Editie 2

Bas van de Goor was topvolleyballer. In 1996 werd de goedlachse rossige reus Olympisch kampioen en hij had een prachtige carrière in binnen- en buitenland. En Bas kreeg diabetes type 1. Nu volleybalt hij niet meer, maar is nog wel dagelijks bezig met sport en beweging. Én met diabetes. Met z’n Bas van de Goor Foundation beweegt hij mensen met diabetes richting een leefstijl die leven met diabetes aanzienlijk prettiger maakt.

Bas krijgt zijn diagnose tijdens zijn profcarrière in 2003. Dagelijks staat hij zeker drie uur op de baan en alles gaat goed. Zo goed zelfs, dat hij zich afvraagt wat die suikerziekte nou eigenlijk voor problemen geeft. Eet je drie boterhammen, spuit je drie keer insuline. Eet je er vijf, spuit je er vijf. No sweat. In mei 2005 stopt hij met volleybal. Door een blessure zit Bas noodgedwongen stil. Zijn glucosewaardes schieten alle kanten op en hij heeft twee keer zoveel insuline nodig. Beweging heeft duidelijk invloed op z’n diabetes. Onderzoek wijst uit dat hij daarin niet alleen staat; bewegen zorgt er bij iedereen voor dat insuline beter werkt en dat je glucosewaarden gemiddeld dalen. Met deze boodschap richt hij in december 2006 de Bas van de Goor Foundation op.

ÉÉN OP DE DRIE

Er zijn 100.000 mensen in Nederland met diabetes type 1. Leefstijl is daarin belangrijk, maar niet bepalend. Met type 1 maak je simpelweg geen insuline meer aan. Spuit je niet, overleef je niet. Dan zijn er 1,2 miljoen mensen met diabetes type 2. Daarin speelt leefstijl een grote rol. Eén op de drie Nederlanders krijgt te maken met diabetes type 2. Type 2 ontwikkelt zich bij ouderdom, inactiviteit en slechte leefstijl. Het goede nieuws: wanneer je jouw leefstijl aanpast, kun je dit uit- of afstellen. Er is geen enkel medicijn dat type 2 kan genezen, maar je kunt er wel zelf voor zorgen dat je insuline beter werkt en je dus ook minder van buitenaf nodig hebt. Door meer te bewegen. En dat kun je on-the-fly doen.

“STRESS HOUDT HET LICHAAM CONTINU ALERT DOOR EEN RESERVEVOORRAAD GLUCOSE AAN TE SPREKEN”

BEWEGING ON-THE-FLY

Bas: “Bewegen is goed voor iedereen. Voor mensen met diabetes nog extra. Voor een structurele verbetering is dagelijks een uur beweging beter. Diabetes of geen diabetes. En in ieder geval minder zitten. Als je meer dan elf uur per dag zit en een uur hardloopt, is de kans op bijvoorbeeld hartfalen nog altijd groter dan wanneer je niet sport en minder dan vier uur per dag zit. Bouw daarom routines in; loop je klanten altijd naar de deur, haal even een kop koffie, sta op wanneer je belt, fiets naar je werk, neem de trap. Het gaat om gedrag en plezier, niet per se om sport.”

FACTOR ZINGEVING

In gedrag en plezier zit duidelijk meer dan beweging en dagelijkse routine alleen. “Klopt”, zegt Bas, “zingeving is misschien wel de belangrijkste factor voor een positieve omgang met diabetes. Als je doet wat je wilt, stimuleer je alles om je heen in positieve zin. De keuze voor een baan waarin je happy bent, je relatie, zijn heel belangrijk. Dat dagelijkse geluk draagt direct bij aan een gezonde leefstijl én is relatief makkelijk te realiseren.”

INSULINE ALS SLEUTEL

In bijna alles wat je eet zitten suikers. Die vormen brandstof voor de spieren. Insuline is de sleutel die de spiercellen opent om de brandstof op te nemen. Maak je geen insuline meer aan, zoals bij type 1, dan blijft de suiker in je bloed zweven en heb je een hoge bloedsuikerspiegel. Je spieren blijven zonder brandstof zitten en je voelt jezelf slap. Bij type 2 maak je minder ‘sleutels’ aan en zijn ze van mindere kwaliteit. Eet je een koekje, dan is de kans groot dat zo’n broze sleutel breekt en heb je een tweede sleutel nodig. Heb je vijftig sleutels per dag, waarvan de helft broos, dan heb je er in feite maar 25 tot je beschikking. Structureel bewegen, maakt die sleutels steviger. Let je ook goed op wat je eet, dan heb je er minder nodig. Dubbele winst.

En voorkom stress. Stress houdt het lichaam continu alert door een reservevoorraad glucose aan te spreken. Er wordt dan constant extra suiker je lijf rondgepompt. Werkplezier en zingeving helpen je daarbij.

Tot slot maak je maar een bepaalde hoeveelheid sleutels aan. Gebruik je op één dag al je sleutels, dan maak je er daarna permanent minder van aan. Weinig bewegen en veel eten, leidt dus op den duur tot de ontwikkeling van diabetes. Gelukkig heb je de sleutel weg van diabetes zelf in de hand.

MET TRAPLOPEN VERBRAND JE ONGEVEER 10 KCAL PER MINUUT. DIT IS 560 KCAL PER UUR. MET TRAPLOPEN VERBRAND JE ZELFS MEER CALORIEËN DAN MET JOGGEN: MET 30 MINUTEN JOGGEN EN 15 MIN TRAP ÓP LOPEN VERBRAND JE HETZELFDE AANTAL CALORIEËN

15 JAAR BAS VAN DE GOOR FOUNDATION

Naar aanleiding van zijn eigen ervaringen richtte Bas in december 2006 de Bas van de Goor Foundation op. Naast de Nationale Diabetes Challenge, om mensen in beweging te brengen naar een gezondere leefstijl, organiseert de foundation sportieve activiteiten voor kinderen en fondsenwervende challenges voor volwassenen met diabetes. De stichting bereikt 500 kinderen en duizenden volwassenen per jaar.

Apps. Een toverwoord van deze tijd. Er zijn zo ontzettend veel dingen die je zelf kunt doen voor jouw eigen vitaliteit. Met apps kun je thuis of onderweg vanuit je broekzak talloze dingen doen. Wandelroutes, hartslagmeters, drinkmomenten, trainingsschema’s, stappentellen, denksporten, recepten, rustpauzes, netwerken, of een blokjesbuik in weken… Vitalogie Magazine dook in de appstore en maakte een top 5 van prettige apps voor IOS én Android. Het is geen wedstrijd, de volgorde is willekeurig en de een is niet beter dan de ander. Gebruik vooral de apps die jij zelf het prettigst vindt! Laat je inspireren en kom lekker in beweging!

ER ZIJN ZO ONTZETTEND VEEL DINGEN DIE JE ZELF KUNT DOEN VOOR JOUW EIGEN VITALITEIT.

SEVEN

In deze app vind je workouts voor je hele lijf, gericht op de reden of plek die jij wenst. Van algehele fitheid tot stevige billen, met intensiteitsniveaus voor beginners of echte diehards. Eén ding hebben ze gemeen; alle sessies duren precies 7 minuten.

SWORKIT

Zie Sworkit als een catalogus met oefeningen van 30 seconden. Hiermee kun je zelf een training samenstellen of een voorgemaakte training volgen. Bij elke training krijg je een indicatie van hoe zwaar het wordt, waar het goed voor is, welke spiergroepen je traint en of je er apparatuur voor nodig hebt. Daarnaast kun je naar een doel toe werken.

RUN KEEPER

De een gebruikt Strava, de ander doet het rustiger aan met Ommetje. Wij kiezen voor Run Keeper. Je kunt niet alleen je prestaties makkelijk delen met vrienden, maar de app helpt je ook met je gestelde doelen. Kilometers maken, op snelheid lopen of vijf kilo afvallen, volg de app en je redt het wel. Ook skeeleren en stevig wandelen zijn een aantal van de Run Keeper activiteiten. Wat wordt jouw doel?

DAILY YOGA

Het handige van Daily Yoga is dat het alle oefeningen en poses laat zien in informatieve video’s. Dat is veel fijner dan animaties, waarvan je nog wel eens het gevoel hebt dat het getekende poppetje veel meer kan dan een echt mens. Naast de gratis oefeningen zit het grootste deel achter een abonnement verstopt, best duur, maar dan krijg je wél wat.

MIND GAMES

Ook je brein kun je fit en in beweging houden met een app. De hersengymnastiek van Mind Games bevat veel workouts voor je hersenen waarmee jij je mentale gestel kunt trainen. De app is er voor jong en oud, de niveaus geef je zelf aan. Of het nu gaat om het herkennen van gezichten, je aandacht richten, woordkennis of even ouderwets memory spelen. Train je brain.

Ademhalen doen we allemaal. Automatisch. Sta je daar wel eens bij stil? Veel processen in je lichaam beginnen bij zuurstof en water. Dat je dagelijks voldoende water moet drinken, weten we allemaal. Maar wist je ook dat je ademhaling een forse impact heeft op jou, je lijf en je brein? Samen met Koen de Jong, specialist op het gebied van ademhaling en sporten, focussen we ons op onze ademhaling.

Met ademhaling kun jij je lijf aan- en uitzetten. Wanneer je ademt, komt er van binnen een kettingreactie op gang die heel zinvol is op het moment dat je fysiek inspant. Je bloedsuikerspiegel stijgt iets, je adrenalineniveau gaat omhoog en je cortisol – het hormoon dat je lichaam in een stresssituatie de boost geeft om te vechten of vluchten – wordt aangemaakt. Deze kettingreactie is een superslim proces waardoor je in beweging komt en je tegelijkertijd pijntjes en vermoeidheid minder voelt. Het activeert je fysiek. Je staat aan. Maar voortdurend aanstaan is niet prettig. Toch hebben veel mensen daar last van. Ademen helpt.

ADEMHALEN IS MEER DAN INADEMEN ALLEEN

In rust is een ademhalingsfrequentie tussen de zes en acht keer per minuut voldoende. Adem je continu veel sneller dan dat, staat je lijf dus continu aan. Dat herken je vast wel. Je ademt dan vaak en fysiek hoog in de borstkas. Goed uitademen geeft je dan rust. Mensen die heel hoog en snel inademen, gaan door de juiste uitademing automatisch wat dieper inademen, meer naar hun buik. En mensen die over-ademen vanuit hun buik, gaan met de juiste uitademing vanzelf meer naar hun borst ademen. In rust is een onzichtbare ademhaling – een ademhaling waarbij je geen overdreven beweging ziet in buik en borst – het beste voor je zuurstof/koolzuur-mengsel.

EEN KORT BIOLOGIELESJE: WAT GEBEURT ER FYSIOLOGISCH?

Een belangrijk deel van je ademhaling is de verhouding die ontstaat tussen zuurstof en koolzuur in je lichaam. Zuurstof adem je in en CO2 (koolzuur) adem je uit. Hierdoor lijkt het automatisch dat zuurstof als bron je lichaam in moet en dat koolzuur als een soort afvalstof je lijf uit moet. Maar niets is minder waar. Koolzuur heb je evengoed nodig. Dit zorgt er namelijk voor dat de zuurstof die je inademt vervoerd wordt naar je organen en z’n werk kan doen. De ideale verhouding zuurstof/koolzuur is 3:2. Wanneer je sneller of dieper gaat ademen dan nodig, blaas je te veel koolzuur af. Dus wanneer je continu over-ademt, kan de zuurstof niet optimaal worden benut door je lijf. Mensen met gezonde longen en veel stress, hebben dus juist een gebrek aan CO2 in hun bloed.

Dit kun je zelf heel goed ervaren wanneer je onnodig snel of diep gaat ademen, hyperventileren dus. Je voelt je dan in no time licht worden in je hoofd, of ervaart tintelingen in armen en benen. Dit komt doordat je vaten vernauwen en de zuurstoftoevoer naar je brein stagneert, veroorzaakt door een tekort aan CO2 in je systeem. In de lucht die wij inademen zit gemiddeld 0,04% koolzuur, in je uitademing een stuk meer. Daarom krijg je een zakje aangeboden wanneer je hyperventileert. In feite is dat zakje een placebo; je ‘hergebruikt’ die koolzuur niet, dat zou nog altijd te weinig zijn. Door in dat zakje te ademen, verleng je juist je uitademing. Dát is het effect.

BEWUST ADEMEN

Alle gedachten en prikkels die je de hele dag door ervaart, triggeren de neiging om ze allemaal serieus te nemen. Door bewust te ademen kun je het brein trainen om niet aan elke gedachte aandacht te schenken.

Stel. Je pakt je telefoon om een berichtje te sturen. Zonder dat je het in de gaten hebt, ben je via instagram, facebook, en je e-mail zomaar een halfuur verder. En dan heb je dat ene berichtje nog steeds niet verstuurd. Gewoon omdat die gedachten en prikkels met je aandacht op de loop gaan. Als je bewust bezig gaat met ademhalingsoefeningen duurt zo’n loopje nooit meer een halfuur, want dan laat je jezelf niet afleiden. Dat alleen al maakt het de moeite van het proberen waard, toch?

POSITIEF EFFECT VAN EFFECTIEF ADEMEN

Met een beetje aandacht en concentratie, kun je binnen twee minuten je volledige ademhaling – en dus ook het mengsel zuurstof/koolzuur – terug in balans brengen. Naast extra steun bij inspanning, extra rust bij ontspanning en het aan- en uitademen van prikkels, kan gecontroleerd ademen je helpen bij stress, hoofdpijn, slapeloosheid, verzuring en sommige maag- en darmklachten als een opgeblazen gevoel, boeren of winderigheid. Het is natuurlijk niet een oplossing voor elke klacht, maar het helpt je wel op jouw zoektocht naar een vitale lichaam en geest. Kwestie van proberen. Adem in. Adem uit.

“DOOR BEWUST TE ADEMEN KUN JE HET BREIN TRAINEN OM NIET AAN ELKE GEDACHTE AANDACHT TE SCHENKEN”

Koen de Jong is oud-wielrenner en initiatiefnemer van www.sportrusten.nl, een website over ademhaling, hardlopen en wielrennen. Ook schrijft hij blogs en schreef hij al verschillende boeken over ademhaling (waaronder samen met Wim Hof, the Iceman) en sporten. In 2022 kwam zijn boek Verademing uit dat hij samen met Bram Bakker schreef.

2x bewust ademhalen.

Dit zijn twee ontspannende ademhalingsoefeningen die jou hierbij kunnen helpen, kun je zelfs onder werktijd of lekker thuis op de bank doen. Heb je een hartslagmeter op je smartwatch of fitbit? Houd die er dan eens bij, dan zie je het effect ervan. Fysiologisch zorgen ze voor wat meer koolzuur in je bloed. Ze komen uit het boek Verademing, dat Koen schreef met Bram Bakker.

1. NEUS IN – NEUS UIT – PAUZE

Een lekkere oefening tegen stress. Simpel, effectief en op elk moment toe te passen:

• Adem in door je neus (niet te diep) – adem uit door je neus – en pauzeer even. Werk in vijf minuten toe naar zes gelijkmatige ademhalingen per minuut, en ontspan.

2. NEUS IN – UITADEMING VERLENGEN DOOR JE MOND

Een oefening die lijkt op de vorige, maar die heel anders voelt.

• Adem in door je neus en verleng je uitademing door je mond door met een beetje druk op je wangen uit te ademen. Let op! Als je te veel je best doet en zo lang mogelijk uitademt, heb je mogelijk een extra grote teug nodig om opnieuw in te ademen. Dan stijgt je hartslag en ontspan je juist niet.

Start je dag eens met tien minuten bewust ademhalen; vijf minuten oefening 1, vijf minuten oefening 2. Daar heb je de hele dag profijt van. Er verandert na verloop van tijd structureel iets in het brein. We zijn zo gewend geraakt aan het feit dat je brein het voor het zeggen heeft, dat je het vanzelfsprekend vindt dat je erdoor afgeleid wordt. Met de ademhalingsoefeningen, kun je hier zelf veel meer controle over (leren) houden. Je leert prikkels even te parkeren en ervoor te kiezen er wel of niet naar te handelen.

Professor Pimpel in de studeerkamer met een stoel. We staan er nagenoeg nooit bij stil, maar ‘de stoel’ zou tegenwoordig niet misstaan als moordwapen in een potje Cluedo. Dat klinkt extreem, maar het is toch echt gebaseerd op feiten en cijfers uit vele onderzoeken. De stoel – of eigenlijk zitten – blijkt een ware sluipmoordenaar die jaarlijks talloze slachtoffers eist. Hoe ‘zit’ dat? En belangrijker: hoe voorkom je het?

MINDER ZITTEN

Waarschijnlijk heb je je lekker in een stoel of op de bank genesteld om dit magazine te lezen. En daar is niets mis mee. Zitten is nodig om af en toe te ontspannen en tot rust te komen of om het lichaam te herstellen (bijv. na intensief bewegen). Het probleem is dat we dit tegenwoordig vrijwel de hele dag doen. Van kantoortijger tot buschauffeur, piloot of huisarts: we zitten in de auto om naar ons werk te gaan, we zitten op het werk en we zitten thuis als we moe terugkomen van het werk. Eerst aan de eettafel, vervolgens als we nog een serietje bingen of een terrasje pakken. Durf jij eerlijk antwoord te geven op de vraag: hoeveel uur zit jij gemiddeld op een dag?

HET ZIT HEEL ANDERS

We worden tegenwoordig bestookt met documentaires, onderzoeken en artikelen over wat slecht voor ons is. Roken, suiker, alcohol, het eten van junkfood, bewerkte voeding en dierlijke producten. Langdurig zitten, lijkt in dit rijtje een ondergeschoven kindje waar niet heel serieus aandacht aan wordt besteed. We begrijpen wel dat het niet per se goed is, maar voor de meesten van ons maakt onze daginvulling dit nu eenmaal onvermijdelijk. Toch is het verstandig om eens te kijken of je bepaalde activiteiten voortaan staand of wandelend kunt doen, want de klachten en gezondheidsrisico’s van langdurig zitten zijn op lange termijn niet mals. Het menselijk lichaam is namelijk totaal niet gebouwd om lang te zitten, maar juist om te bewegen. Als jager-verzamelaars waren we dagelijks urenlang in beweging om naar voedsel en een veilige slaapplek te zoeken. De enige stressfactoren die we hadden, kwamen uit de natuur. Een wild dier, bepaalde weersomstandigheden of honger. Onze huidige leefstijl staat ver af van onze oergenen, die zich veel minder snel aanpassen. Ze matchen simpelweg niet meer. En daar waar we ons lichaam nu juist veel te veel rust gunnen, draait het brein vanuit de bureaustoel of de bank overuren door het continu staren naar schermen. Een flinke disbalans.

DE FEITEN EN CIJFERS

Ga er maar eens goed voor zitten…

• In 2021 brachten Nederlanders van 4 jaar en ouder gemiddeld 9 uur en 6 minuten per dag zittend door.
• Werkende volwassenen zitten gemiddeld op een doordeweekse dag meer (10,1 uur) dan dat ze slapen (7,5 uur).
• Nederlanders zitten het langst van alle Europeanen. Zo’n 32% van de Nederlanders geeft aan meer dan 8,5 uur te zitten op een dag. Gemiddeld is dit 12% in de EU-landen. In Spanje zelfs maar 7%.
• Wie per dag 11 uur of langer zit, heeft 40% meer kans op een verhoogde sterftekans dan iemand die minder dan 4 uur per dag zit.

WAT DOET ZITTEN MET JE?

Wat gebeurt er nu precies in ons lichaam als we te veel zitten en welke oorzaken heeft dit op lange termijn? Onze spieren spelen hierin een belangrijke rol. De grootste spieren van het lichaam zijn onze beenspieren, die we nauwelijks gebruiken als we zitten. Als we onze spieren bijna niet activeren, wordt het lastiger om suikers en vetten uit het bloed op te nemen. Hierdoor ontwikkel je bijvoorbeeld een hoger risico op hart- en vaatziekten, maar ook diabetes type 2. Naast risico op hart- en vaatziekten en diabetes worden ook depressie en sommige vormen van kanker gelinkt aan langdurig zitten.

Maar ook op korte termijn kun je klachten ervaren van urenlang zitten. Zo zitten we vaak voorovergebogen, waardoor de wervelkolom, spieren en gewrichten in een onnatuurlijke houding staan. Een verkeerde werkhouding veroorzaakt veel nek-, schouder- en rugklachten, wat weer kan leiden tot andere klachten zoals hoofdpijn. Een voorovergebogen houding drukt ook de longen in elkaar, waardoor die minder capaciteit hebben om zuurstof op te nemen. Het bloed stroomt minder goed door en transporteert minder zuurstof naar de hersenen, twee factoren die je juist nodig hebt om scherp en geconcentreerd te blijven. Dus juist terwijl jij achter je bureau zit om je te concentreren, doet je brein het tegenovergestelde.

Voel jij je na het lezen van het voorgaande al lichtelijk oncomfortabel in je stoel? Goed zo, want dat is waar het begint. Een beweging van onbewust naar bewust gedrag. Zitten is eigenlijk als zonnen: doe het bewust en met mate. Maar hoe doe je dat dan met een zittend beroep? Ook daar zijn oplossingen voor.

• Zorg er allereerst voor dat je werkplek ergonomisch is afgesteld, zodat áls je zit, je dat wel in een rechte houding doet.
• Simpel maar effectief; zet een timer zodat je niet de tijd verliest en dwing jezelf om elke 30 of 60 minuten even op te staan. Ga naar het toilet of de koffieautomaat, wandel een paar trappen op en af of loop een rondje door het kantoor. Je kunt ook verschillende rek- en strekoefeningen doen op je werkplek.
• Irritant voor je collega’s, maar heel nuttig: ijsberen! In deze mobiele wereld is het erg makkelijk om de telefoon te pakken en staand (of ijsberend) te telefoneren en vergaderen.
• Kies voor een zit-sta bureau of andere hulpmiddelen waardoor je zittend en staand werken kunt afwisselen zoals de Upstaa (werkplekverhoger).
• Roep een challenge met collega’s in het leven, daag elkaar uit! Er zijn tegenwoordig verschillende apps en smartwatches die je in beweging brengen en waarvan je de data ook met andere kunt vergelijken. Een beetje competitie is nooit mis.
• Beweeg minimaal 2½ uur per week intensief. Dat betekent hartslag omhoog, een versnelde ademhaling en transpireren. Je hoeft niet meteen zwaar te sporten, stevig doorwandelen, tuinieren of dansen kan ook. Verspreid deze tijd en activiteiten over meerdere dagen.
• Doe minimaal twee keer per week aan krachttraining om je spieren te versterken. Dat kan met weerstandsbanden en gewichten, maar ook gewoon sjouwend met een (zware) boodschappentas.
• Zit je op trein of bus te wachten? Ga even lekker staan, of maak een wandelingetje over het perron.
• Probeer die 10.000 stappen per dag écht te halen. Een bijkomend voordeel is de extra dosis vitamine D die we altijd goed kunnen gebruiken: win-win!

Eén glas rode wijn per dag is goed voor je hart. Avocado’s eten voorkomt blindheid. Van aspartaam krijg je kanker. Voedingsfabels. Over geen thema is zoveel geschreven als over voeding. Handige marketeers zorgen voor een gunstig frame van een voedingsmiddel, bloggers en influencers nemen dat gretig over. Het gevolg: een wereld vol voedingsmythes. De wetenschap geeft uitsluitsel.

Professor Martijn Katan, hoogleraar in de voedingsleer, schreef veel over voedingsmythes. Hij maakte zelfs een boek, met diezelfde titel. Daarin legt hij zeventig voedingsmythes langs de wetenschappelijke meetlat. Wij pikten vijf interessante mythes uit zijn boek en ander werk, aangevuld met wetenschappelijke artikelen in kranten en informatie van het Voedingscentrum.

DE GROOTSTE MOND SPREEKT NIET ALTIJD DE WAARHEID

1. AVOCADO’S VOORKOMEN BLINDHEID

Avocado’s kregen in de afgelopen jaren een haast mythische status. Een van de bijzonderste claims rondom de vruchtgroente is dat het stoffen bevat die blindheid voorkomen. Die bewering doet Katan af als onzin. Groenten bevatten gele stoffen, die zeaxanthine en luteïne heten. Die beschermen de ogen tegen netvliesveroudering. Maar 28 avocado’s bevatten evenveel van die stoffen als één portie boerenkool. Een vergelijkbaar sommetje maakt hij bij claims dat avocado’s je cholesterol verlagen. In een avocado zit niet veel bijzonders, buiten plantaardige olie, wat vezels, vitamines en mineralen. De populariteit van de groente komt volgens Katan voort uit de zachtheid, unieke smaak en textuur. Je hoeft er niet op te kauwen, het glijdt zo naar binnen. De producenten hebben veel geld besteed aan positieve publiciteit, waardoor de avocado een mythische status kreeg.

2. BRUINBROOD IS GEZONDER

Wie heeft het niet meegekregen: bruin brood eten is beter voor je dan wit. Nou, het bruine brood dat je in de supermarkt ziet liggen, is vaak een wolf in schaapskleren. Volgens Katan kleuren steeds meer bakkers witbrood bruin met een beetje mout. Dit kauwt net zo lekker weg als witbrood en het lijkt gezond, maar dat is het niet. Ook hier doet de marketing zijn werk: geef je brood het naampje Oerbrood of Boerenbrood en het verkoopt beter. Gooi er wat sesamzaad overheen of zonnebloempitten door en je hebt weer een nieuwe soort, die gezonder lijkt, maar het niet is. Wie gezond wil eten, moet voor volkoren kiezen, dat is de enige wettelijk beschermde term voor gezond brood.

3. ÉÉN GLAS RODE WIJN IS GOED VOOR JE HART

Sorry, we gaan ook deze mythe toch echt verpesten. Het klinkt zo mooi. Eén glaasje overheerlijk rood per dag, goed voor je allerbelangrijkste orgaan. Maar nee, het is niet waar. Rode wijn zou goed zijn voor je hart door de antioxidanten die het met zich meedraagt. Dat is echter onvoldoende aangetoond, zeggen ook de experts van het Voedingscentrum. De Hartstichting onderschrijft dat. Volgens hun experts verhoogt ook een klein beetje alcohol al de kans op verschillende hart- en vaatproblemen. Eén specifieke vorm van hartziekten komt volgens de stichting minder vaak voor bij mensen die matig alcohol drinken, maar de oorzaak daarvan is een stof die ook in alcoholvrije wijn, druiven en andere vruchten en groenten zitten. Wat wel duidelijk is, schrijven het Voedingscentrum en Katan: de eventuele voordelen wegen niet op tegen de nadelen. Zo verhoogt alcohol de kans op borstkanker bij vrouwen.

4. VAN ASPARTAAM KRIJG JE KANKER

Het is niet alleen maar negatief! Sommige verhalen over voedingsstoffen kloppen niet, wat positief uitpakt. Zo zou aspartaam kankerverwekkend zijn. Aspartaam is een zoetstof zonder calorieën, die in bijvoorbeeld light-frisdranken, snoep, kauwgom, sommige zoetjes en tandpasta zit. In de afgelopen decennia verschenen onderzoeken en berichten van activisten die valse beweringen deden over aspartaam, schrijft ook Katan. De zoetstof is onderzocht door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en werd als onschadelijk gekenmerkt. Aspartaam kreeg een E-nummer. Voor tegenstanders eens te meer reden om de EFSA van belangenverstrengeling te beschuldigen. Katan spreekt dat tegen: de EFSA gebruikt in het rapport over aspartaam goede argumenten, is transparant over de belangen van alle ondervraagden en heeft alle beschikbare data bestudeerd om geen stukje informatie te missen.

5. VAN KOMKOMMER VAL JE AF

Val je af van sommige voedingsmiddelen? Volgens de overlevering zorgen groenten als bleekselderij, doperwten, komkommer en kiwi’s voor negatieve calorieën. Met het kauwen, verteren en opnemen van dit kwartet verbruik je meer calorieën dan erin zitten. Onder de streep val je dus af, zo klinkt het gerucht. Je voelt hem al aankomen: dit is helaas pure nonsens. Volgens Katan zit in 100 gram komkommer bijvoorbeeld 13 calorieën, terwijl een minuut kauwen slechts een halve calorie kost. Dus daar val je niet van af. Maar groenten bevatten natuurlijk wel minder calorieën dan andere snacks. Het is daarom wel aan te raden om voor die komkommer te kiezen, in plaats van voor een hand chips of een koekje.