Privé vs. werk
Neem jij thuis mee naar werk, of werk mee naar huis?
Werk en privé lopen steeds vaker door elkaar. Onafgemaakte projecten, uitdagende gesprekken en hoge werkdruk komen vaak mee naar huis en beïnvloeden je privéleven. Iets wat veel mensen herkennen en bespreken. De omgekeerde situatie, waarbij privéproblemen je werk raken, blijft vaker onbesproken. Denk aan stress over mantelzorg, financiële zorgen of slapeloze nachten door jonge kinderen. “Zet gewoon de knop om,” wordt er dan gezegd. Maar hoe doe je dat? Hanneke van de Rakt, vitaloog® en trainer, begrijpt de uitdagingen en ongemakken die dit oplevert. Welke invloed hebben persoonlijke zaken op je werk en hoe gaan we hier samen mee om?
Werk-privé is een illusie
Volgens Hanneke is het scheiden van werk en privé überhaupt een illusie:
“Wat er in je lijf zit, kun je niet zomaar uitzetten als je naar je werk gaat. Je blijft dezelfde persoon en neemt emoties, gedachten en energie van de ene situatie mee in de andere. Vooral ouderschap is een factor die vaak wordt onderschat. Ouderschap heeft een enorme invloed. Een ouder ben je overal, ook op je werk. Die verantwoordelijkheden draag je onbewust met je mee, elke dag.”
Hoe je daarmee omgaat, begint met de vraag: ligt er iets in de weg van m’n werkprestaties? In dat geval kan het bespreken van die zaken de spanning verlichten en zelfs oplossingen brengen. Niet iedereen vindt het even gemakkelijk om persoonlijke zaken te bespreken. En de ene zorg is de andere niet. Ruimte en begrip zijn in beide gevallen het halve werk.
Wat is bespreekbaar?
Niet alles wat je meeneemt naar je werk, wil of kun je delen. Wanneer het in de weg zit, maakt bespreekbaarheid al een verschil. Hier speelt de bedrijfscultuur een rol. In een veilige omgeving is er ruimte om te praten over wat je dwarszit, zonder direct een oplossing te verwachten.
“Het gaat vaak om simpelweg even je hart kunnen luchten, het probleem krijgt aandacht en dat kan al helpen,” zegt Hanneke. Die veilige ruimte begint met openheid vanuit het management, maar ook collega’s kunnen een steun zijn. Durf de vraag ‘hoe gaat het met je?’ wat vaker en oprecht te stellen.
Hoe ga je met werk-privé problemen om?
“Bespreekbaarheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid”, vindt Hanneke. “Ga actief in gesprek en vermijd aannames.” Een open gesprek verheldert wat er speelt en voorkomt misverstanden, zoals de angst dat een probleem tegen je gebruikt kan worden. Voor werkgevers geldt dat het tonen van begrip helpt om medewerkers gemotiveerd en betrokken te houden.
Toch zijn er grenzen. Een angst onder werkgevers is dat veel ruimte faciliteren kan leiden tot misbruik. Om dat te voorkomen is het stellen van duidelijke grenzen en verwachtingen essentieel. “Werk is een ruilhandel”, zegt Hanneke. “Een werkgever mag iets van medewerkers verwachten en andersom. Omstandigheden die de uitvoering van het werk kunnen beïnvloeden zijn per persoon verschillend en het maken van afspraken daarover is maatwerk.”
Wanneer spreek je van een goede cadans?
Een cadans is een natuurlijk ritme, zoals een hartslag. “Een goede werk-privécadans kenmerkt zich door een vloeiende overgang van werk naar thuis en andersom”, legt Hanneke uit. “Het betekent dat je op beide plekken kunt zijn, zonder dat het te veel energie kost om je van de ene rol in de andere te verplaatsen. Het betekent niet dat alles maar vrij moet zijn, maar dat er gepaste aandacht is voor de mens achter de medewerker.”
Om een goede cadans te ondersteunen, kunnen werkgevers en medewerkers afspraken maken over bijvoorbeeld flexibel werken, tijd nemen voor belangrijke privékwesties of gewoonweg open zijn over uitdagingen. Met als direct voordeel voor werkgevers dat medewerkers zich meer gehoord en betrokken voelen, wat een belangrijke basis is voor productiviteit. Win-win!
School voor Ouders
School voor Ouders helpt ouders en werkgevers met uitdagingen op het gebied van ouderschap.
Een veelvoorkomende situatie op de werkvloer is ouders die (te) vaak gebeld worden door hun kinderen tijdens werktijd. Hoe ga je hiermee om als ouder, collega en werkgever?
Frances Voet van School voor Ouders: “Kinderen bellen met een reden, zoals behoefte aan bevestiging, aandacht of angst. Als ouder kun je hierbij stilstaan: wat in jouw gedrag kan dit oproepen? Actie is immers reactie. Door grip te krijgen op jouw gedrag, kun je het gedrag van je kind gemakkelijker stimuleren of in dit geval begrenzen. Een werkgever kan bijdragen door richting te geven. Bied kaders en geef medewerkers ruimte om daarbinnen een balans tussen werk en ouderschap te vinden.”
Tip
Een goed gesprek kun je het beste aangaan met neutrale emoties. Frances Voet: “Als je emoties te hoog zitten om direct in gesprek te gaan, plan dan wel alvast een ander moment. Zorg dat je bereid bent om de ander te horen en dat je weet wat voor jou belangrijk is.”
Aanvullende bronnen werk-privégeluk: De Geluksprofessor (Patrick van Hees, ‘14) & Nationaal Geluksonderzoek (Universiteit Gent en NN, ‘24).