E-mail: aandacht@vitalogie.nl

WINKEL
Menu

Editie 4

29-pexels-olly-3771069

Sleep is for the weak, Keep dreaming!

Iedereen kent het gevoel wel. De wekker gaat maar jij had plafonddienst en voelt je uitgewrongen. Eén nacht kan weinig kwaad maar chronisch te weinig slapen is fataal. Voor jezelf én je omgeving inclusief je werk. Slaapexpert Floris Wouterson traint werkgevers HR- en vitaliteitsmanagers om van slapen prioriteit te maken. Zijn belangrijkste tip? ‘Maak het bespreekbaar’.

SLAAPROUTINE ALS ENERGIEGEVER

124 miljard euro. Zoveel kost verzuim door slaapproblemen Nederland jaarlijks (bron: RAND Europe 2018). “Het tienvoudige van de kosten door fileleed. En dat is een meetbaar gevolg hè. Je hebt ook nog de kosten door de fouten die je maakt aangezien je niet scherp bent.”

Aan het woord is slaapexpert Floris Wouterson. Hij leidt slaapcoaches op en geeft lezingen. Hij gooide het roer om nadat hij zelf te maken kreeg met slaapproblemen. “Ik ben van de bank naar het bed gegaan. Ik werkte in de financiële wereld maar kon me niet goed ontspannen na mijn werk en dat leidde tot een slechte nachtrust.”

Wouterson werd slaapcoach en schreef een bestseller Superslapen. “Ik positioneerde het als managementboek. De economische impact van slapen is in de zakelijke wereld echt een ondergeschoven kindje. “Sleep is for the weak” vind ik zo’n heerlijke uitspraak. Daar voeg ik gelijk aan toe: “Keep dreaming”. Als jij je herstelprocessen niet voldoende tijd geeft komt de rekening altijd. We vervangen kroketten door salades in de kantine en bewegen meer maar goed slapen is belangrijker dan voeding en beweging samen.”

PARKINSON ALZHEIMER EN OBESITAS

Tijdens een gesprek met de slaapexpert hoor je de ene na de andere statistiek die het belang van slapen onderstreept inclusief bron. Over de verhoogde kans op Parkinson Alzheimer hart- en vaatziektes obesitas en darmproblemen door een slechte nachtrust. Maar ook over de gevolgen voor je karakter de problemen die je kunt krijgen met het reguleren van je emoties bijvoorbeeld. Hij citeert uit publicaties van de Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties tot de Nederlandse Gezondheidsraad en arbodienst ArboNed. “51 procent van de Nederlanders geeft aan moe wakker te worden. Die gaan dus ook moe aan het werk.”

Zij werken minder efficiënt en scherp. “Ze maken meer fouten hun probleemoplossend vermogen en creativiteit gaan eraan ze worden minder pragmatisch en hebben een korter lontje. Dat gaat ten koste van de werksfeer.” Volgens de slaapexpert laat onderzoek een verband zien tussen slaaptekort en sociaal (on)wenselijk gedrag op de werkvloer bijvoorbeeld zaken claimen die anderen hebben uitgevoerd (bron: Christopher M. Barnes 2011 Gebrek aan slaap en onethisch gedrag sciencedirect.com).

BETERE NACHTRUST

Van een uitgeruste medewerker profiteert iedere organisatie. Maar hoe pak je dit thema bij de wortels aan?

Wouterson heeft daar genoeg adviezen voor. Zijn eerste tip voor HR-managers vitaliteitsmanagers en leidinggevenden: maak het bespreekbaar. “Benadruk het belang van een goede nachtrust in je organisatie. Zorg dat werknemers bij je binnen durven te stappen als ze slaapproblemen hebben.” En maak het leuk om aan je nachtrust te werken. “Bijvoorbeeld door een uitdaging te bedenken. Geef iedere collega die wil een smartwatch en meet de slaap en de gezette stappen. Analyseer die data samen. Dat is leuk om te doen en mensen kunnen van elkaar leren.”

Het oplossen van slaapproblemen is maatwerk vertelt hij. “Het grootste deel van de slaapproblemen ontstaat door emotionele worstelingen. Piekeren je zorgen maken over allerlei zaken.” Ook de factor tijd kan voor problemen zorgen. “Hoe is je dagindeling? Ben je continu gestrest? Loop je achter de feiten aan? Ik begeleid chirurgen die tijdens operatiedagen de hele dag in mensen snijden en weet ik wat ze nog meer doen. Hoe kunnen zij die drukte op andere dagen compenseren? Hetzelfde geldt voor mensen die moeten laden en lossen in de haven van Antwerpen met een enorme commerciële druk.”

Wat ook meespeelt is de omgeving. “Hoe kijkt je organisatie naar slaap? En je thuisomgeving? Als je partner het maar gelul vindt dan heb je een uitdaging. En wat kun je in je omgeving veranderen? Wil je minder koffie drinken? Zet dat apparaat dan in de schuur.”

Het laatste focusgebied is volgens Wouterson de verbinding met anderen. “We zijn veel meer aan het connecten dan voorheen maar voelen ons tegelijkertijd eenzamer. Je kunt elke dag wel driehonderd appjes sturen maar je nog steeds alleen voelen. Dat leidt ook tot slaapproblemen. De kunst is om kritisch naar je eigen situatie te kijken en die te veranderen waar nodig.” Verder is het vanzelfsprekend belangrijk dat je een fijn bed en goede slaapkamer hebt.

POWERNAP

Wouterson merkt dat steeds meer mensen het belang van een goede nachtrust onderkennen. Ook thema’s als powernappen zijn populair. Sommige bedrijven richten zelfs speciale ruimtes in voor medewerkers om even de ogen dicht te doen. De effecten van powernaps zijn wel duidelijk voegt Wouterson toe. “Ik vind het zelf fijn om een deel van de opgeslagen informatie van de dag tot dat moment door te zetten van de hippocampus naar de neocortex het langetermijngeheugen. Na mijn powernap ben ik frisser en productiever.” Hij noemt het ‘een mooie aanvulling maar wel in de juiste context’. “Zolang in jouw bedrijf nog gesproken wordt over ‘sleep is for the weak’ zal niemand durven denken aan een powernap.”

Daarnaast is een powernap geen oplossing voor een slechte nachtrust.

De slaapexpert heeft een aantal tips voor een fijne powernap. “De powernap moet niet te lang duren maximaal 20 minuten. Anders ontwaak je zo duf als een konijn. Daarnaast moeten sommige mensen leren powernappen. Je kon ook niet meteen fietsen.” Van speciale pods (rustcabine) stoelen of bedden op maat gemaakt voor powernaps is hij niet per se voorstander. “Het kan een extra voordeel zijn maar voelt als een soort speen voor volwassenen. Je maakt powernaps daarmee voorwaardelijk: ik heb dit nodig om te kunnen rusten. Nee je hebt de vaardigheid al in je. Een bank is genoeg.”

Het gaat niet goed met onze slaap. Alleen al vanwege de stijgende temperaturen op onze opwarmende aarde slapen we ieder jaar per persoon gemiddeld 44 uur minder. Wouterson: “Naast de kwantiteit gaat ook de kwaliteit achteruit. Dat komt door onze moderne leefstijl. We hangen continu aan de apparaten daarop beuken oneindig veel reclameboodschappen op ons af. Scrollen is als een flipperkast voor je hersenen. Daarnaast eten en zitten we te veel.”

Hoeveel slaap je nodig hebt verschilt per persoon. Maar mensen die jarenlang te weinig slapen betalen daar de rekening voor. “Ze kunnen zichzelf voor de gek houden. Met pillen en koffie komen ze de dag door. Maar hoe scherp zijn ze nou echt?”

Het is wel duidelijk: slaap is volgens Wouterson net zo belangrijk als water drinken en zuurstof inademen. Hij sluit af met een advies. Kijk niet alleen naar de baas maar ook in de spiegel. “Zit jij elke zondag tot diep in de nacht te bingewatchen dan is het niet gek dat je de dag daarna als een zombie rondloopt. Ja werkgevers moeten in vitaliteit investeren. Dat levert een heleboel op. Maar een medewerker moet ook zelf een steentje bijdragen.”

Joyful redhead young woman wearing wireless earphones listening relaxed music using cell phone.

Amplitie in de praktijk

Amplitie is de blik waarmee je kijkt. Een werkwijze voor het management van je organisatie met een focus op wat er al is en waar je meer van wilt. Amplitie staat niet op zichzelf. Het is onderdeel van een totaalaanpak waarin curatie preventie en amplitie in balans zijn. Waar curatie zich richt op (het oplossen van) een probleem en preventie op (het afdekken van) een risico richt amplitie zich op het versterken en verbeteren van wat er al goed gaat. Zo zet je optimaal in op de verbetering van wat er al is voor iedereen. Win-win.

Minnen én plussen

Heel simpel gezegd; je kunt bij alles wat er in je organisatie gebeurt kijken naar wat er misgaat en wat er wel goed gaat. Donker of licht. Door een amplitieve bril kijk je altijd in het licht. Daarmee ontken je niet wat er mogelijk misgaat allerminst. Door met elkaar kritisch te kijken naar wat er beter kan en wat er al goed gaat ontstaat er een goede balans tussen minnen en plussen. Onder de streep is de zwaarte van de zaken die (nog) niet goed gaan dan minder zwaar. Die mindset is positief energiek en met plezier gedragen verantwoordelijkheid. Dit helpt je samen vooruit.

“JE BENT NIETS AAN HET FIXEN, JE BENT DUURZAAM AAN HET FACILITEREN.”

Hoe werkt amplitie in de praktijk?

Het voorwerk voor een amplitieve aanpak vraagt meer gelaagdheid. Samen beantwoord je de vragen: Wat willen we? Waar staan we? Wat hebben we nodig? Wat is er al? In het gunstigste geval start je op individueel niveau om interventies en adviezen zo gericht mogelijk voor de hele organisatie in te zetten. Zo creëer je maximaal draagvlak en zijn de opbrengsten uit interventies kwalitatiever en duurzamer.

Stineke: “Binnen de managementlaag van een grote organisatie heerst een vergadercultuur. Toch was er behoefte aan verbinding want de collega’s zien elkaar veel maar spreken elkaar enkel over zaken of onder druk. Als oplossing werd er door een leidinggevende een heisessie ingeschoten. Leuk idee maar het paste lang niet in ieders agenda. Ze staken de koppen bij elkaar na een zoveelste vergadering en besloten samen om elke maandag gezellig met elkaar te lunchen. Zo ontstond er tot ieders plezier naast de vergaderingen ook een informeel contactmoment dat tot op heden vaste prik is voor deze collega’s.”

Amplitie is duurzaam faciliteren

Het is de afgelopen jaren in HR-land wel duidelijk geworden dat het nuttig en effectief is om interventies en delen van het werkgeverschap amplitief in te zetten of aan te pakken. Dat zegt ook amplitie-deskundige en vitaliteitsadviseur Stineke Nanninga: ”Je bent niets aan het fixen je bent duurzaam aan het faciliteren. Je maakt er verbetering en versterking mee mogelijk gedragen vanuit het hele team. Op de langere termijn werk je aan de vitaliteit van je bedrijf of organisatie.”

Amplitie is een werkwoord

“Een goede inbedding van amplitie kost je enige inspanning. Het is geen quick fix. Amplitie is vrij lastig in bestaande resultaatgerichte kpi’s te vatten het zit veel meer in gedrag. Er is geen standaard aanpak of werkwijze en het is een ongoing proces. Het vergt echt een andere mindset dan we doorgaans gewend zijn.”

We zijn zo gewend om te denken in oplossingen dat we vaak vergeten dat niet iedereen hetzelfde denkt of vindt. De oplossing moet aansluiten bij iedereen. Zet daarom eerst een stap terug en neem even de tijd om met elkaar naar het probleem en de wensen te kijken. Voor amplitie geldt:

  • De besluitvorming is voor iedereen, dus ook iedereen wordt erin gehoord.
  • Er is in de aanpak een goede balans tussen amplitie, curatie en preventie.
  • Maak (en houd) het actief; amplitie is een werkwijze, geen vaststaand besluit.
  • Er is geen standaardoplossing, amplitieve interventies verschillen per team, standaard op maat.

Stineke: “Zie het als een APK voor je gehele wagenpark ineens. Je kijkt naar wat het doet, wat er gerepareerd moet worden en wat er aan opties en functionaliteiten gewenst is of verbeterd kan worden. Dat bespreek je met elkaar en op basis daarvan neem je samen een vervolgstap.

VIJF TIPS VOOR EEN AMPLITIEVE (WERK)HOUDING

Net zoals vitaal leiderschap werkt ook een amplitieve mindset aanstekelijk. Jouw positieve houding en je zonnige blik op wat er goed gaat, zetten ook je collega’s op eenzelfde spoor:

  • Ga met elkaar in gesprek, kijk naar hoe het gaat én waar jij meer van wilt.
  • Zeg niet stug ‘dit willen we niet!’, maar stel de vraag ‘wat willen we wél?’
  • Kies je woorden halfvol: werkdruk is werkenergie, werken wordt doen.
  • Blijf positief kritisch, denk in oplossingen en houd vol: spread the smile.
  • En natuurlijk, zie de zaken die aandacht behoeven, maar vier ook de successen met elkaar.

Stineke: “Dit helpt je een mooie aanzet te doen om op amplitieve wijze te werk te gaan en met je collega’s samen te kijken naar al het goede wat je met elkaar al doet.”

Versterk en verbeter wat al goed gaat!

Amplitief vitaliteitsonderzoek

Amplitie en vitaliteit liggen in elkaars verlengde amplitie draagt immers in hoge mate bij aan de vitaliteit energie en het werkplezier van medewerkers. Beide zaken zijn dus ook heel goed te combineren zoals in een Amplitief Vitaliteits Onderzoek (AVO). Met dit onderzoek breng je de vitaliteit van medewerkers in kaart. Toegespitst op de vitaliteit van een organisatie betekent het dat curatief handelen vitaliteit herstelt preventief handelen vitaliteit behoudt en amplitief handelen de vitaliteit vergroot van al je medewerkers en daarmee van de organisatie als geheel. In een AVO ga je het gesprek aan over wat er goed gaat en hoe dit nóg meer kan bijdragen aan iemands werkzaamheden positiviteit en inzet. Je bespreekt de ongemakken en focust op de plussen. Je hoeft immers niet ziek te zijn om gezonder te worden. En je hoeft ook niet futloos te zijn om energieker te worden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Wat geeft jou zin?

Doe jij dat wat voelt dat bij je past? Heb jij volop energie wanneer je thuiskomt van kantoor? Kost het je geen moeite om op te staan om dagelijks naar je werk te gaan? Wanneer je deze vragen zonder knipperen met ‘ja!’ kunt beantwoorden dan heb je het waanzinnig goed voor elkaar. Voor veel mensen is het antwoord op deze vragen wat minder snel gegeven.

Toch is dit voor iedereen bereikbaar. Wanneer jij weet wat jou zin geeft én wanneer je de keuze maakt om ervoor te gaan. In de rubriek ‘Wat geeft jou zin’ delen we inspirerende verhalen van mensen die de keuze hebben gemaakt en gevonden hebben waar ze naar zochten.

Gaiane Abrahamian helpt anderen

Ze coacht mensen om hun burn-out te boven te komen. Niet als psycholoog maar als ervaringsdeskundige. Ze startte haar praktijk Hart voor Burn-Out nadat ze weer stevig genoeg op haar benen stond om anderen op te kunnen vangen. En dat gaat haar goed af. Tijdens haar eigen burn-out in 2017 vond ze grotendeels op eigen kracht de weg terug. Waar die kracht vandaan komt? Dat verhaal start twintig jaar eerder in een roerig Armenië.

IK BEN GEVALLEN ÉN WEER OPGESTAAN; OM JOU OP TE VANGEN WANNEER JE VALT.

EEN ZELFGEKOZEN NIEUWE RICHTING

Gaiane: “Als tienermeisje van vijftien jaar vluchtte ik met mijn ouders eind 1997 naar Nederland. Met alle tegenzin die een onzekere puber in zich heeft. Ik was een stil en verlegen meisje en worstelde enorm met de vraag hoe ik hier in godsnaam een nieuw bestaan kon opbouwen. Er bestonden toen nog geen taalmaatjes en vluchteling gerelateerde adoptiegezinnen. We gingen van AZC naar AZC. Het enige dat ik gevoelsmatig kon doen, was de taal leren. Dat ging aardig. In AZC Harlingen hielp ik als tolk en werd ik voorgedragen om aan Kunstbende mee te doen met een zelfgeschreven verhaal. In het Nederlands! Ik durfde niet, maar deed het toch. En werd tweede.”

Uiteindelijk ging ik naar de HAVO in Nijmegen. Om mezelf te laten zien, hield ik spreekbeurten over Armenië. Het begrip wat ik daar mee sorteerde hielp me uit isolatie, zo kreeg ik mijn eerste Hollandse vrienden. Mijn ouders en ik kregen onze verblijfsvergunning. En toen kon ik studeren.

PIJN DIE LEIDDE TOT IETS MOOIS

Ik koos voor Management, Economie en Recht. Tegen het advies van mijn mentor in, zette ik door. Ik moest en zou het goed doen. Motivatie vond ik in de afwisseling van de opleiding en de verschillende werkvelden die deze opleiding me zou bieden. Emotioneel was het mijn walkman die me hielp, ik luisterde veel muziek. Maar m’n basis missen, dat verwerken en tegelijkertijd aan iets nieuws bouwen was zwaar. Uit eenzaamheid en nieuwsgierigheid zocht ik contact met Armeense jongeren hier. Zonder kennis en met veel steun, richtte ik de eerste jongerenstichting voor Armenen op in Nederland. Het werd een succes. De oude pijn leidde tot iets heel mooi nieuws.

EEN OORVERDOVENDE, MENTALE KLAP

Na mijn studie vond ik vrij snel een baan in het notariaat en daarna bij de overheid. Ik trouwde en werd moeder van twee kinderen. Ook dat bracht weer zorgen met zich mee. Alles bij elkaar de reden voor het ontwikkelen van fysieke chronische aandoeningen en uiteindelijk een oorverdovende, mentale klap: een zware burn-out met depressie en suïcidale gedachten.

GEVALLEN EN WEER OPGESTAAN

Met de wijsheid van verschillende therapieën, vond ik uiteindelijk zelf de laatste puzzelstukjes. En voelde me geroepen om daar iets mee te doen. Ik volgde opleidingen, zette mijn praktijk op, schreef een boek en deed onderzoek om de verborgen persoonlijke en maatschappelijke problematiek van een burn-out een stem te geven. Voor nog meer bewustwording, begrip en steun maakte ik er ook een documentairefilm over. En het opzetten van een stichting voor burn-out is mijn volgende droom.”

Dai Carter _ Vitalogie magazine

In gesprek met Dai Carter

Het thema ‘veerkracht’ is de rode draad door dit magazine. Wie goed met stress veranderingen of tegenslagen om leert gaan versterkt daarmee z’n mentale kracht. Maar hoe doe je dat?

Hierover ging onze hoofdredacteur Sjoerd Bouw in gesprek met Dai Carter. De voormalig commando speciale operaties bekend van zijn boeken en tv heeft het tot zijn levensmissie gemaakt om mensen te wapenen tegen de wereld van nu.

Want onze mentale kracht is belangrijker dan ooit, vindt Carter.

Onze informatie gedreven maatschappij zorgt voor mooie ontwikkelingen, maar tegelijkertijd ook voor dreiging, angst en onzekerheden. Dit heeft invloed op ons welzijn. Mentale kracht bepaalt hoe we hier als persoon, organisatie en samenleving mee om gaan. Dat gaat van wereldse zaken als klimaatverandering, de oorlog in Oekraïne of de nasleep van de coronapandemie tot de eigen dagelijkse realiteit. Denk aan overvolle mailboxen, prestatiedruk, de constante stroom van informatie en – niet te vergeten – de rol van sociale media. Allemaal stressfactoren die verschillende klachten tot gevolg kunnen hebben.

Sjoerd:

“Je hebt de laatste jaren onderzoek gedaan naar de rol en werking van mentale kracht. Je schreef er twee boeken over, geeft trainingen en lezingen en bent op televisie te zien. Wat me hierin aanspreekt is de ogenschijnlijke eenvoud waarmee je deelnemers in het moment bewust maakt van hun eigen patronen en mindset. Hoe zie jij mentale kracht?”

Dai:

“Mentale kracht bestaat uit alle fysieke, cognitieve, emotionele en spirituele vaardigheden en processen die het bewustzijn positief beïnvloeden. Fysiek staat voor alle fysiologische, biologische, neurologische en psychologische processen. Slaap, beweging, herstel en voeding spelen hierin een belangrijke rol. De cognitieve componenten zijn onze denkschema’s, -valkuilen en mindset. Het emotionele aspect gaat over het (h)erkennen van onze emoties en de spirituele over hoe wij zin geven in ons leven.”

“Deze vier systemen zorgen ervoor dat wij mensen ‘mens-zijn’. Het is een holistisch model, heeft raakvlakken en over­lappingen. Deze vier componenten kunnen niet zonder elkaar; in de onderlinge samenwerking ontstaat ons bewustzijn.”

Sjoerd:

“Als hulpmiddel voor individuen en organisaties ontwikkelde je het mentale krachtmodel. Jouw model en de vitaliteitsschijf ontmoeten elkaar op veel vlakken. Je mentaal krachtig voelen, heeft te maken met een goede balans tussen lichaam, geest, omgeving en zingeving. Hoe helpen deze holistische modellen ons in onze dagelijkse realiteit?”

Dai:

“Mentale kracht verschilt per individu. De een is meer ontwikkeld in de ene component, en de ander weer in een ander. Zo kun je fysiek heel sterk zijn, maar moeite hebben om emotie te uiten. Er wordt weleens gesproken over hard skills en soft skills, maar ik heb het liever over human skills, want alle vaardigheden zijn even belangrijk.”

“Zelfonderzoek en zelfkennis zijn essentieel. Wie mentaal krachtiger wil worden en niet weet waar te beginnen, raad ik aan te beginnen met de fysieke component. Investeer in beweging, voeding, slaap en herstel. Iedere vaardigheid gaat gepaard met verschillende processen. Leg de lat niet te hoog voor jezelf, maar neem kleine stappen. Zo kun je bijvoorbeeld gaan kijken naar de cognitieve component. Zijn je gedachten vooral positief of negatief, en kun je dat omdenken? Heb je daar hulp bij nodig? Of als je veel weerbare situaties meemaakt: wat doe je om te herstellen en te werken aan je veerkracht?”

HET IS NOOIT TE LAAT OM TE WERKEN AAN JE WEERBAARHEID EN VEERKRACHT

Sjoerd:

“In je boek schrijf je: ‘als je de vaardigheid hebt om veerkracht en weerbaarheid toe te passen in je eigen leven, dan zal dat je mentale kracht versterken.’ Waarin zit het verschil tussen weerbaarheid en veerkracht?”

Dai:

“Weerbaarheid is het vermogen om te gaan met heftige levens­gebeurtenissen terwijl ze plaatsvinden. Veerkracht gaat om het vermogen terug te veren ná die heftige levens­gebeurtenissen door te verbinden met jezelf en de mensen van wie je houdt.”

“Ik merk dat deze termen vaak door elkaar worden gebruikt, maar voor mij zit er een duidelijk verschil tussen. Wanneer je ín het moment zit, moet je namelijk gebruik maken van andere vaardigheden en processen dan daarna. Als we naar weerbaarheid kijken kan dat in organisaties bijvoorbeeld een stressvolle deadline of vervelend conflict met een collega zijn. Zo’n situatie trig­gert onze stressrespons. Ieder mens gaat in een soort overlevingsstrategie en maakt een keuze om te vechten, vluchten of bevriezen. Als je daarin zit, heb je geen tijd voor de terugslag.”

“Die terugslag is juist nodig om weer energie te creëren om door te gaan. Daarom noem ik dat proces veerkracht. Hierbij werk je aan wat je moet doen als je de stresssituatie hebt ‘overleefd’ en weer op krachten moet komen. Dit doe je niet alleen, maar met elkaar.”

Sjoerd:

“Je kunt het leven indelen in fases van weerbaarheid en fases van veerkracht. In je boek beschrijf je dat een groot deel van jouw leven een fase van weerbaarheid is geweest. Die van veerkracht is eigenlijk pas sinds kort aangebroken. Hoe heeft de interesse en het begrip van mentale kracht zich in jouw leven ontwikkeld?”

Dai:

“Toen ik op mijn zeventiende militair werd en op mijn twintigste de groene baret kreeg, had ik nog nooit gehoord van mindset. Pas toen ik uit de speciale eenheid stapte, begon ik te reflecteren op wat ik eigenlijk had geleerd. Dat is wel langzaam gegroeid: de laatste twee jaar van mijn diensttijd volgde ik een studie toegepaste psychologie. Omdat ik medic was, had ik interesse in het menselijk presteren en de werking van het menselijk lichaam. Dat kreeg ik mee als basis, vandaaruit is mijn interesse in mentale kracht ontstaan. Hoe meer ik me ermee bezig ging houden, hoe meer ik besefte dat dit dingen waren die wij al jarenlang onbewust bij de commando’s deden. Ik begon processen en vaardigheden te herkennen. Ik ben mezelf gaan ontleden en kwam erachter hoe mijn mentale kracht werkt.”

“Verder op die reis besefte ik dat een groot deel van de maat­schappij deze basiskennis mist. Terwijl het je zo kan helpen in het leven, het dagelijks functioneren, denken en voelen.”

Sjoerd:

“Als we dit vanuit de basis niet meegekregen hebben, dan betekent dit dat dit ook ontbreekt in veel organisaties. Om mensen mentaal te versterken, worden steeds vaker vitaliteitsprojecten ingezet, maar die hebben niet altijd het beoogde effect. Hoe kunnen werknemers enthousiaster gemaakt worden?”

Dai:

“Wat denk ik goed werkt, is mensen inzetten die inspireren. Wat ik altijd mooie verhalen vind, zijn verhalen van transformatie. We zitten te vaak in ons hoofd met belemmerende gedachten dat we iets niet kunnen. Door zo’n verhaal te horen helpt dit om terug te gaan naar de basis en te onderzoeken waar onze eigen onderschatting of pijn vandaan komen. Ook denk ik dat het goed is om samen met het team een gezamenlijk proces aan te gaan voor een bepaalde periode. Daarin kwetsbaar zijn en de gedachten laten vloeien is belangrijk. Op die manier ontstaan er speciale connecties op emotioneel gebied.”

ZELFONDERZOEK EN ZELFKENNIS ZIJN ESSENTIEEL VOOR DE ONTWIKKELING VAN MENTALE KRACHT

Sjoerd:

“Het is je missie om mensen te motiveren en bewust te maken van hun mentale kracht. In Kamp van Koningsbrugge heb je te maken met gemotiveerde deelnemers, maar tijdens het programma Dreamschool was dat lang niet altijd het geval. Hoe bereik je ook de mensen die er minder voor openstaan?”

Dai:

“Het belang ervan blijven benadrukken. Juist jongeren vormen een belangrijke doelgroep. De groep die zich zo voelt en gedraagt als de jeugd in Dreamschool is groter dan we beseffen. Ik denk erover na om manieren te vinden om ook deze groep te bereiken, bijvoorbeeld door het maken van een kinderboek. Het is zo belangrijk, want daar kun je nog zaadjes planten; het verschil maken. Maar je kunt je vaardigheden altijd blijven ontwikkelen: ik krijg ook de feedback van volwassenen die hadden gewild dat ze dit eerder hadden geweten. Alles draait om open staan voor zelfonderzoek en zelfkennis. Dat wordt nu vaak overgeslagen, maar zodra je ermee begint, zet je de rest in beweging.”

don't worry be happy phrase on blackboard

Piekeren over pieken

PIEKEREN OF PIEKEN

WE PIEKEREN ONS SUF

Een deadline die gehaald moet worden een uitdagend gesprek met je werkgever of de inpaklijst voor de naderende vakantie. Of het nu om grote thema’s of om onbenulligheden gaat: we piekeren ons suf. Letterlijk want piekeren kost energie en het lost niets op. Piekeren wordt onder andere ook in verband gebracht met burn-outs. Derks: “Hoe onschuldig het soms ook klinkt de gedachten die we hebben kunnen flinke stress veroorzaken. Het brein maakt geen onderscheid in belangrijk of onbenullig; stress is stress. En in elke stresssituatie gaat ons lijf in de survivalmodus: ‘vechten of vluchten’. De hartslag gaat omhoog en het lichaam gaat rondschieten met cortisol en adrenaline.”

Dit maakt dat langdurig piekeren uitputtend werkt en slopend is voor ons brein en het lichaam.

HET BREIN MAAKT GEEN ONDERSCHEID IN BELANGRIJK OF ONBENULLIG; STRESS IS STRESS.

GENERATIE PIEKERPRINS(ES)

Piekeren is van alle tijden en iets wat iedereen weleens doet toch lijkt er momenteel een piek te zijn als het gaat om piekerproblematiek. Prestatiedruk de zoektocht naar geluk voldoen aan verwachtingen. Het gevoel dat we nooit goed genoeg zijn of het nooit goed doen. En hoe goed je ook je best doet om jezelf te verbeteren en hoe hard je ook werkt we vinden altijd wel iets om ontevreden over te zijn.

Door de opkomst van technologie in de afgelopen decennia zijn we bovendien bereikbaarder dan ooit en staan we continu ‘aan’. We zijn een echte piekergeneratie geworden ten opzichte van 30 jaar geleden. Daarnaast zien we door bijvoorbeeld social media nu ook veel meer van anderen waarmee we onszelf gaan vergelijken. En denk ook aan al de kritiek die we in comments voorbij zien komen. We vertellen onszelf en elkaar continu dat je niet mag falen dat je succesvol moet zijn of dat je er niet op een bepaalde manier uit mag zien. En één van de oorzaken van piekeren is een laag zelfbeeld en het invullen hoe anderen over ons denken. Uit een onderzoek rondom zelfvertrouwen blijkt dat het zelfvertrouwen wat 100 jaar geleden werd gemeten niet meer hetzelfde is als nu. Derks: “Het lijkt alsof het een leeg begrip is geworden. Stel je legt een voetballer een zelfvertrouwentest voor dan heeft hij alleen maar zelfvertrouwen op het moment dat hij goed heeft gescoord. Als hij een keer mis schiet is dat zelfvertrouwen meteen weg. Het lijkt erop dat we zelfvertrouwen hebben opgebouwd door wat anderen van ons vinden of van onze prestaties. Maar niet meer door wie we diep van binnen echt zijn. En dit heeft dus als resultaat dat we over andere dingen zijn gaan piekeren.”

VERSCHILLENDE SOORTEN PIEKEREN

Piekeren gaat meestal over dingen waar je geen invloed op hebt zoals de toekomst het verleden of sociale omstandigheden. “Van al je gepieker is maar een paar procent echt nuttig. Zo kan taakgericht piekeren zinvol zijn. Dat gaat bijvoorbeeld over het halen van een deadline of een overvolle mailbox. Taakgericht piekeren is vaak makkelijker op te lossen dan het ‘chronisch’ piekeren waarbij je innerlijke criticus aan het woord is. Dit gaat met name over zelfbeeld. Invullen wat anderen van je vinden hoe je overkomt dat je niet goed genoeg bent. Het onderliggende probleem is dat je jezelf in de kern niet goed genoeg vindt. Vaak hangt het daarom ook samen met angststoornissen depressie en verslaving. Als gevolg van piekeren krijg je met uitstelgedrag en faalangst te maken. Met piekeren creëer je doemscenario’s en ben je in de toekomst al iets aan het projecteren maar dit zijn alleen maar gedachtenprocessen. Je bent zelf een situatie aan het schetsen en aan het invullen vanuit de negatieve kant.”

Bij piekeren draait het vooral om cirkelredeneringen: “Met piekeren blijf je in kringetjes rondlopen zonder dat je iets oplost. Er wordt geen knoop doorgehakt. Dat is het verschil tussen piekeren en diep nadenken. Stel je bent niet blij in een relatie of in je huidige baan dan kun je daar nachtenlang of zelfs jarenlang over piekeren. Je klaagt bij vrienden zonder er iets aan te doen de moeilijke gesprekken aan te gaan. Als je echt diep erover nadenkt en de voors en tegens afweegt dan moet je een beslissing nemen. Dus in het geval van taakgericht piekeren: of actie nemen of: niet meer zeuren. Dat is de keuze.”

ANTI-PIEKER- CURSUS: JE BENT NIET JE GEDACHTEN

Nu je dit gelezen hebt: heb jij een hardnekkig piekerpatroon? Niet te lang over piekeren want er zijn best wat oefeningen om je eigen piekergedrag aan te pakken:

  • Een redelijk simpele is een ademhalingsoefening. Door 10 minuten te focussen op je ademhaling raken je gedachten op de achtergrond en breng je de hartslag weer naar beneden.
  • Positief piekeren kan ook: denk tot in detail aan iets leuks detail voor detail. Zo leidt je jouw gepieker even over een positieve boeg.
  • Of probeer Marleen Derks’ KEUZE methode om af te rekenen met piekeren: Kiezen. Richt je op het cognitief kijken naar gedachten: klopt het wat ik denk? Emotieregulatie. Sta stil bij wat je voelt en waarom. Uitvoeren. In deze stap ga je aan de slag met de vorige stappen. Hoe pak je problemen aan op basis van gedachten en gevoel. Zelfreflectie. Kijk naar je eigen interne processen: gedachten gedrag en gevoel. Evaluatie. De laatste stap is ervoor om te kijken naar het hele proces: wat werkt wel voor je en wat niet. Wat zijn krachten en valkuilen?

Let wel wat je ook kiest om jezelf even te ontpiekeren de eerste paar keer zul je ongetwijfeld tóch tussendoor piekeren dus hou het even vol om jezelf te trainen in deze oefeningen.

Marleen Derks is psycholoog en piekertherapeut. Daarnaast is zij actief als weerbaarheidstrainer docent en spreker.

Full background of roasted autumn vegetables

Herfst op je bord

HET RECEPT VOOR … HERFST OP JE BORD

Twee lekkere snelle en simpele recepten

De zomerzon straalt haar laatste stralen uit terwijl de herfstbladeren langzaam naar beneden dwarrelen. Tijd om je smaakpapillen te verrassen met heerlijke seizoensgerechten. Wij delen er twee die jij in no time op tafel zet. Duik je keuken in en geniet!

De kracht van seizoensproducten
  • Ze zijn supervers en daardoor extra lekker
  • Seizoensproducten zijn vaak budgetvriendelijk; wel zo fijn voor je portemonnee
  • Jouw lichaam is er dol op; ze barsten in ‘hun seizoen’ van de vitamines en mineralen
  • Ze zijn lokaal geproduceerd en dus duurzamer. Goed bezig!

Friszure venkelsalade met heerlijk anijssmaak

Bereidingstijd | 10 minuten

Voedingswaarden per portie | 235 gram eiwitten, 85 gram vezels, 520 kcal

Ingrediënten voor vier personen
  • 2 venkelknollen
  • 100 gram rucola
  • 4 handjes ongebrande ongezouten noten
  • 2 el kappertjes
  • Sap van 1 citroen
  • 4 el walnootolie (of extra vierge olijfolie)
  • 4 tl komijnzaad
  • 4 tl venkelzaad
  • Zwarte peper
  • Scheut honing
  • Extra: 200 gram gerookte kipfilet, 4 sneetjes volkorenbrood
Aan de slag!
  • Snijd de venkelknollen doormidden, verwijder de harten en snijd de rest in dunne repen
  • Verdeel de rucola over de borden en leg de venkel erop
  • Meng citroensap, walnootolie, honing, peper, komijnzaad en venkelzaad
  • Besprenkel het gerecht met deze dressing
  • Voeg de noten en kappertjes toe
  • Maak het gerecht eventueel af met extra’s als gerookte kipfilet en geroosterd brood met olijfolie

Maak je de salade een avond van tevoren? Houd dan de dressing apart en voeg deze lastminute toe.

Knapperige ovenschotel met pompoen, spruitjes en rode ui

Bereidingstijd | 15 minuten + 30 minuten in de oven

Voedingswaarden per portie | 26 gram eiwitten, 14 gram vezels, 625 kcal

Ingrediënten voor vier personen
  • 1 Hoikkado pompoen (+/- 400 gram)
  • 400 gram schoongemaakte spruitjes
  • 1 grote rode ui
  • 100 gram zachte geitenkaas
  • 2 handjes ongezouten geroosterde amandelen
  • 2 handjes pompoenpitten
  • 2 el milde olijfolie
  • 80 gram honing
  • Gerookte paprikapoeder, gemalen kaneel, zwarte peper en komijnzaad naar smaak
  • Extra: 300 gram bulgur (of zilvervliesrijst), 150 gram volle kwark
Aan de slag!
  • Verwarm de oven voor op 200 graden
  • Leg een vel bakpapier op je ovenplaat of gebruik een grote ovenschaal zonder bakpapier
  • Was de pompoen, snijd deze doormidden, verwijder de draden en pitten en snijd de rest in grove stukken
  • Snijd de spruiten doormidden en de rode ui in ringen
  • Meng de groenten in de ovenschaal en voeg olijfolie en kruiden toe
  • Zet het gerecht ongeveer 30 minuten in de oven en schep de groenten na 15 minuten om
  • Voeg de laatste 5 minuten amandelen, pompoenpitten en honing toe
  • Je kunt het gerecht serveren met bulgur en een kwarkdip

Tip: voeg zoete aardappel, wortel en pastinaak toe. Extra lekker en voedzaam!

Wist je dat je de flespompoen en oranje Hoikkado-pompoen niet hoeft te schillen?

Honger naar méér? Ga naar vitalogisch.nl en ontdek de workshops en webinars over voeding.

Shipyard workers with a ship under construction in background. C

Van Moetivatie naar Motivatie

MET ELKAAR VAN MOETEN NAAR WILLEN VOOR MEER ENERGIE IN JE WERK

Ja zeggen en nee doen. Wanneer je dit als werkgever of opdrachtgever geregeld opmerkt lekt er overduidelijk ergens energie uit het team. Wanneer dit steeds vaker voorkomt is de kans groot dat er spanning staat op de motivatie van het team of individuele teamleden. Als vitaal leider is dit hét moment om met elkaar te onderzoeken waar de lekken zitten en hoe je met elkaar de beweging kan inzetten van moetivatie naar motivatie. Want zonder willen wordt kunnen nooit doen.

“ALS JE EEN SCHIP WILT BOUWEN VERZAMEL DAN GEEN MENSEN OM HOUT TE SPROKKELEN EN KEN ZE GEEN TAKEN EN WERK TOE. LEER ZE LIEVER VERLANGEN NAAR DE EINDELOZE IMMENSITEIT VAN DE ZEE.”

MOTIVATIE: DOEN OMDAT JE HET WILT

Deze uitspraak van de Franse schrijver Antoine de Saint-Exupéry geeft perfect weer waar het bij motivatie om draait. Motivatie zet ons in beweging. Het is de innerlijke brandstof die ons aanzet tot actie ons richting geeft en helpt om doelen te bereiken. Vanuit motivatie halen we met plezier het beste uit onszelf. Heel belangrijk dus dat je het ook echt voelt. Motivatie komt van binnenuit. Daar zijn intrinsieke factoren op van toepassing zoals passie nieuwsgierigheid en persoonlijke waarden. Van daaruit ontstaan creativiteit en doorzettingsvermogen. Motivatie levert energie.

MOETIVATIE: DOEN OMDAT HET MOET

Naast intrinsieke factoren kunnen ook extrinsieke factoren van invloed zijn op onze motivatie. Beweegredenen als beloningen erkenning en druk. Extrinsieke factoren worden vaak als negatief ervaren. Doen omdat het moet. Dit kan in een werksituatie natuurlijk best even helpend zijn om iets van de grond te krijgen maar niet voor lang. Motivatie gevoed vanuit externe bronnen noemen we daarom ook moetivatie. Moeten komt niet vanbinnen. Ongeacht het doel kost moeten energie.

TIPS OM MOTIVATIE INTRINSIEK TE STIMULEREN

In elk vitaal team gelden een aantal belangrijke basisprincipes. Allereerst moet het gestelde doel voor iedereen helder zijn. Daarnaast wordt er samengewerkt en overlegd op basis van vertrouwen en de norm is dat fouten maken mag. Zo bouw je duurzaam op elkaar. Ga een stap verder dan is het interessant om te kijken naar de achterliggende waardes waarop de motivatie van het team is gestoeld:

  • Vitalogisch: is er nut en noodzaak voor het te behalen doel? Stel eventueel een plan van aandacht op dan staan alle neuzen dezelfde kant op en zit er energie op het te behalen doel.
  • Fysiologisch: is iedereen fit en veerkrachtig genoeg om samen lekker aan het werk te gaan. Houd elkaar scherp en fit met een goede werkplek challenges en de nodige slaap op z’n tijd.
  • Psychologisch: denk je in problemen (moeten we niet…) of in mogelijkheden (kunnen we…)? Een positieve benadering brengt veel meer energie creativiteit en autonomie binnen het team.
  • Ecologisch: is er een vitaal leider met de aanstekelijke energie om gezamenlijk vooruit te gaan? Meer over vitaal leiderschap vind je in Vitalogie magazine #3.
  • Filosofisch: sluit de individuele motivatie van elk teamlid aan bij die van de organisatie als geheel; motivatie geoogst met de erkenning en herkenning van iemands talenten krachten en drijfveren.

HET MOTIVATIE ABC

Om de intrinsieke bronnen van motivatie als doorzettingsvermogen en creativiteit in je team naar boven te krijgen is vanuit de zelf-determinatie theorie (Deci en Ryan 1985;2000) het ABC opgesteld: Autonomie verBinding en Competentie. Autonomie biedt ruimte voor zelfregulatie en het vertrouwen om het zelf te mogen doen. Verbinding stimuleert de erkenning en eigenwaarde binnen het team. Het onderdeel competentie bepaalt de kracht en de herkenning het ook te kunnen doen. Het ondersteunen van deze psychologische behoeften is van cruciaal belang. Wanneer alle drie de pijlers van dit voorwaarden-ABC in een juiste balans worden gestimuleerd ben je met jouw team goed op weg naar een veerkrachtig gemotiveerd en energiek team. Een team dat samen wil bouwen aan een zeewaardig schip vanuit het gemeenschappelijk verlangen naar de immensiteit van de zee.

04-coverstory Evi_E1A0193-MathijsHanenkamp-Clap-EviHanssen-2023

Interview evi hanssen

Evi had geen alcoholprobleem. Allerminst, ze heeft helemaal geen probleem met alcohol. Het experiment startte juist daarom. Om de gewoonte te doorbreken. En omdat ze genoeg had van de ongemakken die het drinken van alcohol opleveren; angst, schaamte, stress en hoofdpijn. Ze beschrijft haar alcoholloosheid als een dagboek. Dag voor dag, open en eerlijk. Een jaar werden vijfhonderd dagen. Daar stopt het boek, maar niet haar verhaal.

Sinds 1 januari 2020 drinkt de presentatrice, schrijfster en Bekende Vlaming geen druppel meer. Haar ervaringen, de voor- en nadelen en de veerkracht die ze nodig had om te stoppen met alcohol, deelt ze in haar theatervoorstelling. Confronterend voor velen, ontdekt Evi: “Ik was me er niet van bewust dat zoveel mensen hier mee struggelen. Na afloop van mijn voorstelling komen veel mensen hun verhaal vertellen. Dat is bijzonder. We denken dat we alleen staan in onze verhalen, maar dat is dus helemaal niet zo. Misschien komt het omdat ik zo openhartig ben in mijn columns en boeken en nu ook weer in het theater. Door die openhartigheid herkennen veel mensen zichzelf erin, blijkbaar is mijn verhaal niet uniek. De schaamte rond alcohol is algemener dan ik dacht.”

Totaal legaal en sociaal

Toegeven dat alcohol van grote invloed kan zijn op je ongemakken, je angst, je vermoeidheid, je stress, blijkt veel moeilijker dan gedacht. Van alle geregistreerde harddrugs is alcohol als enige (bijna) totaal legaal en sociaal geaccepteerd. In Nederland en Vlaanderen is ‘drinken’ een aanvaarde activiteit op zichzelf. Een vrijdagavond doorzakken is cool. Op zaterdag met een kater langs de lijn staan, is dat niet. Toch kijkt de doorsnee gezelligheidsdrinker daar echt niet van op.

Het verhaal van Evi gaat niet over de excessen, niet over probleemdrinkers en verslaafden. Het is veel subtieler. Veel doordeweekser. Het gaat over waar de grens ligt tussen gezelligheid en gewoonte. Tussen stoppen en doorgaan. Onthouding en afhankelijkheid. Weet jij het? Waar liggen ze voor jou? Ken jij de uitschieters en jouw eigen alcoholpatroon?

Eigenlijk maakt niet drinken het leven makkelijker. Je bent zekerder van de keuzes die je maakt. Je verdooft niets, je gaat overal doorheen. Daardoor verwerk je de dingen ook sneller. Maar hé, die verdoving werkt ook hè, dat mag iedereen voor zich weten, maar het is een quick fix en neemt problemen niet weg. Dus dan kun je er ook voor kiezen om gewoon, bam, er doorheen te gaan.”

“Sinds ik niet meer drink, heb ik nog nooit gedacht: Jammer dat ik gisteravond geen alcohol heb gedronken!”

Ken jij jouw alcoholpatroon?

In de voorstelling ‘Sinds ik niet meer drink’ schetst Evi heel terloops haar oude drinkpatroon. Iets dat elke volwassen gezelligheidsdrinker onder ons zal herkennen: “Doordeweeks drink ik nooit. Ja, dinsdagavond alleen een glaasje na het sporten dan. Woensdag niet.

Door die openhartigheid herkennen veel mensen zichzelf erin, blijkbaar is mijn verhaal niet uniek. De schaamte rond alcohol is algemener dan ik dacht.”

Totaal legaal en sociaal

Toegeven dat alcohol van grote invloed kan zijn op je ongemakken, je angst, je vermoeidheid, je stress, blijkt veel moeilijker dan gedacht. Van alle geregistreerde harddrugs is alcohol als enige (bijna) totaal legaal en sociaal geaccepteerd. In Nederland en Vlaanderen is ‘drinken’ een aanvaarde activiteit op zichzelf. Een vrijdagavond doorzakken is cool. Op zaterdag met een kater langs de lijn staan, is dat niet. Toch kijkt de doorsnee gezelligheidsdrinker daar echt niet van op.

Het verhaal van Evi gaat niet over de excessen, niet over probleemdrinkers en verslaafden. Het is veel subtieler. Veel doordeweekser. Het gaat over waar de grens ligt tussen gezelligheid en gewoonte. Tussen stoppen en doorgaan. Onthouding en afhankelijkheid. Weet jij het? Waar liggen ze voor jou? Ken jij de uitschieters en jouw eigen alcoholpatroon?

Collectief alcoholprobleem?

De sociale kant van ons drinkgedrag (of drinkgelag) en het gebruik van alcohol is van ongekende invloed op de acceptatie ervan. Het neemt de angst voor het fysieke ongemak, de schaamte van de kater of de blik op overmaat grotendeels weg. We praten het goed, we lachen erom. Avondje gezamenlijke vergiftiging? Gezellig!

Individueel ervaar je dit daarom heel anders en kost dit meer moeite. ‘Wat heb ik gezegd, met wie heb ik geflirt en hoe ben ik überhaupt thuisgekomen?’ Deze vragen, de angst en de hoofdpijn zijn precies waar Evi vanaf wilde. Niet van de roes zelf, maar van de gevolgen ervan. De psychische, fysieke en mogelijk schadelijke effecten.

Evi: ”Alcohol is een harddrug en daarom is het vreemd dat het ‘erbij hoort’. Welk middel je ook neemt. Elke huisarts zou je adviseren te stoppen met alcohol als je jezelf slecht voelt. Desnoods onder de noemer ‘baat het niet, dan schaadt het niet’. Maar zelfs dat lijkt niet op te gaan. Je hoort nooit iemand zeggen: “Ik stop met alcohol, baat het niet…” Bij diëten, therapieën en medicijnen doen we dat wel, maar uitgerekend bij stoppen met alcohol niet. Bizar.”

Evi vindt overigens niet dat iedereen maar móet stoppen met alcohol: “Dat is een persoonlijke keuze. Daarbij ben ik ook geen hulpverlener of coach. Dat wil ik ook niet zijn. Ik hoop wél dat ik de persoon ben die jou kan inspireren om het goede te doen voor jezelf. Om keuzes te maken voor jezelf. Het is daarom leuk om te merken dat mensen die anders waarschijnlijk wel een glas alcohol zouden nemen, nu eens kiezen voor het alternatief. Dat is mooi.”

Ontspanning, slaap en gemak

“Wanneer je stopt met alcohol moet je op een nieuwe manier ontspanning zien te creëren. Ik moet toegeven dat dit best moeilijk was. Voorheen stond ik de hele dag aan en dan ontspande ik ’s avonds met twee wijntjes. Nu leef ik niet langer naar de avond toe. Ik beleef de dag intenser en ontspan intensiever. Je moet die ontspanning wel leren integreren in je dag, anders blijf je maar gaan. De indrukken en prikkels van de dag verwerk ik nu tussendoor. ’s Avonds ben ik sneller moe, dat ook.

Ik denk dat iedereen dat heeft die niet (meer) drinkt. Slaap is fantastisch.

Eigenlijk maakt niet drinken het leven makkelijker. Je bent zekerder van de keuzes die je maakt. Je verdooft niets, je gaat overal doorheen. Daardoor verwerk je de dingen ook sneller. Maar hé, die verdoving werkt ook hè, dat mag iedereen voor zich weten, maar het is een quick fix en neemt problemen niet weg. Dus dan kun je er ook voor kiezen om gewoon, bam, er doorheen te gaan.”

Deuren sluiten om vooruit te gaan

Evi Hanssen is afgestudeerd jazz-zangeres. Als presentatrice kwam ze in ieders schijnwerper terecht. In Vlaanderen bij TMF en VTM met programma’s als Expeditie Robinson, De Dagshow en Mijn Pop-uprestaurant. In Nederland kennen we haar van o.a. 3 Op Reis, DWDD en als sidekick van Ruud de Wild op Radio2. Ook schrijft ze columns, maakt ze podcasts en is ze inmiddels aan haar vierde boek bezig. Reizen en op het podium staan, is een deel van haar natuur. Evi: “Theater wordt de komende tijd mijn wereld. Met de mix van informerend theater en entertainment heb ik iets te pakken waar ik heel blij mee ben en waar ik mijn talenten in kwijt kan. Daar heb ik mezelf wel een beetje opnieuw voor moeten uitvinden.

Op televisie deed ik heel gave dingen, maar het was lastig om buiten het format te treden waarin ik goed paste. Toen besefte ik dat alleen ik zelf de richting kon bepalen. Bewust deuren sluiten om vooruit te gaan. Spannend, maar ‘fuck it’. Nu werk ik voor mezelf. Het is een zot gevoel, maar ik heb gemerkt dat als ik doe waar ik plezier uithaal het eigenlijk al geslaagd is.”

Nooit meer een klotedag

“Sinds ik niet meer drink, heb ik nooit meer een klotedag. Ik heb mezelf dingen aangeleerd die iedereen kan doen. Alcohol of niet, verdriet of niet: gun jezelf fun, beweeg en bedank de dag.

Gun het jezelf om vrolijk te mogen zijn. Toen de laatste maanden van mijn moeder begonnen waren, heb ik tijdens een van mijn vele wandelingen hardop gezegd: Ik gun het mezelf om het niet de hele dag erg te vinden, zelfs nu het slecht gaat mag ik zorgeloos en vrolijk zijn. Die mindset helpt. Bovendien vond mijn moeder het ook een goed idee.

Veerkracht na verlies

Plezier vindt Evi Hanssen ook in schrijven. Haar nieuwe boek heet ‘Traag naar de Hemel’. Een boek over de dood. Een zeer persoonlijk verslag van de gedachtes en ervaringen rondom het ziekbed en overlijden van haar moeder. De diagnose van borstkanker met uitzaaiingen beschrijft Evi op dag 482 in ‘Sinds ik niet meer drink’. Bijna twee jaar later, in maart ’23, volgt euthanasie. “Wat mij verbaast is dat de dood van mijn moeder mij nu minder van slag brengt dan bepaalde liefdesbreuken in mijn leven. Natuurlijk kun je niet onderhandelen met de dood, je kunt niet anders dan het aanvaarden. Ik heb nog veel verdriet, maar niet meer zo hartverscheurend. Ik sta er anders in. En ik denk niet dat ik deze veerkracht had gehad als ik dagelijks verdoofd zou zijn geweest. Daarnaast ben ik ook met mindfulness, meditatie en andere zelfontwikkeling aan de gang gegaan. Ook dat werpt z’n vruchten af.

Evi vindt overigens niet dat iedereen maar móet stoppen met alcohol: “Dat is een persoonlijke keuze. Daarbij ben ik ook geen hulpverlener of coach. Dat wil ik ook niet zijn. Ik hoop wél dat ik de persoon ben die jou kan inspireren om het goede te doen voor jezelf. Om keuzes te maken voor jezelf. Het is daarom leuk om te merken dat mensen die anders waarschijnlijk wel een glas alcohol zouden nemen, nu eens kiezen voor het alternatief. Dat is mooi.”

Ontspanning, slaap en gemak

“Wanneer je stopt met alcohol moet je op een nieuwe manier ontspanning zien te creëren. Ik moet toegeven dat dit best moeilijk was. Voorheen stond ik de hele dag aan en dan ontspande ik ’s avonds met twee wijntjes. Nu leef ik niet langer naar de avond toe. Ik beleef de dag intenser en ontspan intensiever. Je moet die ontspanning wel leren integreren in je dag, anders blijf je maar gaan. De indrukken en prikkels van de dag verwerk ik nu tussendoor. ’s Avonds ben ik sneller moe, dat ook. Ik denk dat iedereen dat heeft die niet (meer) drinkt. Slaap is fantastisch.

Eigenlijk maakt niet drinken het leven makkelijker. Je bent zekerder van de keuzes die je maakt. Je verdooft niets, je gaat overal doorheen. Daardoor verwerk je de dingen ook sneller. Maar hé, die verdoving werkt ook hè, dat mag iedereen voor zich weten, maar het is een quick fix en neemt problemen niet weg. Dus dan kun je er ook voor kiezen om gewoon, bam, er doorheen te gaan.”

Nu ze niet meer drinkt

“Sinds ik niet meer drink ben ik een gelukkiger en leuker mens geworden. Ik heb me nooit meer schuldig gevoeld over wat ik heb gedaan, slecht gevoeld over wat ik heb gezegd of juist niet heb gezegd. Als ik dat nu doe dan bied ik mijn excuses aan en klaar. Alle artificieel opgewekte angsten zijn voor 80% verdwenen, waardoor er ook veel meer ruimte is om tevredener te kunnen zijn.”

Evi drinkt nog altijd niet. En waarom ook wel. “Sinds ik niet meer drink heb ik nog nooit gedacht: Jammer dat ik gisteravond geen alcohol heb gedronken!”

Evi’s boek ‘Traag naar de Hemel’ verschijnt in oktober ’23. Daarna gaat ze met haar interactieve theatervoorstelling ‘Sinds ik niet meer drink’ weer op tournee langs theaters in Nederland en Vlaanderen. De speellijst, de boeken en nog veel meer over Evi Hanssen vind je op: evihanssen.be.

42-Huibert-Jan en Esther - fotograaf Jannick Hamberg

Maak verbinding met taal

Energiek helder en positief

Nou ja gewoon … Zo makkelijk is dat niet. Ellenlange vergaderingen over een beleidsstuk of jouw goedbedoelde opmerking aan een collega die totaal verkeerd valt; het overkomt de besten. Want de inhoud kan nog zo sterk of positief zijn als het niet zo overkomt blijft daar weinig van over. Wat dan rest is verwarring onbegrip of verveling. En dat willen we niet wanneer we vitaal communiceren; in verbinding met elkaar met een energieke heldere en positieve lading die voor beweging zorgt.

Met deze tips leer jij beter overbrengen wat je bedoelt

‘De integratie van ons nieuwe analysesysteem verloopt gestaag’. Of ‘als familiebedrijf is het onze kernwaarde om onderlinge verbondenheid te creëren’. Het klinkt interessant maar wat stáát hier nou eigenlijk? Wil je echt duidelijk en energiek communiceren? Kijk dan goed naar wie je ontvanger is en wat je wilt benadrukken. En zeg gewoon wat je bedoelt. Liefst met gevoel.

En dus is het juiste gebruik van taal en beeld essentieel om een boodschap over te brengen. Framing is daar een voorbeeld van zegt Sarah Gagestein framingspecialist van Taalstrategie dit. “Framing is het verhaal dat je tussen de regels voorleest waarmee je bepaalde delen belicht en ander stukken vervaagt. Zo stuur je subtiel naar een gewenste interpretatie van de inhoud.” Een overtuigingstechniek die erop gericht is om op bepaalde wijze aan te sluiten bij je doelgroep en op wat je hen gunt.

Positief framen motiveert

Door je boodschap te framen wordt deze vaak krachtiger en energieker. Dit doe je onder andere door een duidelijke verhaallijn te kiezen. Dat kan al simpel. Wil je een collega motiveren een taak op te pakken? Benadruk dan wat het oplevert: Om je te ontwikkelen op dit gebied zouden we misschien…” in plaats van je zin te beginnen met: ‘Ik denk dat het zinvoller is om…’. Framen doe je ook al door positieve(re) woorden te kiezen die raken aan ons gevoel. ‘Een werkplek waar collega’s elkaar na het weekend vragen hoe het geweest is’ spreekt meer dan ‘een collegiale werkomgeving’.

Door positief te framen kun je ervoor zorgen dat de discussie gaat waarover-ie moet gaan dat het gesprek positief gevoerd wordt en zo ook een ander motiveert om er iets mee te doen. “Het kan heel goed werken voor de onderlinge verhoudingen werksfeer en werkgenot an sich. Door taal te gebruiken waardoor we elkaar het gevoel geven dat we meer gehoord en gezien worden gaan we ons allemaal beter voelen. Zo ontstaat verbinding door taal en communiceer je op vitale wijze met elkaar.”

Door het juiste gebruik van taal, gaan we ons allemaal beter voelen.

…En het nu nog lekker brengen

Heb je jouw boodschap in het juiste frame? Dan moet je ‘m natuurlijk ook op een vitale wijze weten over te brengen. Huibert-Jan van Roest cabaretier en eigenaar van sprekenvoorpubliek.nl adviseert: “Communiceer duidelijk en met energie!” Samen met Esther van der Voort schreef hij het boek Weg met Wollig. Want ook zij weten: we zijn een kei in veel praten maar weinig zeggen.

Te veel jargon gebruiken dingen herhalen lang- dradig zijn of juist met technische details smijten. Allemaal erg wollig en waarschijnlijk ook erg herken- baar. Door concreet te zijn begrijpen we elkaar beter en voelen we ons meer verbonden. Makkelijk is het niet maar je kunt het wel trainen. “Het is een mythe dat als je iemand op een natuurlijke manier hoort en ziet spreken dat die persoon ‘dat wel even doet’. Er gaat een heel stappenplan aan vooraf. En daarin is de laatste stap het spreken zelf” zegt Van Roest.

Vijf vitale presentatietips

Energiek presenteren kun je leren. Mits je je goed voorbereidt. Dat doe je, volgens Huibert-Jan van Roest (geïnspireerd door de Romeinse redenaar Cicero), door je deze vijf zaken af te vragen:

  • Wat moet ik eigenlijk doen? Bepaal het doel de boodschap en onderzoek wie het publiek is. Zo bepaal je welke onderwerpen aan bod komen.
  • Wat heb ik daarvoor nodig? Kies de hoofdargumenten en opbouw van je presentatie.
  • Wat wil ik eigenlijk zeggen? Bepaal de stijl waarin je communiceert. Zo kun je voor humor of juist puur informatief gaan. Interactie met de zaal werkt vaak goed. Kies de woorden (hou het simpel) en let op spreektempo.
  • Hoe wil ik dat zeggen? Je kunt je tekst uit het hoofd leren of steekwoorden gebruiken. Kijk wat voor jou werkt. Spreek krachtig en zonder aarzeling. Emotie tonen is altijd een pré.
  • Wat moet ik doen op mijn podium? Dit is het moment suprême waarin alle voorbereiding samenkomt. Let tijdens je presentatie op je non- verbale communicatie zoals gebaren houding intonatie en oogcontact. Dit kun je oefenen thuis voor de spiegel of met collega’s op kantoor.
14-pexels-jopwell-2422294

Ontdek je talent

INZICHT IN TALENT

Door jezelf of een ander met onalledaagse vragen te bevragen, kom je altijd wel tot een inzicht. Wil je jezelf op een diepere laag beter leren kennen? Dan biedt een wetenschappelijk onderbouwde test als Big Five persoonlijkheidstest en TMA talentanalyse meer soelaas. Die doe je meestal onder begeleiding. Zeker doen als je de kans krijgt, maar ook eenvoudigere vragenlijsten kunnen al mooie inzichten opleveren. Zoals de vragenlijst hieronder, die geeft je inzicht doordat je op een andere manier aan het denken wordt gezet. De clou zit ‘m vooral in het type vragen die je jezelf stelt. Als je 2 talenten of kwaliteiten van jezelf moet opnoemen kan dat nog best ingewikkeld zijn. Maar als je de vraag krijgt ‘waarom komen jouw collega’s naar jou toe?’ kun je het veel sneller benoemen. Nou… daar ligt jouw talent voor je neus! Probeer maar eens.

WAT MAAKT JOU JOU IN ZEVEN VRAGEN

Onderstaande zeven vragen kunnen een eerste stap zijn in het ontdekken van je talenten. Eenvoudig en laagdrempelig. Het enige wat je ervoor hoeft te doen is eerlijk zijn naar jezelf. Vaak is het eerste antwoord dat in je opkomt daarin leidend. En onthoud er is geen goed of fout. Zie het als een vertrekpunt van jouw onderzoek naar talenten kwaliteiten en drijfveren.

Van jezelf of anderen.

  • Wat deed je toen je 7 jaar oud was wat vond je leuk om te doen?
  • Als je terugkijkt op je leven op welke gebeurtenis ben je dan het meest trots? Wat deed jij? Wat was je bijdrage?
  • Waarvan gaan jouw handen jeuken wat kun jij niet laten? Waardoor kom je in actie?
  • Waarvoor komen mensen naar je toe? Wat komen ze bij je halen?
  • Wat vind jij leuk om voor anderen te doen? Waar krijg jij energie van?
  • Waarin ben jij volgens anderen bijzonder?
  • Wat is jouw talent? Breng dit in een woord tot uitdrukking. Maak het zo specifiek bijzonder en eigenzinnig mogelijk. Dat geeft jouw talent waarschijnlijk het beste weer.

De clou zit ‘m vooral in het type vragen die je jezelf stelt. Als je 2 talenten of kwaliteiten van jezelf moet opnoemen kan dat nog best ingewikkeld zijn. Maar als je de vraag krijgt ‘waarom komen jouw collega’s naar jou toe?’ kun je het veel sneller benoemen. Nou… daar ligt jouw talent voor je neus! Probeer maar eens.

VRAGEN BEANTWOORD EN NU?

Heb je alle antwoorden kunnen vinden? Dan ga je op zoek naar de rode draad die hieruit naar voren komt. En kun je die duiden: welke twee of drie woorden omschrijven jou? Voel je de glimlach als je hieraan denkt? Dan zit je goed! Dit zijn jouw talenten op dit moment.

Stap één is gezet. Nu is het de kunst om nog meer te gaan leven naar deze woorden. Projecten en activiteiten te doen die aansluiten bij deze kwaliteiten. Want dan kom jij het beste tot je recht.

ONTDEK TALENTEN MET JE TEAM

Daarnaast is deze vragenlijst een mooi vertrekpunt voor een betere samenwerking in je team. Iedereen vult ‘m in en gaat zelf op zoek naar de kernwoorden. Ga vervolgens met elkaar in gesprek hierover en bedenk daarbij elkaars ‘talentnaam’. Dat wat jou specifiek bijzonder en eigenaardig maakt.

Zo word jij je niet alleen bewust van je eigen talenten maar jouw collega’s ook. Zij kunnen dit ongetwijfeld benadrukken of verder aanvullen. Mits je er open en eerlijk ingaat natuurlijk en er met elkaar over spreekt vanuit waardering. Wanneer je elkaars antwoorden bespreekt en elkaars talenten gaat zien gebeuren er binnen het team een aantal mooie dingen:

  • Je leert je collega’s beter en op een andere manier kennen
  • Je kunt ieders talent gerichter inzetten en hierin ontwikkelen
  • Je leert elkaar makkelijk aan te vullen
  • Je waardeert elkaar meer om ieders eigen kracht
  • Je kunt gerichter feedback geven en ontvangen
  • Je voegt taal toe aan het team en daarmee teamspirit
DOE EENS GEK BLIJF JEZELF!

Jouw talenten benoemen geeft je nóg een aantal mooie persoonlijke voordelen. Je snapt beter wat jou drijft en waar je krachten liggen. Omarm jij jouw talenten dan blijf je makkelijker trouw aan jezelf en begin je elke dag met de juiste energie. Zeker in de context van je werkend leven waarin iedereen zich (on)bewust een beetje aanpast aan de sociale cultuur en de waarden van de organisatie. Wanneer jij jezelf anders voordoet dan je bent je bijvoorbeeld meer conformeert aan een functieprofiel dan aan jouw talenten en drijfveren heb je minder energie ervaar je minder werkplezier. Hoe zonde is dat. Dus ontdek je talenten en blijf lekker zoveel mogelijk jezelf!

Meer voordelen over het leren kennen van je kwaliteiten en drijfveren vind je op de titelpagina van SOUL op pagina’s 10 en 11.

Deze scan vind je ook in het boek Vitalogisch! van Klaas Koster.

Load More