Word werkgelukkig
Werkgelukkig, dat wil je toch zijn! Maar wat is werkgeluk nu eigenlijk en hoe bereik je het? We spraken met Dajo De Prins, expert op dit gebied. Zijn interesse in werkgeluk ontstond in de politieke arena, waar hij ervan overtuigd raakte dat politici zich zouden moeten richten op het vergroten van het geluk van iedere burger. Dajo neemt je mee in zijn theorie over de vier dimensies van werkgeluk en hoe zowel individuen als organisaties hier invloed op kunnen uitoefenen.
Wat is werkgeluk?
“Werkgeluk is een misleidend woord, omdat het suggereert dat het een permanente staat van geluk is die iedereen kan bereiken. Jezelf de hele tijd goed voelen en nooit slecht, dat bestaat niet.”
Werkgeluk is niet per definitie iets dat je eenvoudig kunt vinden of vasthouden. Het is eerder een succesvolle combinatie van factoren, een evenwicht waarin verschillende aspecten van werken samenkomen. Om werkgeluk te definiëren, onderscheidt Dajo vier dimensies; de basis voor duurzaam geluk op de werkvloer.
De vier dimensies van werkgeluk
Tevredenheid; ben je oké met je situatie zoals hij nu is? In de context van werk betekent dit dat je van een afstandje kunt kijken naar je baan en kunt concluderen dat deze voldoet aan de basisbehoeften. De ‘vakbondseisen’ zeg maar, zoals voldoende salaris om je rekeningen te kunnen betalen, een gezonde werk-privécadans en respect op de werkvloer. Het is de grond onder je werkgeluk: zonder tevredenheid valt je geluk al snel om.
Werkplezier; de mate waarin je positieve emoties ervaart tijdens je werk. Dajo stelt dat werk niet altijd leuk is. En dat is prima. ‘Work is no Tomorrowland’ oftewel, werk hoeft geen feest te zijn. Sterker nog, ben je minimaal 2/3 positief en maximaal 1/3 negatief, dan heb je een realistische en acceptabele cadans te pakken in je werk. Een klein deel aan negatieve emoties kan je zelfs helpen om je werkplezier op lange termijn te verhogen. Spanning voor een presentatie of ‘gezonde’ stress voor naderende deadlines, zorgen ervoor dat je productiever kunt werken en je doelen bereikt. Het overwinnen van angsten en moeilijke momenten levert achteraf vaak een positief en voldaan gevoel op.
Gedrevenheid; jouw betrokkenheid en toewijding aan je werk. Engagement ontstaat wanneer je baan uitdagend en betekenisvol voor je is. Werk waardoor je persoonlijk kunt groeien en waarmee je je doelen kunt bereiken. Mensen die betrokken en toegewijd zijn, voelen zich vitaal. Het brengt je in beweging. Of die beweging klimmen op de ladder is of groeien als mens, dat hangt af van wat jij belangrijk vindt.
Zingeving; het gevoel dat je bijdraagt aan iets groters, zelfs zonder direct persoonlijk geluk te ervaren. Het gevoel dat je er anderen mee helpt of de wereld een stukje beter maakt. Belangrijk is te onderzoeken waarom je werkt en in hoeverre jouw ‘waarom’ aansluit bij de missie van je organisatie. Bedenk ook wat jouw behoeften zijn: wat ontbreekt, wat geeft voldoening en hoe kun je dit in je werk vertalen en toepassen? Voor de meeste mensen is dit essentieel voor werkgeluk.
Hoe bereik je werkgeluk als individu?
“Wanneer jij jezelf op elk van de vier dimensies een 7 of hoger kunt geven, dan mag je jezelf werkgelukkig noemen.”
Werkgeluk is volgens Dajo geen constante staat van euforie, maar een balans tussen de vier dimensies. Het bereiken van werkgeluk is een proces dat begint met zelfkennis. Sta regelmatig stil bij wat voor jou belangrijk is. Dajo benadrukt dat dit voor iedereen anders is: “Werkgeluk is uniek voor jou. Laat je niet afleiden door de dromen of ambities van anderen. Het is goed om je eigen weg te volgen en in kaart te brengen welke dimensies voor jou van belang zijn.”
Accepteer ook dat je niet per se geluk hoeft te vinden in alle vier de pijlers. Misschien vind jij werkplezier en tevredenheid belangrijk, maar heb je minder behoefte aan zingeving of gedrevenheid. Dat is helemaal prima, zolang het aansluit bij wie jij bent en wat jij zoekt in je werk.
Hoe bied je werkgeluk als organisatie?
Ook voor organisaties is werkgeluk belangrijk. Een gelukkige medewerker is productiever, blijft langer in dienst en draagt bij aan een positief werkklimaat. Maar hoe draag je als organisatie bij aan het werkgeluk van je medewerkers?
Weet je eenmaal waar je geluk lekt? Dan kun je met passende maatregelen het lek gaan dichten. De oplossingen die je als organisatie kunt bieden, zijn per dimensie verschillend. Zo kan een loonsverhoging of een betere werk-privébalans bijdragen aan meer tevredenheid, terwijl meer pauzes of leuke teamactiviteiten het werkplezier vergroten. Gedrevenheid kan gestimuleerd worden door uitdagender werk te bieden of functies meer toe te spitsen op iemands ambities. Meer zingeving kun je bereiken door je medewerkers te laten zien waarom de organisatie niet zonder hen kan.
Het belangrijkste is dat een organisatie de verbeterpunten kent en gericht actie onderneemt. Dajo: “Plak niet zomaar pleisters, maar zorg samen voor een duurzame oplossing.”
Daarnaast helpt het om leidinggevenden bekend te maken met de vier dimensies. De functie van een leidinggevende is enorm veranderd in de afgelopen jaren. Er wordt niet alleen verwacht dat zij goed zijn in hun vak, maar ook dat ze mensenkennis hebben. De vier dimensies kunnen een manager helpen om de individuele profielen binnen een team te achterhalen en gerichter hulp te bieden aan medewerkers. Op deze manier maak je jouw leidinggevenden tot vitaal leiders en de frontsoldaten voor het werkgeluk in je organisatie.
Waar lekt mijn geluk?
Dajo stelt dat het essentieel is om ook als werkgever een analyse te maken op de vier dimensies van werkgeluk. Dit kun je doen door een enquête op te stellen met vragen over specifieke onderwerpen uit alle dimensies. Dit helpt je om te achterhalen waar in de organisatie het geluk ‘lekt’, oftewel, waar er ruimte voor verbetering is. Meten is weten, doe vooral geen aannames.
Dajo De Prins is werkgelukkig als universitair docent Grondwettelijk Recht in Utrecht. Hij wisselde in zijn carrière geregeld van richting en leerde tijdens dit proces veel over zichzelf en over wat hij belangrijk vindt in zijn werk. Als auteur van Werkgeluk (2022) en co-auteur van Werken aan werkgeluk (2024) biedt hij je inzichten en praktische tips, omdat werkgeluk meer aandacht verdient in deze tijd.
Wanneer jij jezelf op alle dimensies een 7 of hoger kunt geven, mag je jezelf werkgelukkig noemen.
Werkgelukkig word je samen
Werkgeluk is geen eenrichtingsverkeer. Het is aan elke medewerker en een organisatie om zich actief in te zetten voor werkgeluk. Een organisatie kan niet in haar eentje het geluk van haar medewerkers garanderen, net zoals een individu werkt aan diens geluk en niet afhankelijk is van de organisatie om werkgelukkig te zijn.
“Werkgeluk is een samenwerking, dus ga met elkaar in gesprek.”
Hoe sta ik ervoor?
In periodes van verandering – zoals een nieuwe levensfase, of simpelweg ouder worden – kunnen je prioriteiten veranderen. Plan daarom ieder half jaar een moment voor zelfreflectie in je agenda. Dit kun je alleen doen, maar ook samen met je partner, een vriend of je werkgever. Ga ervoor zitten, pak je notities erbij en schrijf op welke dimensies voor jou belangrijk zijn en hoe je baan daarbij aansluit.
Ben je benieuwd naar Dajo’s oplossingen voor een werkgelukkig team? Check dan How’s Work? via de QR.