JANNEKE WITTEKOEK
is cardioloog en eigenaar van de HeartLife kliniek, een expertisecentrum voor hart en gezondheid.
heartlife.nl
ZUINIG OP JE HART
REGELMATIG DIE DRUK ERAF IS ECHT BELANGRIJK, JE BENT ER NIET VOOR GEMAAKT OM ALTIJD MAAR TE PIEKEN
Met elke slag voorziet het je lichaamscellen van zuurstof en voedingsstoffen die essentieel zijn voor het functioneren van ál je organen. En als het stilvalt, val jij ook stil. Je hart: het is misschien wel het vitaalste orgaan van ons lichaam. Je kunt er dan ook maar beter zuinig op zijn. Door ernaar te luisteren én leven. Maar hoe doe je dat, ‘leven naar het ritme van je hart’? We vroegen het Janneke Wittekoek, cardioloog.
Janneke ziet het nog te vaak gebeuren in haar praktijk. Mensen die ogenschijnlijk ‘ineens’ uitvallen, maar waarvan later blijkt dat ze jarenlang roofbouw hebben gepleegd op hun lijf. “Ze gaan maar dóór, negeren signalen en schuiven het maken van gezondere keuzes voor zich uit. Naar een moment waarop het beter past of er meer tijd is. Terwijl dat hartinfarct op je vijftigste heel goed al op je dertigste begonnen kan zijn. Nú gezond leven, levert je later op.”
JE HOOFD EN HART ZIJN ONLOSMAKELIJK VERBONDEN
Nu weten we inmiddels best al wel wat goed voor ons is – en wat niet. En hoe het bijvoorbeeld zit met de ‘klassieke’ risicofactoren: je cholesterol op peil houden, niet te veel vet en suiker eten, stoppen met roken, genoeg bewegen. “Maar gezondheid draait ook om leefstijl en balans, fysiek én mentaal. Daar gaat het in mijn spreekkamer steeds vaker over.”
Je hoofd en je hart zijn dan ook onlosmakelijk verbonden. Stress bijvoorbeeld, kan net zoveel invloed hebben op je hartgezondheid als een verhoogd cholesterol of hoge bloeddruk. “Met een beetje stress is echt niets mis. Sterker nog, je hebt een goed stressresponssysteem nodig om te overleven. Maar als de stress lang aanhoudt, wordt het een ander verhaal. De stresshormonen kunnen leiden tot verkramping en uiteindelijk het dichtslibben van je bloedvaten. Zo kun je uiteindelijk zelfs een ‘stressinfarct’ krijgen.”
BOUW REGELMATIG HERSTELMOMENTEN IN
“Je kunt gewoon niet altijd aan staan, daar is een mens niet voor gemaakt. Bouw dan ook regelmatig bewust herstelmomenten in. Even die druk eraf door lekker naar buiten te gaan, te bewegen en je hoofd leeg te maken. Ook yoga en mindfulness zijn helpend. En goed slapen, ook dat is héél belangrijk.”
Ook je leefomgeving is bepalend. Een slechte leefomgeving staat zelfs met stip op één als veroorzaker van hart- en vaatziekten. “Dan heb ik het over luchtkwaliteit, geluid, licht, straling én over sfeer. Over of je je ergens lekker voelt – en op je gemak. De plek waar je werkt doet hier een flinke duit in de zak, je brengt er zóveel tijd door. Kijk, ik ben echt een boomer. In de tijd dat ik begon met werken mocht ik al blij zijn dat ik een baan had en wilde ik vooral niet te veel noten op mijn zang hebben. De nieuwe generatie doet dit beter en laat de werkplek en -sfeer meewegen in de keuze voor een baan. Werkgevers spelen hier steeds meer op in, ze moeten wel.”
Jongeren lijken sowieso een stuk beter te luisteren naar de signalen van hun lijf en hoofd. “In plaats van maar door te gaan, zoeken ze naar balans. En dan niet work-life, maar life-work. Het valt me ook op dat jongeren vaker kiezen voor werk dat aansluit bij wat ze belangrijk vinden, dat goed voelt. Minder status en meer zingeving, ook goed voor je hart.”
EVEN OVER HET MANNENHART
Janneke zet zich al ruim tien jaar in voor meer kennis over het vrouwenhart en vrouwengezondheid. “Hart- en vaatziekten zijn bij vrouwen nog altijd doodsoorzaak nummer één. Dat komt ook doordat hartproblemen bij hen vaak over het hoofd worden gezien. Ze kunnen andere klachten hebben én er spelen andere risicofactoren mee. Zo kan een derde van de hartklachten gelinkt worden aan hormonale ontregelingen. Belangrijke verschillen, waar lang niet iedereen van weet. Vrouwen werden tot voor kort dan ook gewoon niet meegenomen in medisch onderzoek.”
“We zijn gelukkig met een inhaalslag bezig. Maar in die zoektocht voor vrouwengezondheid moeten we uitkijken dat we mannen niet tekortdoen. Die ‘70 kilo wegende, witte man’ die we altijd als norm hebben gebruikt, is tenslotte ook nooit met iets anders vergeleken. Bovendien gaat het, áls mannengezondheid al een onderwerp is, nog altijd vooral over de fysieke kant. Over trainen voor een sixpack bijvoorbeeld.”
GEZONDHEID DRAAIT OOK OM LEEFSTIJL EN BALANS, DAAR GAAT HET IN MIJN SPREEKKAMER STEEDS VAKER OVER.
IN DE ZOEKTOCHT NAAR VROUWENGEZONDHEID MOETEN WE UITKIJKEN DAT WE MANNEN NIET TEKORTDOEN
“Als je kijkt naar mensen die een acute hartstilstand hebben op straat, gaat dat in 75 procent van de gevallen om een man. Dat fascineert me.”
“Kennelijk praten mannen nog altijd niet of nauwelijks over hun klachten. Mijn vader klaagde ook nooit, die moest sterk zijn voor het gezin. Dat vinden we ouderwets, maar dat patroon is nog lang niet uit ons systeem. Kijk maar naar mannen op hun wielrenfiets op zondagochtend. Die gaan hun fietsmaten echt niet vragen of het een tandje minder mag. Sterker nog, die fietsen soms door tot ze er letterlijk bij neervallen. Daar valt echt nog wat te winnen.”
Voor Janneke is het de aanleiding om zich ook meer te verdiepen in de man. Haar gloednieuwe boek, ‘Het Mannenhart’, verschijnt dus op: Vaderdag.