Voedingssupplementen: ja of nee?
De beschrijving van deze voorgedoseerde vitaminen, mineralen en kruiden is vaak zaligmakend, de dosering en werking niet altijd helder.
‘Supplement; bijvoegsel, aanvulsel’, zegt de Dikke Van Dale. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (het RIVM) zegt: ‘Een voedingssupplement is een geconcentreerd voedingsmiddel als aanvulling op de normale voeding. Supplementen zijn op de markt in voorgedoseerde vorm.’
In de vorm van capsules, ampullen, pillen, poeders, druppels en drankjes. En ze zijn overal te koop. In de supermarkt, bij de drogist, in de reformwinkel, bij de apotheek, online en zelfs in de sportschool.
De beschikbaarheid maakt voedingssupplementen niet alleen heel normaal, maar het geeft veel mensen ook het gevoel van noodzaak; als supplementen zo algemeen beschikbaar zijn, zullen ze wel bij het dagelijkse voedingspatroon horen.
Van veel voedingssupplementen wordt geclaimd dat ze de gezondheid bevorderen. Andere worden gepositioneerd als voorname aanvulling op je dagelijkse voeding. Weer andere ter compensatie van (on)gezond gedrag, sommige zelfs puur recreatief.
Zelf heb je misschien supplementen in huis voor het sporten, tegen kwaaltjes of ter voorkoming ervan. Welke keuzes maak jij? Heb jij supplementen uit noodzaak? Slik jij ze onder het motto baat het niet dan schaadt het niet, of ben jij van team gezond verstand? Supplementen kunnen de gemoederen aardig bezighouden.
Oordelen en keuzes maken doe je natuurlijk zelf, hier heb je wat voor- en nadelen op een rij.
- JA – Wel voedingssupplementen voor mij
- NEE – Geen voedingssupplementen voor mij
De voordelen
Veel mensen kiezen voor supplementen om hun gezondheid te ondersteunen en om ervoor te zorgen dat ze voldoende essentiële voedingsstoffen binnenkrijgen. Hoewel een gevarieerd (en gezond) eetpatroon de basis is voor een vitaminerijk totaalplaatje, zijn er volop voordelen te noemen en situaties waarin voedingssupplementen een waardevolle aanvulling zijn.
Aanvulling van tekorten
Zelfs met een gezond en gevarieerd dieet kan het voor sommige mensen soms lastig zijn om alle voedingsstoffen binnen te krijgen die het lichaam nodig heeft. Dit kan komen door persoonlijke voedingsvoorkeuren, voedselallergieën of keuzes zoals strikt veganisme. Bijvoorbeeld mensen die geen dierlijke producten consumeren, kunnen moeilijkheden ondervinden om voldoende vitamine B12 binnen te krijgen. In dit geval kan een supplement uitkomst bieden.
Daarnaast kan de voedingswaarde van groenten en fruitsoorten variëren door factoren zoals bodemkwaliteit, verwerking, bewerking en bereiding. Hierdoor kan de daadwerkelijke voedingswaarde in onze voeding lager uitvallen dan verwacht. Supplementen kunnen dan een oplossing bieden om mogelijke tekorten op te vangen.
Specifieke ondersteuning
Voedingssupplementen kunnen gericht worden ingezet om specifieke gezondheidsdoelen te ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan calcium- en vitamine D-supplementen voor sterke botten, vooral voor ouderen en mensen die weinig zonlicht zien.
Omega 3-vetzuren die in visolie zitten, kunnen helpen om het hart gezond te houden en ontstekingen in het lichaam te verminderen. Ook kan het nemen van (voorgeschreven) probiotica de spijsvertering verbeteren en bijdragen aan een betere darmgezondheid.
Verder zijn er supplementen die bijdragen aan een betere weerstand, zoals vitamine C en zink. Dit kan nuttig zijn in de wintermaanden wanneer het immuunsysteem een boost kan gebruiken.
Verbeterde sportprestaties
Sporters hebben vaak specifieke voedingsbehoeften die verder gaan dan die van de gemiddelde persoon. Supplementen zoals eiwitpoeders, BCAA’s en creatine zijn populair omdat ze het herstel van spieren bevorderen, krachtopbouw ondersteunen en het uithoudingsvermogen verbeteren. Deze supplementen kunnen fanatieke sporters helpen om op een hoger niveau te presteren en sneller te herstellen na een zware training.
Daarnaast kan magnesium nuttig zijn voor sporters, omdat het helpt bij spierontspanning en het voorkomen van krampen. Voor mensen die intensief sporten, kunnen supplementen helpen om de juiste balans te houden en overbelasting te voorkomen. Lees ook ‘Bulken & Cutten’ op pagina 42.
Ondersteuning op termijn
Kiezen voor supplementen kan preventief bijdragen aan je algehele gezondheid op lange termijn. Antioxidanten zoals vitamine E en selenium helpen vrije radicalen (kleine, agressieve moleculen die schade kunnen veroorzaken) in het lichaam te neutraliseren en (mogelijk) verouderingsprocessen te vertragen.
Verder zouden vitamine B, magnesium en ijzer kunnen helpen bij het verhogen van je energieniveau, nuttig voor mensen met drukke, volle dagen of mensen die vaak vermoeid zijn.
De nadelen
Er kleven ook nadelen aan het nemen van voedingssupplementen. Het is geen slimme manier om tekorten aan te vullen en je gezondheid te verbeteren. In tegendeel, er zijn heel wat risico’s en zaken waarmee rekening gehouden moet worden.
Schijnveiligheid
Een van de voornaamste nadelen bij het gebruik van voedingssupplementen is dat ze je een gevoel van schijnveiligheid geven. Als je gelooft dat supplementen eventuele voedingstekorten kunnen opvangen of ongezond gedrag compenseren, bestaat de kans dat je minder aandacht besteedt aan het eten van gezonde en volwaardige voeding, te weinig beweegt, enzovoorts. Dit kan uiteindelijk leiden tot een slecht voedingspatroon en gezondheidsproblemen.
Kans op overdosering
Een risico van voedingssupplementen is het gevaar op overdosering. Vitaminen en mineralen kunnen in sommige gevallen schadelijk zijn als ze in te hoge doseringen worden ingenomen. Vitamine A is hier een goed voorbeeld van; een teveel hiervan kan leiden tot symptomen zoals hoofdpijn, misselijkheid en zelfs leverbeschadiging.
Ook kan een overschot aan vitamine D leiden tot ophoping van calcium in het lichaam, wat schadelijk kan zijn voor de botten en de nieren. Ook een teveel van vitamine E, B6, foliumzuur, calcium, magnesium, jodium, koper, selenium en zink kan tot problemen leiden voor je lever, nieren, botten en leiden tot directe fysieke klachten.
In tegenstelling tot voedingsstoffen die je via voedsel binnenkrijgt, waarbij overtollige vitamines en mineralen vaak door het lichaam zelf worden afgevoerd, kan het gebruik van supplementen buiten de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid leiden tot opeenhoping. Heel veel mensen zijn zich hier onvoldoende van bewust.
Slechte kwaliteit
De supplementenindustrie is groot en relatief ongereguleerd. Dit betekent dat de kwaliteit van supplementen behoorlijk kan variëren. Sommige supplementen bevatten onzuiverheden, zoals zware metalen, pesticiden of andere verontreinigingen. Ook bevatten niet alle supplementen altijd de hoeveelheid werkzame stoffen die ze claimen te bevatten. Of er zitten vulstoffen in die niets bijdragen aan je gezondheid.
Het mag duidelijk zijn dat het lang niet altijd meevalt om kwalitatieve en inferieure producten in de winkel van elkaar te onderscheiden. Laat staan online. Gebrekkige regulatie zorgt ervoor dat er supplementen op de markt zijn die niet aan onze hoge kwaliteitseisen voldoen. Dit kan ertoe leiden dat je producten koopt die niet effectief zijn, of zelfs schadelijke stoffen bevatten.
Invloed op medicijnen
Voedingssupplementen kunnen invloed hebben op elkaar. Zo kan calcium in de weg zitten van je magnesium opname. En nog erger; het kan invloed hebben op medicijnen. Zo kan vitamine K de werking van bloedverdunners beïnvloeden en kan bijvoorbeeld sint-janskruid de werking van antidepressiva of andere medicijnen verminderen. Het gevaar is dat mensen dus onbewust hun gezondheid in gevaar brengen door goedbedoeld supplementen te combineren met medicijnen.
Het is dus belangrijk om met je (huis)arts te overleggen voordat je supplementen neemt wanneer je al medicijnen gebruikt.
Supplementen? Zeker wel!
Het nemen van voedingssupplementen kan dus een effectieve manier zijn om tekorten aan te vullen, je gezondheid gericht te ondersteunen, sportprestaties te verbeteren en zelfs de algehele gezondheid op de lange termijn bevorderen. Hoewel supplementen geen vervanging zijn voor een gezond en gevarieerd dieet, kunnen ze wel een waardevolle aanvulling zijn in een gezonde levensstijl. Voordat je begint met supplementen, is het wel belangrijk om advies in te winnen bij een deskundige, zodat je zeker weet dat je de juiste supplementen neemt en de juiste dosering aanhoudt.
Supplementen? Zeker niet!
Aan voedingssupplementen zijn vooral nadelen verbonden. Zoals het risico op overdosering, de soms twijfelachtige kwaliteit van supplementen, de mogelijke interacties met medicijnen en de kans op schijnveiligheid. Voedingssupplementen zijn bedoeld als aanvulling op een gezond dieet, niet als vervanging. Daarom is het essentieel om voorzichtig te zijn voordat je voedingssupplementen gebruikt en om altijd advies in te winnen bij een professional. Zo zorg je ervoor dat supplementen je gezondheid ondersteunen zonder onbedoelde nadelige effecten.
Bijsluiter
Overheidsorganen voor voeding, volksgezondheid en welzijn, zoals de NVWA en het RIVM, bieden naast het Voedingscentrum, diëtisten en ons eigen gezond verstand veel informatie en adviezen. Twee dingen blijven in elke afweging overeind:
- Een voedingssupplement is geen geneesmiddel.
- Voor gezonde mensen geldt dat supplementen in principe niet nodig zijn. Een gebalanceerd en gevarieerd eetpatroon is voldoende.
Welke keuze je voor jezelf ook maakt in het nemen van supplementen, houd je in ieder geval aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Gekeurde supplementen geven dit aan op de verpakking. Zo niet, neem een appel 😉