor een groot aantal onderwerpen op het gebied van gezondheid, welzijn en werk. Het brengt samenwerking, verbinding, aandacht en participatie. Zo creëren we een gemeenschappelijke taal, die van vitaliteit. Hiermee maken we bijvoorbeeld een lastig onderwerp als de overgang op het werk bespreekbaar en bieden we aan iedereen de ruimte en het vertrouwen om de beste versie van zichzelf te mogen zijn én worden!

WAT JE AANDACHT GEEFT GROEIT

Onze Vitaliteitsmaand wakkert vooral het gesprek aan. In de dagelijkse praktijk zie je dat niet altijd direct, maar het levert winst op verschillende vlakken. Voor ons als werkgever is vitaliteit een fantastisch middel om de arbeidsmarkt te bereiken. En dat loont, tijdens sollicitatiegesprekken blijkt dat aandacht voor welzijn van medewerkers een belangrijke reden is om te kiezen voor een werkgever. In de dagelijkse praktijk zit het juist vaak in kleine dingen. Gemak, openheid. De onderwerpen die we kiezen zijn van belang; hoe iemand zich voelt is makkelijker bespreekbaar dan ooit. Het klopt: alles wat je aandacht geeft groeit. Zoals de eerste vitaliteitsweek hier.

Funny portrait of an emotional guy with a megaphone. Collage in magazine style. Flyer with trendy colors, advertising copy space. Discount, sale season. Information concept. Attention news!

BETER COMMUNICEREN OP DE WERKVLOER

DON’T PUSH ME, MAAR PULL ME!

Probeer jij je collega’s voor iedere verandering met een stortvloed aan goede argumenten te overtuigen? Of luister je met oprechte aandacht naar hun standpunten? Genieke Hertoghs onder meer schrijver van het boek Don’t push me: hoe je mensen wél beweegt vertelt waarom mensen overtuigen met ratio zelden werkt en laat zien hoe je anderen wél bereikt en beweegt.

Herken jij de volgende situatie? Je wilt als leidinggevende een verandering doorvoeren. Jij weet zeker: dit is het beste voor ons. Maar je weet ook dat het op weerstand gaat stuiten. Om je collega’s te overtuigen heb je een arsenaal aan onderbouwde argumenten bedacht. Maar wat je ook doet welk argument je ook inzet de weerstand blijft onverminderd groot. Waar gaat het mis?

PUSH ZORGT VOOR WEERSTAND

Genieke Hertoghs is auteur van meerdere boeken spreker en oprichter van het gedachtegoed Subconscious Impact. Ze deelt in haar werk onder meer 35 gesprekstechnieken (zie kader voor enkele voorbeelden) waarmee je een ander wél bereikt gebaseerd op onderzoek van hoogleraar psycholoog en Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman. “Pushen is wat je in de huidige samenleving vaak ziet gebeuren: met logica en ratio een ander proberen te overtuigen. Dat gebeurt ook in de eerder geschetste situatie. Daarbij vergeten we dat de gemiddelde mens 98% van de tijd onbewust en irrationeel is. En dat onbewuste brein is sterk emotioneel ingesteld. Sterker nog het beschermt zichzelf tegen een andere manier van kijken met een defensiemechanisme. Daarop drukken met ratio heeft geen zin. Je bereikt het onbewuste besliscentrum de plek waar je al je beslissingen neemt op die manier nooit.”

Ze geeft een voorbeeld. “Zie je dat een goede vriend veel te hard werkt? Dan wil je hem waarschijnlijk bewust maken van het risico daarvan. Doe je dat met rationele argumenten? Door bijvoorbeeld te wijzen op de gevaren van een burn-out? Vergeet het dan maar. Die vriend denkt: het zal wel loslopen het is belangrijk dat ik even doorzet.”

PULL BEREIKT HET ONBEWUSTE

Genieke raadt een andere aanpak aan: pull. “Je gaat het gesprek met de ander aan op een gelijkwaardige manier want ook de ander heeft een deel van de waarheid in handen. Een deel dat jij nog niet ziet maar wel waardevol kan zijn voor jouw voorstel idee of standpunt.”

Pull kent drie stappen. “Je begint met zoeken naar het goud in het tegengeluid van de ander. Je stelt open vragen als een nieuwsgierige 6-jarige. Tussendoor vat je de antwoorden samen. Daarmee haal jij waardevolle informatie op en gaat de ander jou zien als iemand die echt luistert en hem of haar begrijpt. Er ontstaat vertrouwen verbinding en veiligheid.” Je bereikt het onbewuste brein.

“Voelt die ander zich begrepen door en verbonden met jou? Dan zal hij of zij vervolgens bereid zijn om over jouw perspectief jouw kant van de medaille na te denken. Ten slotte kun je iemand uitnodigen om zijn of haar eigen standpunt of gedrag te herzien.”

Je kunt ook samen tot een betere oplossing komen met deze aanpak zoals in dit voorbeeld: je bent een manager en wilt dat iedereen weer naar kantoor komt en niet meer vanuit huis werkt. In plaats van dat je de voor jou goede redenen inzet om jouw standpunt toe te lichten kun je beter open vragen stellen aan de tegenstribbelende medewerker. Dankzij die aanpak realiseer je namelijk twee dingen: de medewerker voelt zich gehoord en daarmee belangrijk. Bovendien krijg jij als manager een ander inzicht waarmee je gecombineerd met je eigen waarheid tot een betere oplossing komt. Zo blijkt bijvoorbeeld dat de medewerker last heeft van de prikkels in de kantoortuin. De gezamenlijke oplossing wordt dan om op kantoor de stilteruimte een paar uur te reserveren voor deze collega.

Deze vorm van communicatie levert niet alleen je gelijk of een betere oplossing op maar vooral een vitalere organisatie. Vol mensen die zich gehoord voelen aldus Genieke. “Dat is een basisbehoefte. Daarmee creëer je een gevoel van veilige verbinding een enorme factor voor geluk op de werkvloer en het fundament onder de organisaties van de toekomst.”

WENDBARE ORGANISATIES

Deze vorm van communicatie levert niet alleen je gelijk of een betere oplossing op, maar vooral een vitalere organisatie. Vol mensen die zich gehoord voelen, aldus Genieke. “Dat is een basisbehoefte. Daarmee creëer je een gevoel van veilige verbinding, een enorme factor voor geluk op de werkvloer en het fundament onder de organisaties van de toekomst.”

Genieke heeft 35 gesprekstechnieken om goed te ‘pullen’, die je direct toe kunt passen. Ze deelt er in dit kader drie:

  • SUPPORT: je geeft je gesprekspartner een veilig gevoel. Dat doe je door op alles wat diegene zegt, te reageren met ‘ja’, ‘ok’ of ‘helder’. Het onbewuste brein zal dit interpreteren als interesse en veilig. Het zorgt voor een oprechte verbinding tussen jullie.
  • DRAAIVRAAG: je nodigt je gesprekspartner bij de tweede stap uit om over de voordelen van jouw voorstel na te denken. Dat doe je bijvoorbeeld door te vragen: ‘Wat zouden de voordelen kunnen zijn van…’ of ‘Wat kan … ons opleveren?’ Let op: dit kan alleen als je het standpunt van de ander eerst oordeelvrij hebt onderzocht.
  • VOORSTEL: je doet bij de laatste stap van de pullroute een open voorstel, zonder een argument toe te voegen. Dat doe je met formuleringen als: ‘Is het een idee dat …’, ‘Zullen we …’ of ‘Ik stel voor om …’. Je gesprekspartner voelt keuzevrijheid. Daar is het onbewuste brein gevoelig voor. Tegelijkertijd checkt dat brein razendsnel of het voorstel past bij je functie. Als dit allebei klopt, zal het onbewuste brein direct een legitieme reden bedenken om je voorstel te volgen.
Friendly work team ride chairs in office room cheerfully excite

Humor op de werkvloer

Ken je deze nog: “Goeiesmorgens, Jos! Goeiemorgen deze morgen, Edgar!” De gevleugelde begroeting uit de succesvolle persifl age op het kantoorleven ‘Debiteuren Crediteuren’. Deze tv-reeks uit eind jaren negentig toonde de overtreffende trap van humor op de werkvloer. Satire in en over het genre kantoorhumor. Voor de een was het hilarisch, voor de ander in en in flauw.

Hoe over de top en absurdistisch ook, de serie liet tussen de regels door wel zien hoe humor op de werkvloer kan werken. Vooral wat de voordelen en valkuilen zijn. Bagatelliseren, relativeren, verbroederen, beledigen, verbloemen, energizen, ombuigen. Al deze effecten van humor op de werkvloer komen voorbij. Grappig genoeg was het soms zo pijnlijk herkenbaar, en in lijn met de werkelijkheid op de werkvloer, dat de herkenbaarheid ervan leuker was dan de grap zelf. Hele stukken die zondag op tv waren, werden maandagmorgen nagespeeld op kantoor. Da’s pas humor!

HUMOR WERKT

Wat humor precies is en of grappen grappig zijn, is voor iedereen anders. Wel weten we zeker dat humor werkt. Humor trekt aandacht, humor leidt af. Humor zet op het verkeerde been. Humor stemt overwegend positief. Humor brengt aan het lachen. Samen lachen verbroedert. Verbinding is dan ook de primaire functie van humor.

Een dag niet gelachen, is een dag niet gewerkt.

Sociaal psycholoog Madelijn Strick onderzoekt al jaren de sociale impact van humor. Zij zegt hierover: “Humor bestaat al zo lang als de mensheid. Humor is ontstaan om verbinding met elkaar te vinden. Mensen die met elkaar lachen, begrijpen elkaar en voelen zich sneller vertrouwd met elkaar. Mensen die met elkaar kunnen lachen, voelen zich een groep.”

Die primaire en haast instinctieve werking van humor betekent ook dat – in tegenstelling tot wat je soms denkt over je schoonmoeder, je collega of je buurman – iedereen een gevoel voor humor heeft. Mensen met een ontwikkeld gevoel voor humor kunnen a) grappig zijn, b) grappen begrijpen, en c) relativeren met humor. Bij jouw schoonmoeder is dit dus gewoon wat minder fijnbesnaard. Een grap? Oordeel zelf maar.

HET WAS MAAR EEN GRAPJE

Humor, in ieder geval het maken van een grap, vraagt om goede communicatieve vaardigheden. De ontvanger bepaalt namelijk of iets grappig is of niet. Dus of een grap gepast is en of jouw humor goed valt, moet je vooraf goed inschatten.

In een select gezelschap van vrienden of familie voel je die zaken doorgaans wel aan. Maar op de werkvloer, met een gemêleerd gezelschap collega’s, moet je nog bewuster inschatten of je grap gepast is.

Seksistische of racistische ‘grappen’ zijn uiteraard not done. Hoe onschuldig je het ook bedoelt in de kern blijft het seksisme en racisme. Houd humor op de werkvloer smaakvol. Grensoverschrijdend en een vleugje agressie maken de grap maar maken het nog geen humor voor iedereen binnen het team. “Het was maar een grapje” wil je hoe dan ook in alle gevallen voorkomen.

VOOR HUMOR OP DE WERKVLOER LIGT DE LAT ECHT ZELDZAAM LAAG.

HUMOR IS LEUK WERKEN

Voor iedereen die begon te lezen en dacht: “Een artikel over humor dat wordt lachen!” Nu wordt het wél leuk; we gaan de voordelen van humor bekijken.

Humor op de werkvloer draagt bij aan een prettige werksfeer. Lachen om een grapje laat ieders energie weer even lekker stromen. Het werkt kort ontregelend ontnuchterend en daarmee sfeerverhogend. Sterker nog in recent onderzoek gaf een op de vier ondervraagden aan dat een humorloze werkomgeving een reden zou zijn om naar een andere werkplek op zoek te gaan. Dat is nogal een cijfer. Gelukkig is een plek waar 75% van je collega’s een ondermaats gevoel voor humor heeft nagenoeg ondenkbaar. Zeker wanneer je dit weetje uit het boek ‘Humour Seriously’ van Aaker & Bagdonas (’20) kent: voor geslaagde humor op de werkvloer ligt de lat echt zeldzaam laag. We hebben blijkbaar weinig nodig om met elkaar te kunnen lachen.

POSITIVITEIT

Humor – en dan vooral van het smaakvolle soort dat past in de situatie zonder iemand ermee te benadelen – draagt in hoge mate bij aan een goede werksfeer. Let een beetje op je grapdichtheid wordt ‘ie te hoog dan word je misschien minder serieus genomen. En geef grenzen aan zodat het ook echt positief blijft en het iedereen in het team een glimlach vol energie oplevert.

VERBINDING

Zoals Madelijn Strick zegt is humor sociaal primair gericht op verbinding. Met elkaar lachen en elkaar daarin begrijpen wekt vertrouwen en schept een band. Bovendien ontstaan na een tijd in teams een eigen cultuur en een taal deels gesmeed door de communicatieve kracht van humor. Het draagt dus bij aan een betere teamspirit en samenwerking.

RELATIVERING

Humor is een goede probleemoplosser. Met elkaar blijven peinzen over een probleem kan heel prettig onderbroken worden met een ontnuchterend grapje. Er samen de humor wel van inzien betekent ook dat de uitdaging eigenlijk niet zo groot is als hij vooraf leek. En daarbij je werk mág ook gewoon leuk zijn hè!

ONTSTRESSEN

Als je lacht komen er stoffen in je brein vrij zoals endorfine serotonine en dopamine. Puur geluk dus. Deze reactie zorgt voor een kalmerend en pijnstillend effect voor een ontspannen houding en voor een zorgeloos opgewekt gevoel. Humor vitaliseert en heeft een stimulerend effect op je immuunsysteem. Leuk is dat ook meelachen datzelfde stimulerende effect heeft. Overdrijf niet maar het doet je geen pijn.

CREATIVITEIT

Humor stimuleert creativiteit. In je gevoel voor humor leg jij (spontaan) incongruente verbanden; je koppelt situaties aan ideeën collega’s aan ervaringen acties aan dieren et cetera. Vliegensvlug bedachte verbindingen die in al hun onlogica grappig zijn. Je traint daarmee jouw creatieve brein.

Bronnen: ‘Humor is een van de vier peilers onder het universum’ Madelijn Strick / De Ben Tiggelaar Podcast / ‘Humour Seriously’ Aaker & Bagdonas

HOE MAAK JIJ WERK LEUKER?

Er mag dus duidelijk meer gelachen worden op de werkvloer. Mis jij de gevatheid om leuk uit de hoek te komen? Geen zorgen, dan lach je gewoon lekker mee. Bovendien: humor kun je leren. Humor is een vorm van communicatie en daarmee een vaardigheid die je kunt oefenen en je eigen kunt maken. Dus repeteren maar en voor de lach ermee!

En geef in je team het goede voorbeeld. Lach geregeld, plan voor een glimlach eens een afspraak in op een verrassende tijd, klokslag 09:03 uur. En gebruik enige zelfspot, want zelfspot is echt het leukste dat er is. Zeker als de ander er ook om kan lachen 😉

Cabaretier Rob Scheepers heeft humor als beroep: “Maar mensen die me kennen, weten dat ik nooit zomaar ergens grappen ga vertellen. Gewoon omdat ik dat niet kan. Ik ben misschien wel de slechtste moppentapper van Brabant.” Hoe humor werkt als vak lees je in zijn column ‘Grappenmaker van beroep’ op pagina 29.

Load More