Lessen van hulpdiensten
Jouw werkstress de baas
Of je nu letterlijk een brand blust in het holst van de nacht, of figuurlijk een administratief brandje blust op kantoor: werkstress komt overal voor. Maar hoe voorkom je dat het je leven overneemt? Bij de politie en brandweer, waar collega’s geregeld indrukwekkende situaties meemaken, krijgt mentale weerbaarheid steeds meer aandacht. Wij spraken politieagent Lydie Thomassen en brandweerkracht Rob Minnebach over de lessen die ze leerden.
Rob Minnebach begon als brandweerkracht en startte na dertien jaar als centralist op de meldkamer. Met zijn praktijkervaring kent hij de impact van stressvolle situaties en weet hij als geen ander hoe belangrijk het is om hiermee om te gaan.
Kracht én kwetsbaar maken sterk
Mentale weerbaarheid is een hot topic bij de politie en brandweer. En terecht, vinden Lydie en Rob. Zeker wanneer collega’s ingrijpende gebeurtenissen meemaken, is het belangrijk om niet alleen fysiek, maar ook mentaal stevig in je schoenen te staan.
“Vroeger draaide het bij de politie vooral om sterk zijn en doorgaan,” zegt Lydie die sinds 1995 ‘in het blauw’ werkt. “Inmiddels weten we dat juist de combinatie van kracht en kwetsbaarheid je écht sterk maakt. Kwetsbaarheid tonen betekent niet dat je zwak bent, maar dat je durft te delen wat je raakt. Dat kan enorm helpen, omdat je collega’s vaak hetzelfde meemaken en je daardoor beter begrijpen.”
Ook Rob benadrukt hoe belangrijk openheid en teamgevoel zijn. “Als brandweerman maak je soms heftige dingen mee, of je nou een brand blust of – zoals ik nu – op de meldkamer werkt. Mensen in nood spreken, doet echt wat met je. Een veilige teamsfeer waarin je jouw verhaal kwijt kunt, helpt vervolgens om je emoties te verwerken. Soms is een simpele ‘hoe gaat het nu écht met je?’ al genoeg om iemand verder te helpen.”
Luister naar je lichaam voordat het schreeuwt
Delen wat je raakt en oog hebben voor elkaar is belangrijk, maar wat als de impact van een situatie tóch blijft hangen? Zowel bij de politie als brandweer wordt aandacht besteed aan het leren herkennen van signalen van overbelasting – bij jezelf én collega’s.
“Vanuit mijn rol als vitaloog maak ik collega’s bewust van subtiele waarschuwingssignalen van hun lichaam,” vertelt Lydie. “Denk aan slecht slapen, spanning in je schouders of piekeren. Dat hoeft niet meteen zorgwekkend te zijn, want een beetje stress hoort erbij. Maar als je die signalen negeert, kunnen ze zich opstapelen. Ons lichaam kan veel aan, maar heeft ook rust en herstel nodig. Door die signalen serieus te nemen, voorkom je dat je lichaam op een gegeven moment moet schreeuwen om aandacht.”
Ook bij de brandweer organiseren vitalogen workshops over het herkennen van stresssignalen en het omgaan met heftige gebeurtenissen. “Stress is een normale reactie op een abnormale situatie,” vertelt Rob. “Het wordt een probleem als je het niet goed verwerkt. Ademhalingsoefeningen, ontspannende hobby’s of er gewoon met iemand over praten … het helpt allemaal om heftige gebeurtenissen een plek te geven.”
“Tijdens een workshop leerde ik dat als je stressvolle ervaringen niet verwerkt, ze ongefilterd in je langetermijngeheugen terechtkomen. Dat kan ervoor zorgen dat je bij een nieuwe prikkel meteen weer dezelfde heftige stressreactie ervaart. Niet wenselijk, want als centralist is het belangrijk om altijd scherp te blijven en adequaat te handelen. Daarom is het belangrijk om ervaringen al in het kortetermijngeheugen te ordenen door te praten of te schrijven.”
Lydie Thomassen is vitaalcoach bij de politie en werkt al sinds 1995 op verschillende posities ‘in het blauw’. Ze gebruikt haar ervaring en sportachtergrond om collega’s te begeleiden naar meer fysieke en mentale weerbaarheid.
Ontdek wat stress voor jou betekent
“En wist je dat stress voor iedereen anders is?”, vervolgt Rob. “Situaties die op mij veel indruk maken, zijn die waarbij kinderen betrokken zijn. Voor anderen kan dat een reanimatie zijn, of een moment van machteloosheid. Het bijzondere is dat twee mensen hetzelfde kunnen meemaken, maar dat het voor de een veel meer impact heeft dan voor de ander. Dat heeft onder andere te maken met ervaringen, mentale veerkracht, slaap en voeding.”
Lydie ziet dat ook bij de politie: “De impact van een incident verschilt enorm per persoon. Je lichaam geeft vaak al vroeg signalen af, zoals slecht slapen of een gespannen gevoel. Maar omdat ongemak niet fijn is, zijn we geneigd het weg te duwen. Mijn advies? Laat het er zijn. Luister naar je lichaam en geef jezelf wat je nodig hebt. Je lichaam en geest zijn je grootste raadgevers!”
Of je nu op kantoor werkt, zorg verleent of machines bestuurt: de inzichten van Lydie en Rob zijn overal toepasbaar.
Stress is een normale reactie op een abnormale situatie; het wordt pas een probleem als je het niet goed verwerkt.
Jouw werkstress de baas? Zo doe je dat!
- Luister naar je lichaam: signalen zoals vermoeidheid of spanning in je schouders zijn een reminder om op tijd gas terug te nemen. Tijd voor herstel!
- Laat het er zijn: soms is het oké om stress of ongemak te voelen. Probeer het niet meteen weg te duwen, maar gun jezelf de tijd om ermee om te gaan.
- Praat erover: deel je ervaringen met collega’s, vrienden of familie. Dit helpt je om situaties beter te verwerken.
- Maak tijd voor ontspanning: plan momenten in voor activiteiten die je energie geven, zoals sporten, lezen of een wandeling.
- Focus je gedachten: richt je aandacht op wat je wél kunt doen. Door bewust je gedachten te sturen, blijf je rustiger en voorkom je dat je overweldigd raakt.
- Haal adem: gebruik ademhalingsoefeningen om je hoofd leeg te maken na een drukke dag of om kalm te blijven tijdens een uitdagend moment.