Editie 6

14 mei 2025

Meten = weten

Kwalitatieve eyeopeners als goede start van elk vitaliteitstraject

Meten is weten. Voor zoiets praktisch als het leggen van laminaat klinkt dat logisch, voor vitaliteit op de werkvloer verwacht je dat misschien niet direct. Meten is ontzettend belangrijk voor een goede start van een vitaliteitstraject en de inzet van gedegen vitaliteitsbeleid. Je moet immers weten hoe vitaal je organisatie is – en vooral ook waar de knoppen zijn om aan te draaien. Alleen dan kun je duurzame inzetbaarheid, dus het langdurig inzetbaar houden van medewerkers tot aan hun pensioen en het werkgeluk van medewerkers vergroten. Na een gedegen nulmeting weet je waaraan je moet werken.

Een vitale organisatie met vitale medewerkers is weerbaar en flexibel. De uitdagingen van de groeiende vergrijzing, de nog altijd voortdurende krapte op de arbeidsmarkt en de stijgende verzuimcijfers, vragen er wel om. Duurzame inzetbaarheid was niet eerder zo’n speerpunt en de noodzaak om medewerkers te binden, boeien én behouden is groter dan ooit. Een gezonde en goede relatie tussen werkgever en medewerker is een duurzame ruil. Om die duurzame relatie in stand te houden, is vitaliteit op de werkvloer van levensbelang.

Uitgangspunt, opbrengst en leiderschap

Om te weten wat een medewerker nodig heeft en te ontdekken wat een organisatie kan doen op strategisch en operationeel gebied, zijn drie zaken al in vroeg stadium van belang: een nulmeting van de vitale stand van zaken, een gedegen inschatting van de bedrijfsmatige wensen en potentiële ‘opbrengst’ en het aanwijzen van een aantal leiders in vitaliteit binnen de organisatie. Die laatste zijn de interne kartrekkers. Ambassadeurs uit alle lagen die naast de coördinator het traject helpen overzien, als vertrouwenspersoon fungeren en anderen begeleiden.

Meer hierover lees je in “Vitaal Leiderschap” op pagina 65.

Check het EnergieKompas van Triple i Human Capital via de QR.

Een blik op jouw mentale vitaliteit

De vragen die je jezelf in de spiegel kunt stellen over jouw mentale vitaliteit, gaan over energie, betrokkenheid en de flow in je werk:

Voel jij je energiek in je dagelijkse werk?
In hoeverre ben je trots op wat je doet?
Vergeet je de tijd weleens tijdens je werk?

Met bovenstaande vragen kun je al aanvoelen of je lekker in je werk zit. Om te zorgen dat het ook goed blijft gaan, kijk je naar de pijlers van mentale vitaliteit in vier dimensies:

Jij en je collega’s
Jij en je werktaken
Jij en je ambities
Jij en je organisatie

Als je energie krijgt van jouw relatie met collega’s, geïnspireerd wordt door jouw takenpakket, je groeimogelijkheden en ontwikkelkansen helder zijn én jij jezelf positief kunt relateren aan de organisatie, dan kun je veel aan en is de kans dat je lekker in je vel zit ook groot.

Wetenschappelijke meting voor inzet en opbrengst

Elco Schaufeli is al ruim vijftien jaar actief op het gebied van mentale vitaliteit. En het (nul)meten ervan. Met meetbureau Triple i Human Capital ontwikkelde hij het EnergieKompas en draagt hij al metende bij aan het mentale welzijn van mensen en organisaties. Zij ontwikkelden een wetenschappelijke methodiek voor onderzoek naar de vraag: hoe staat het met je mentale welzijn en hoe komt dat?

Elco: “Als je meet, doe je dat om inzicht te krijgen. Een goede meting met een goed model, waarin alles helder gerangschikt is, bepaalt de waarde van de meting voor een individu of de organisatie. Het helpt een potentieel complexe vraag behapbaar en praktisch toepasbaar te maken. De theorie en de structuur waarop een meting gestoeld is, is van belang om ervoor te zorgen dat je zoveel mogelijk uit de meting kunt halen. Zo worden de inzichten toepasbaar om verandering op gang te brengen en deze te kunnen evalueren. Lukraak vragen stellen, hoe goedbedoeld dan ook, is niet genoeg.”

Gedegen meten loont

Als je met een vitaliteitstraject aan de gang gaat, doe je dat stap voor stap:

Je start met een nulmeting; een analyse om te zien hoe het ervoor staat.
Stap twee is bepalen wat je wilt veranderen en hoe je dat aan wilt pakken.
Stap drie is ermee aan de slag te gaan.

Elco: “Vaak gaat het in ontwikkelprocessen al te snel over oplossingen, terwijl het probleem nog niet helder is. Dieperliggende zaken blijven dan onaangeroerd. Dat is zonde van elkaars tijd en energie. Goed meten geeft je de juiste richting, zicht op hoofd- en bijzaken, en legt prioriteiten bloot. Schaarse middelen als tijd en aandacht worden daar ingezet waar ze het meest renderen. Meten loont dus.”

Geen meting zonder dialoog

Geen enkele meting is compleet zonder dialoog. De resultaten uit een meting zijn geen oordeel, maar eyeopeners. Bedoeld om op het juiste onderwerp in gesprek te kunnen gaan op organisatie-, team- of individueel niveau. Zo breng je cijfers vanzelfsprekend van kwantiteit naar kwaliteit en worden betrokkenen persoonlijk meegenomen in het traject. Zo wordt meten weten en leidt het tot positieve impact.

De resultaten uit een meting zijn geen oordeel, maar eyeopeners.

13 mei 2025

Ellemieke: lekker & gezond

Eten … we doen het allemaal. Maar wist je dat je jezelf gezonder kunt eten?

Voeding als medicijn

“Dat begint bij bewustwording,” legt Ellemieke uit. “Bij stilstaan bij wat je in je mond stopt en wat dat doet met je lichaam, organen en geest. In Nederland en België kunnen we op dat vlak nog zoveel winnen. Bijvoorbeeld voor jongeren van wie het lijf nog een heel leven meegaat. Of voor vrouwen in de overgang die hun hormonen meer in balans willen brengen.”

Weet wat je eet

“Elke hap afwegen? Absoluut niet. En diëten? Ik ben er geen fan van,” zegt Ellemieke resoluut. “Hoe minder streng je voor jezelf bent, hoe groter de kans dat je gezonde keuzes blijft maken. Voor mij is gezonde voeding mijn basis: pure producten, veel eiwitten, weinig koolhydraten en zo min mogelijk alcohol. Dat betekent niet dat ik nooit geniet van chocolade, chips of een glas wijn. Mijn lijf kan dat prima aan, zolang het met mate is.”

Luister naar je lichaam

“Elke keer verbaas ik me over hoeveel je kunt leren door simpelweg naar je lichaam te luisteren,” vertelt Ellemieke. “Uit nieuwsgierigheid heb ik bijna elk dieet geprobeerd dat er bestaat. Wat ik ontdekte? Er is geen magische oplossing die voor iedereen werkt. Ieder lichaam heeft andere behoeften. Neem bijvoorbeeld intermittent fasting … het deed bij mij niets, omdat mijn vetverbranding pas start als ik in de ochtend eet. Maar iemand anders kan er wél bij zweren. Het belangrijkst is om te experimenteren en ontdekken wat bij jou past. Laat eens een product weg of voeg er juist een toe. Je lichaam gaat je zó dankbaar zijn!”

Eet naar je levensfase

“Toen ik vervroegd in de overgang kwam, bezocht ik een hormoonarts. Naast hormoontherapie adviseerde ze me om mijn eetpatroon onder de loep te nemen. Het was even zoeken wat werkte, maar een paar dingen gelden voor iedereen: alcohol en soja verstoren je hormoonbalans enorm! Overbewerkte producten kun je beter laten staan. Hoe natuurlijker het product, hoe beter voor je gezondheid. Zo kies ik altijd voor verse groenten. Het kostte wat tijd om hiervoor goede adressen te vinden, maar heeft me uiteindelijk veel gezondheidsvoordelen gebracht.”

Via haar socials en kookboeken inspireert Ellemieke anderen om bewuster te leven. “Met elk bericht hoop ik een klein zaadje te planten. Het zijn vaak simpele reminders, maar uit de reacties merk ik dat ze iets losmaken. Dat motiveert me om door te gaan.”

Zo doet Ellemieke dat

Als kind in een horecagezin kreeg Ellemieke Vermolen gezonde voeding al met de paplepel ingegoten. Toen ze als tiener aan de slag ging in de modellenwereld, kreeg bewust eten een andere betekenis. Door de jaren heen vond ze haar eigen weg in de wereld van voeding en gezondheid. “Vooral door te luisteren naar mijn lichaam, ontdekte ik wat voor mij werkt”, vertelt ze.

12 mei 2025

Voedingssupplementen: ja of nee?

De beschrijving van deze voorgedoseerde vitaminen, mineralen en kruiden is vaak zaligmakend, de dosering en werking niet altijd helder.

‘Supplement; bijvoegsel, aanvulsel’, zegt de Dikke Van Dale. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (het RIVM) zegt: ‘Een voedingssupplement is een geconcentreerd voedingsmiddel als aanvulling op de normale voeding. Supplementen zijn op de markt in voorgedoseerde vorm.’

In de vorm van capsules, ampullen, pillen, poeders, druppels en drankjes. En ze zijn overal te koop. In de supermarkt, bij de drogist, in de reformwinkel, bij de apotheek, online en zelfs in de sportschool.

De beschikbaarheid maakt voedingssupplementen niet alleen heel normaal, maar het geeft veel mensen ook het gevoel van noodzaak; als supplementen zo algemeen beschikbaar zijn, zullen ze wel bij het dagelijkse voedingspatroon horen.

Van veel voedingssupplementen wordt geclaimd dat ze de gezondheid bevorderen. Andere worden gepositioneerd als voorname aanvulling op je dagelijkse voeding. Weer andere ter compensatie van (on)gezond gedrag, sommige zelfs puur recreatief.

Zelf heb je misschien supplementen in huis voor het sporten, tegen kwaaltjes of ter voorkoming ervan. Welke keuzes maak jij? Heb jij supplementen uit noodzaak? Slik jij ze onder het motto baat het niet dan schaadt het niet, of ben jij van team gezond verstand? Supplementen kunnen de gemoederen aardig bezighouden.

Oordelen en keuzes maken doe je natuurlijk zelf, hier heb je wat voor- en nadelen op een rij.

JA – Wel voedingssupplementen voor mij
NEE – Geen voedingssupplementen voor mij

De voordelen

Veel mensen kiezen voor supplementen om hun gezondheid te ondersteunen en om ervoor te zorgen dat ze voldoende essentiële voedingsstoffen binnenkrijgen. Hoewel een gevarieerd (en gezond) eetpatroon de basis is voor een vitaminerijk totaalplaatje, zijn er volop voordelen te noemen en situaties waarin voedingssupplementen een waardevolle aanvulling zijn.

Aanvulling van tekorten

Zelfs met een gezond en gevarieerd dieet kan het voor sommige mensen soms lastig zijn om alle voedingsstoffen binnen te krijgen die het lichaam nodig heeft. Dit kan komen door persoonlijke voedingsvoorkeuren, voedselallergieën of keuzes zoals strikt veganisme. Bijvoorbeeld mensen die geen dierlijke producten consumeren, kunnen moeilijkheden ondervinden om voldoende vitamine B12 binnen te krijgen. In dit geval kan een supplement uitkomst bieden.

Daarnaast kan de voedingswaarde van groenten en fruitsoorten variëren door factoren zoals bodemkwaliteit, verwerking, bewerking en bereiding. Hierdoor kan de daadwerkelijke voedingswaarde in onze voeding lager uitvallen dan verwacht. Supplementen kunnen dan een oplossing bieden om mogelijke tekorten op te vangen.

Specifieke ondersteuning

Voedingssupplementen kunnen gericht worden ingezet om specifieke gezondheidsdoelen te ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan calcium- en vitamine D-supplementen voor sterke botten, vooral voor ouderen en mensen die weinig zonlicht zien.

Omega 3-vetzuren die in visolie zitten, kunnen helpen om het hart gezond te houden en ontstekingen in het lichaam te verminderen. Ook kan het nemen van (voorgeschreven) probiotica de spijsvertering verbeteren en bijdragen aan een betere darmgezondheid.

Verder zijn er supplementen die bijdragen aan een betere weerstand, zoals vitamine C en zink. Dit kan nuttig zijn in de wintermaanden wanneer het immuunsysteem een boost kan gebruiken.

Verbeterde sportprestaties

Sporters hebben vaak specifieke voedingsbehoeften die verder gaan dan die van de gemiddelde persoon. Supplementen zoals eiwitpoeders, BCAA’s en creatine zijn populair omdat ze het herstel van spieren bevorderen, krachtopbouw ondersteunen en het uithoudingsvermogen verbeteren. Deze supplementen kunnen fanatieke sporters helpen om op een hoger niveau te presteren en sneller te herstellen na een zware training.

Daarnaast kan magnesium nuttig zijn voor sporters, omdat het helpt bij spierontspanning en het voorkomen van krampen. Voor mensen die intensief sporten, kunnen supplementen helpen om de juiste balans te houden en overbelasting te voorkomen. Lees ook ‘Bulken & Cutten’ op pagina 42.

Ondersteuning op termijn

Kiezen voor supplementen kan preventief bijdragen aan je algehele gezondheid op lange termijn. Antioxidanten zoals vitamine E en selenium helpen vrije radicalen (kleine, agressieve moleculen die schade kunnen veroorzaken) in het lichaam te neutraliseren en (mogelijk) verouderingsprocessen te vertragen.

Verder zouden vitamine B, magnesium en ijzer kunnen helpen bij het verhogen van je energieniveau, nuttig voor mensen met drukke, volle dagen of mensen die vaak vermoeid zijn.

De nadelen

Er kleven ook nadelen aan het nemen van voedingssupplementen. Het is geen slimme manier om tekorten aan te vullen en je gezondheid te verbeteren. In tegendeel, er zijn heel wat risico’s en zaken waarmee rekening gehouden moet worden.

Schijnveiligheid

Een van de voornaamste nadelen bij het gebruik van voedingssupplementen is dat ze je een gevoel van schijnveiligheid geven. Als je gelooft dat supplementen eventuele voedingstekorten kunnen opvangen of ongezond gedrag compenseren, bestaat de kans dat je minder aandacht besteedt aan het eten van gezonde en volwaardige voeding, te weinig beweegt, enzovoorts. Dit kan uiteindelijk leiden tot een slecht voedingspatroon en gezondheidsproblemen.

Kans op overdosering

Een risico van voedingssupplementen is het gevaar op overdosering. Vitaminen en mineralen kunnen in sommige gevallen schadelijk zijn als ze in te hoge doseringen worden ingenomen. Vitamine A is hier een goed voorbeeld van; een teveel hiervan kan leiden tot symptomen zoals hoofdpijn, misselijkheid en zelfs leverbeschadiging.

Ook kan een overschot aan vitamine D leiden tot ophoping van calcium in het lichaam, wat schadelijk kan zijn voor de botten en de nieren. Ook een teveel van vitamine E, B6, foliumzuur, calcium, magnesium, jodium, koper, selenium en zink kan tot problemen leiden voor je lever, nieren, botten en leiden tot directe fysieke klachten.

In tegenstelling tot voedingsstoffen die je via voedsel binnenkrijgt, waarbij overtollige vitamines en mineralen vaak door het lichaam zelf worden afgevoerd, kan het gebruik van supplementen buiten de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid leiden tot opeenhoping. Heel veel mensen zijn zich hier onvoldoende van bewust.

Slechte kwaliteit

De supplementenindustrie is groot en relatief ongereguleerd. Dit betekent dat de kwaliteit van supplementen behoorlijk kan variëren. Sommige supplementen bevatten onzuiverheden, zoals zware metalen, pesticiden of andere verontreinigingen. Ook bevatten niet alle supplementen altijd de hoeveelheid werkzame stoffen die ze claimen te bevatten. Of er zitten vulstoffen in die niets bijdragen aan je gezondheid.

Het mag duidelijk zijn dat het lang niet altijd meevalt om kwalitatieve en inferieure producten in de winkel van elkaar te onderscheiden. Laat staan online. Gebrekkige regulatie zorgt ervoor dat er supplementen op de markt zijn die niet aan onze hoge kwaliteitseisen voldoen. Dit kan ertoe leiden dat je producten koopt die niet effectief zijn, of zelfs schadelijke stoffen bevatten.

Invloed op medicijnen

Voedingssupplementen kunnen invloed hebben op elkaar. Zo kan calcium in de weg zitten van je magnesium opname. En nog erger; het kan invloed hebben op medicijnen. Zo kan vitamine K de werking van bloedverdunners beïnvloeden en kan bijvoorbeeld sint-janskruid de werking van antidepressiva of andere medicijnen verminderen. Het gevaar is dat mensen dus onbewust hun gezondheid in gevaar brengen door goedbedoeld supplementen te combineren met medicijnen.

Het is dus belangrijk om met je (huis)arts te overleggen voordat je supplementen neemt wanneer je al medicijnen gebruikt.

Supplementen? Zeker wel!

Het nemen van voedingssupplementen kan dus een effectieve manier zijn om tekorten aan te vullen, je gezondheid gericht te ondersteunen, sportprestaties te verbeteren en zelfs de algehele gezondheid op de lange termijn bevorderen. Hoewel supplementen geen vervanging zijn voor een gezond en gevarieerd dieet, kunnen ze wel een waardevolle aanvulling zijn in een gezonde levensstijl. Voordat je begint met supplementen, is het wel belangrijk om advies in te winnen bij een deskundige, zodat je zeker weet dat je de juiste supplementen neemt en de juiste dosering aanhoudt.

Supplementen? Zeker niet!

Aan voedingssupplementen zijn vooral nadelen verbonden. Zoals het risico op overdosering, de soms twijfelachtige kwaliteit van supplementen, de mogelijke interacties met medicijnen en de kans op schijnveiligheid. Voedingssupplementen zijn bedoeld als aanvulling op een gezond dieet, niet als vervanging. Daarom is het essentieel om voorzichtig te zijn voordat je voedingssupplementen gebruikt en om altijd advies in te winnen bij een professional. Zo zorg je ervoor dat supplementen je gezondheid ondersteunen zonder onbedoelde nadelige effecten.

Bijsluiter

Overheidsorganen voor voeding, volksgezondheid en welzijn, zoals de NVWA en het RIVM, bieden naast het Voedingscentrum, diëtisten en ons eigen gezond verstand veel informatie en adviezen. Twee dingen blijven in elke afweging overeind:

Een voedingssupplement is geen geneesmiddel.
Voor gezonde mensen geldt dat supplementen in principe niet nodig zijn. Een gebalanceerd en gevarieerd eetpatroon is voldoende.

Welke keuze je voor jezelf ook maakt in het nemen van supplementen, houd je in ieder geval aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Gekeurde supplementen geven dit aan op de verpakking. Zo niet, neem een appel 😉

11 mei 2025

Escapebeleving: De Vitaloog

Niet alleen door het lezen van dit magazine leer je over vitaliteit, er is nu zelfs een spel dat je daarbij helpt: de Vitaloog! Een bijzondere samenwerking tussen Vitalogisch en Eigenaar Onbekend. De Vitaloog is een escapekoffer die je met een meeslepend verhaal onderdompelt in de wereld van vitaliteit.

Ontrafel het mysterie: De Vitaloog

Wanneer Sarah, medewerker bij onderzoeksbureau Reviresco Clinics, een afgesloten koffer vindt met cruciale informatie over een nieuw gezondheidssupplement, worden haar vermoedens bevestigd.

Er is iets aan de hand bij het onderzoeksbureau. Ontbrekende data in dossiers, geheimzinnigheid over testresultaten. Eén testpersoon wordt zelfs veel langer dan normaal gemonitord. Wie is deze mysterieuze patiënt en wat is er aan de hand?

Een escapekoffer die je met een meeslepend verhaal onderdompelt in de wereld van vitaliteit

Klaas Koster, oprichter van Vitalogisch, vertelt:

“We zochten naar een creatieve manier om ons gedachtegoed verder te verspreiden. Iets wat verder ging dan alleen theorie en presentaties. Het resultaat is een escapebeleving die je spelenderwijs laat kennismaken met de essentie van vitaliteit: het besef dat alles in je leven met elkaar samenhangt.”

Een escapespel als start van vitaliteitstrainingen

Het spel begint wanneer je samen met je team een mysterieuze koffer ontdekt, gevuld met documenten, puzzels en aanwijzingen. Terwijl je met je team probeert het mysterie te ontrafelen, stuit je op raadsels die vragen om zowel individuele denkkracht als samenwerking.

Klaas legt uit hoe dit spel onderdeel is van een aantal trainingen die Vitalogisch biedt:

“Een trainingsdag starten met het spelen van De Vitaloog zorgt ervoor dat je even ontsnapt aan je dagelijkse routine en loskomt van de realiteit die je op dat moment ervaart. Terwijl je een andere wereld induikt waarin je samen puzzels oplost, leer je op een interactieve manier over onze ‘Schijf van Vijf’ – het model dat de kern van Vitalogie vormt. Wat dit spel krachtig maakt, is de manier waarop het mensen op een diepere laag laat nadenken over vitaliteit. Thema’s als gezondheid, samenwerking en balans komen op deze manier heel natuurlijk aan bod. Je ervaart letterlijk dat alles met elkaar verbonden is, net zoals in het echte leven.”

Waardevolle inzichten

Het spelen van De Vitaloog is niet alleen een leuke en uitdagende activiteit, het biedt ook waardevolle inzichten. Terwijl je samen met je team door het spel navigeert, observeert een trainer het proces. Deze observaties helpen de trainer om te zien hoe het team samenwerkt, waar valkuilen liggen en welke sterktes er naar voren komen. Dat levert haakjes op voor verdere verdieping tijdens de training.

Klaas:

“Het grote voordeel van deze vorm van leren is dat de informatie op verschillende manieren binnenkomt. Mensen krijgen de kans om de theorie van vitaliteit te ervaren. Dit maakt de inzichten niet alleen leuker, maar ook blijvender.”

Ontdek de kracht van vitaliteit!

Een unieke samenwerking voor een breder publiek

De Vitaloog is een samenwerking tussen Vitalogisch en Eigenaar Onbekend, specialist in escapespellen voor thuis. Het is een bijzondere samenwerking tussen twee heel verschillende bedrijven, met als resultaat een spel dat leuk en zinvol is. Het gedachtengoed van Vitalogisch komt door de escapekoffers bij heel veel spelers terecht, ook bij mensen die nog niet per se bewust bezig zijn met vitaliteit.

Klaas:

“Dat is een droom die uitkomt, zeker nu het spel sinds begin dit jaar internationaal verkocht wordt!”

Escapebeleving: De Vitaloog

De eerste spelers van De Vitaloog zijn razend enthousiast. Ben jij ook benieuwd? Informeer naar de mogelijkheden via info@vitalogisch.nl of bestel jouw spel via vitalogie.nl.

10 mei 2025

Organisatietrauma’s: Philippe Bailleur

Jullie zetten je beste beentje voor – jij en je collega’s. Plannen uitvoeren, harder werken, nóg een training volgen. En toch lijkt er weinig te veranderen … het is alsof iets jullie tegenhoudt. Herkenbaar? Grote kans dat er wat speelt in de onderstroom van je organisatie. Verborgen patronen, oude spanningen of onuitgesproken issues kunnen stiekem veel impact hebben. Systemisch werk helpt om blokkades zichtbaar te maken en te doorbreken. Organisatiecoach Philippe Bailleur vertelt er meer over.

De kracht van systemisch werk en organisatieopstellingen

Ik zie ik zie wat jij niet ziet … en het zijn organisatietrauma’s

Verleden tijd? Niet altijd!

“Snelle veranderingen, ingrijpende incidenten of crises – ze laten sporen achter in organisaties”, vertelt Philippe. “Sporen die je aan de oppervlakte niet meteen ziet, maar die teams belemmeren om doelen te bereiken.

Zo coachte ik een businessunit die vastliep op het gebied van ondernemerschap. Wát leidinggevenden ook probeerden, het lukte niet om de competentie van de grond te krijgen. Via systemisch werk ontdekten we dat tientallen jaren terug de oprichter van de businessunit extreem ondernemend was. Zó ondernemend dat hij door de directie als bedreiging werd gezien en hier figuurlijk voor werd afgemaakt. Deze ingrijpende interventie rondom ondernemerschap bleef zichtbaar op de werkvloer. Hoewel niemand er destijds bij was of nu van wist, zat de angst om te ondernemen jaren later nog in het systeem. Er was dus sprake van een organisatietrauma.”

Van minder bekend naar meer erkend

Trauma is iets dat veel mensen kennen. Maar organisatietrauma … is dat iets ‘nieuws’? Philippe geeft aan van niet. “Jaren geleden kwam ik ermee in aanraking. Tijdens de bankencrisis sprak ik een bankdirecteur die me vertelde dat die periode traumatiserend was voor de organisatie. Hij vertelde dat teams vast leken te zitten in de crisis. Dat gesprek gaf me het laatste duwtje om hier echt mee aan de slag te gaan: ik zou het thema woorden geven en verbinden aan mijn werk als organisatiecoach. Gedreven verdiepte ik me vervolgens via literatuur en opleidingen in organisatietrauma. Tegelijkertijd ontdekte ik dat er nog veel meer te onderzoeken en te delen was! Nu, zo’n tien jaar later, zie ik dat het thema steeds bekender en bespreekbaarder is geworden.”

Wat niet gevoeld wordt, blijft vastzitten

“En dat is heel positief!”, zegt Philippe. “In elke organisatie is er gedoe – hoe graag we het ook willen vermijden. In plaats van er omheen te lopen of ons ervoor te schamen, kunnen we beter open zijn. Geef trauma’s de ruimte om te helen, normaliseer ze in plaats van ze te problematiseren. Als we incidenten onder het tapijt schuiven, blijven ze vaak jarenlang sudderen. Nieuwe en bestaande collega’s voelen dat er iets niet klopt, en dat werkt door. Om organisatietrauma’s te doorbreken, moet je de pijn eerst (h)erkennen en toelaten. Wat je niet aan het licht brengt, kan ook niet herstellen. Dat betekent niet dat je met een traumasensor moet rondlopen op zoek naar problemen. Het gaat over de situaties waarin het verleden het heden en de toekomst blokkeert.”

Wanneer samenspel hapert

“Interessant daarbij: de plek waar iets blokkeert, hoeft niet altijd de plek te zijn waar de blokkade is ontstaan. Sterker nog, het is vaak slechts de expressie van iets dat al langer in de onderstroom wringt. Organisaties hebben weleens de neiging om symptomen te bestrijden. Denk aan het ontslag van een niet-functionerende medewerker, de implementatie van een nieuwe werkwijze of het gebruik van een nieuwe software-applicatie. Vaak zijn dit slechts pleisters op een wond.

Veel effectiever is om in te zoomen op het samenspel. Organisaties zijn complexe systemen: ze bestaan uit verschillende onderdelen die naadloos op elkaar moeten inspelen. Bij goed samenspel werkt dit soepel. Wanneer er sprake is van organisatietrauma, haperen de verbindingen en heeft dat gevolgen voor het gehele systeem.

En daar komt systemisch werk van pas!

“Als het samenspel hapert, biedt systemisch werk uitkomst. Het maakt verborgen spanningen en patronen zichtbaar door niet alleen naar individuen te kijken, maar naar het grotere geheel. Daarbij onderzoeken we de geschiedenis, de patronen en dynamieken van het systeem – en wat sluimert er eventueel onder de oppervlakte? Denk aan een fusie waarvan de impact nooit echt is verwerkt, of aan spanningen die al tijden in een organisatie aanwezig zijn. Systemisch werk maakt deze onzichtbare dynamieken voelbaar en bespreekbaar, zodat ze kunnen worden doorbroken.”

Organisatieopstellingen als spiegel

Een veelgebruikte methode binnen systemisch werk zijn organisatieopstellingen. In zijn werk past Philippe deze regelmatig toe. Maar wat is het nu precies? Philippe legt uit: “Door mensen of objecten een plek te geven die de onderlinge verhoudingen symboliseert, wordt stap voor stap zichtbaar waar de spanning zit. Ik herinner me een opdracht bij een fusie van verschillende organisaties. Ik vroeg de medewerkers bij elkaar te gaan staan op basis van de oorspronkelijke organisatie waarvoor ze hadden gewerkt. Het resultaat was veelzeggend. De manier waarop medewerkers bij elkaar stonden, was de manier waarop er op de werkvloer afstand werd gevoeld.

De medewerkers van de overgenomen organisaties stonden fysiek en emotioneel duidelijk los van de anderen. Het gevoel van overgenomen zijn en niet volledig geïntegreerd worden, bleek sterk aanwezig. De opstelling maakte dat duidelijk en opende het gesprek, waardoor de spanning wegviel en het samenspel kon verbeteren.”

De impact van het onverwerkte verleden

“Binnen systemisch werk draait het om voelen wat werkt én waar een organisatie klaar voor is. Soms is dat een opstelling, soms een blik op de geschiedenis. Dat laatste bleek verhelderend bij een CEO die conflicten vermeed, terwijl haar directieteam niet optimaal functioneerde. Toen we spraken over de geschiedenis van conflicten, kwam naar voren dat ze ooit een pijnlijke breuk met haar medeoprichter en jeugdvriend had meegemaakt. Die ervaring beïnvloedde haar aanpak tot op de dag van vandaag.

Een ander herkenbaar voorbeeld is het chronische verloop op een managementfunctie. Het eerste vertrek in die rol was met een pijnlijk conflict gepaard gegaan en nooit verwerkt. De stoel was spreekwoordelijk niet vrij en het trauma bleef het systeem verstoren. Door dit patroon zichtbaar te maken, ontstond er ruimte voor herstel. Daarna kwam de stoel pas écht vrij voor een nieuwe manager.”

Philippe Bailleur in het kort

Systemisch coach met een militaire achtergrond
Pionier op het gebied van organisatietrauma
Heeft meer dan 5000 uren op de teller als executive coach
Woont in België, werkt veel in Nederland
Benadert organisaties vanuit een systemische bril
Schreef over trauma in organisaties in zijn boek STUCK
Leidt al meer dan 15 jaar professionals op
Werkt met Leanne Steeghs aan een boek over organisatieopstellingen

Door onderliggende patronen zichtbaar te maken en te doorbreken, ontstaat er ruimte voor verandering en groei.

A bad system will beat a good person every time. – Edwards Deming

De kracht van systemisch werk

Wanneer je honderd mensen jongleerballen geeft en een halve dag in een zaal zet, zullen ze het jongleren uiteindelijk allemaal onder de knie krijgen. Jongleren is een individuele competentie. Maar wanneer je voetballers individueel traint, pakken ze tijdens wedstrijden mis op het samenspel – hun collectief vermogen. Juist dát bepaalt het succes. Want uiteindelijk draait het om hoe mensen samenwerken, niet alleen om wat ze individueel kunnen. Systemisch werk richt zich daarop.

Pak jouw organisatietrauma aan!

Wat kun je doen als je nu vermoedt dat er iets speelt in jouw organisatie? Philippe sluit af met vier praktische tips:

Maak het bespreekbaar
Durf het onderwerp aan te kaarten. Een open gesprek is vaak al een eerste stap.
Lees je in
Met dit artikel heb je het begin al gemaakt. Daarnaast zijn er diverse boeken, artikelen en tools die je helpen het onderwerp verder te verkennen.
Zoek naar de oorzaak
Kijk niet alleen naar de symptomen, maar onderzoek wat eronder ligt. Dat kan via systemisch werk, maar ook door simpelweg te luisteren naar wat teams ervaren.
Werk samen en verbind
De beste managers koersen niet alleen op hun eigen perspectief, maar zijn zich bewust van het feit dat ze niet alles zien, voelen en begrijpen. Veerkracht ontstaat bij het verbinden van perspectieven, bij herstel.

9 mei 2025

Privé vs. werk

Neem jij thuis mee naar werk, of werk mee naar huis?

Werk en privé lopen steeds vaker door elkaar. Onafgemaakte projecten, uitdagende gesprekken en hoge werkdruk komen vaak mee naar huis en beïnvloeden je privéleven. Iets wat veel mensen herkennen en bespreken. De omgekeerde situatie, waarbij privéproblemen je werk raken, blijft vaker onbesproken. Denk aan stress over mantelzorg, financiële zorgen of slapeloze nachten door jonge kinderen. “Zet gewoon de knop om,” wordt er dan gezegd. Maar hoe doe je dat? Hanneke van de Rakt, vitaloog® en trainer, begrijpt de uitdagingen en ongemakken die dit oplevert. Welke invloed hebben persoonlijke zaken op je werk en hoe gaan we hier samen mee om?

Werk-privé is een illusie

Volgens Hanneke is het scheiden van werk en privé überhaupt een illusie:

“Wat er in je lijf zit, kun je niet zomaar uitzetten als je naar je werk gaat. Je blijft dezelfde persoon en neemt emoties, gedachten en energie van de ene situatie mee in de andere. Vooral ouderschap is een factor die vaak wordt onderschat. Ouderschap heeft een enorme invloed. Een ouder ben je overal, ook op je werk. Die verantwoordelijkheden draag je onbewust met je mee, elke dag.”

Hoe je daarmee omgaat, begint met de vraag: ligt er iets in de weg van m’n werkprestaties? In dat geval kan het bespreken van die zaken de spanning verlichten en zelfs oplossingen brengen. Niet iedereen vindt het even gemakkelijk om persoonlijke zaken te bespreken. En de ene zorg is de andere niet. Ruimte en begrip zijn in beide gevallen het halve werk.

Wat is bespreekbaar?

Niet alles wat je meeneemt naar je werk, wil of kun je delen. Wanneer het in de weg zit, maakt bespreekbaarheid al een verschil. Hier speelt de bedrijfscultuur een rol. In een veilige omgeving is er ruimte om te praten over wat je dwarszit, zonder direct een oplossing te verwachten.

“Het gaat vaak om simpelweg even je hart kunnen luchten, het probleem krijgt aandacht en dat kan al helpen,” zegt Hanneke. Die veilige ruimte begint met openheid vanuit het management, maar ook collega’s kunnen een steun zijn. Durf de vraag ‘hoe gaat het met je?’ wat vaker en oprecht te stellen.

Hoe ga je met werk-privé problemen om?

“Bespreekbaarheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid”, vindt Hanneke. “Ga actief in gesprek en vermijd aannames.” Een open gesprek verheldert wat er speelt en voorkomt misverstanden, zoals de angst dat een probleem tegen je gebruikt kan worden. Voor werkgevers geldt dat het tonen van begrip helpt om medewerkers gemotiveerd en betrokken te houden.

Toch zijn er grenzen. Een angst onder werkgevers is dat veel ruimte faciliteren kan leiden tot misbruik. Om dat te voorkomen is het stellen van duidelijke grenzen en verwachtingen essentieel. “Werk is een ruilhandel”, zegt Hanneke. “Een werkgever mag iets van medewerkers verwachten en andersom. Omstandigheden die de uitvoering van het werk kunnen beïnvloeden zijn per persoon verschillend en het maken van afspraken daarover is maatwerk.”

Wanneer spreek je van een goede cadans?

Een cadans is een natuurlijk ritme, zoals een hartslag. “Een goede werk-privécadans kenmerkt zich door een vloeiende overgang van werk naar thuis en andersom”, legt Hanneke uit. “Het betekent dat je op beide plekken kunt zijn, zonder dat het te veel energie kost om je van de ene rol in de andere te verplaatsen. Het betekent niet dat alles maar vrij moet zijn, maar dat er gepaste aandacht is voor de mens achter de medewerker.”

Om een goede cadans te ondersteunen, kunnen werkgevers en medewerkers afspraken maken over bijvoorbeeld flexibel werken, tijd nemen voor belangrijke privékwesties of gewoonweg open zijn over uitdagingen. Met als direct voordeel voor werkgevers dat medewerkers zich meer gehoord en betrokken voelen, wat een belangrijke basis is voor productiviteit. Win-win!

School voor Ouders

School voor Ouders helpt ouders en werkgevers met uitdagingen op het gebied van ouderschap.

Een veelvoorkomende situatie op de werkvloer is ouders die (te) vaak gebeld worden door hun kinderen tijdens werktijd. Hoe ga je hiermee om als ouder, collega en werkgever?

Frances Voet van School voor Ouders: “Kinderen bellen met een reden, zoals behoefte aan bevestiging, aandacht of angst. Als ouder kun je hierbij stilstaan: wat in jouw gedrag kan dit oproepen? Actie is immers reactie. Door grip te krijgen op jouw gedrag, kun je het gedrag van je kind gemakkelijker stimuleren of in dit geval begrenzen. Een werkgever kan bijdragen door richting te geven. Bied kaders en geef medewerkers ruimte om daarbinnen een balans tussen werk en ouderschap te vinden.”

Tip

Een goed gesprek kun je het beste aangaan met neutrale emoties. Frances Voet: “Als je emoties te hoog zitten om direct in gesprek te gaan, plan dan wel alvast een ander moment. Zorg dat je bereid bent om de ander te horen en dat je weet wat voor jou belangrijk is.”

Aanvullende bronnen werk-privégeluk: De Geluksprofessor (Patrick van Hees, ‘14) & Nationaal Geluksonderzoek (Universiteit Gent en NN, ‘24).

8 mei 2025

Werkgeluk op z’n Toppy’s

Je droom najagen en die verre reis maken? Of tóch blijven werken bij de organisatie waar je helemaal op je plek zit? Bij Toppy kan het allebei! Niet de personeelsadministratie, maar verantwoordelijkheid en vertrouwen zijn er leidend. Dit zie je terug in arbeidsvoorwaarden als onbeperkte vakantiedagen en flexibele werktijden. Hr-manager Daan Kraaijkamp vertelt erover.

Met plezier werken in een omgeving waar je graag wil zijn: dat is werkgeluk

Gezond bezig!

Toppy’s eigen vitaliteitsteam organiseert sportactiviteiten, deelt handige gezondheidstips en inspireert collega’s met gezonde routines. Goed voor de mentale kracht, fysieke fitheid én de energie op de werkvloer!

Waarom werkgeluk werkt

Gelukkige collega’s zijn 12% productiever
Minder stress = minder ziekte en uitval (en da’s een plus!)
Vrijheid + vertrouwen = motivatie en topprestatie

Hoe het ooit begon

Het idee voor onbeperkte vakantiedagen? Daan begint het gesprek enthousiast: “Dat ontstond door een nieuwe collega! Hij vertelde over zijn vorige werkgever. Na een jaar hard werken en succesvolle projecten draaien, kreeg hij te horen dat een extra vakantiedag rond kerst er niet inzat … zijn vakantiedagen waren op. Dat voelde zo oneerlijk! Samen met onze founder Jeroen besloot ik: bij Toppy gaan we dat anders doen.”

Vakantiedagen zonder gedoe: werkt dat?

“Sindsdien ligt de verantwoordelijkheid rondom vakanties volledig bij de medewerkers; ze regelen het zelf. En dat werkt; een sabbatical van een jaar is nog niet voorgekomen. Iedereen gaat er op een verantwoordelijke manier mee om. De een geeft tijdens drukte heel veel energie en heeft vervolgens meer ruimte nodig om op te laden, de ander is op beide vlakken constanter. We zien daarbij een mooie balans tussen wat collega’s neerzetten en hoeveel vakantiedagen ze opnemen.”

Vrijheid gaat verder dan vakantiedagen

“Bij Toppy gaat vrijheid verder dan vakantiedagen. Flexibel werken is de standaard. Of je nu eerder naar huis wil voor een afspraak, later start na een slechte nacht, of iets moet regelen voor je kinderen: het kan allemaal. Geen onnodige administratie, gewoon vertrouwen. Even naar de tandarts? Dat hoef je echt niet te registreren, we zien je erna wel weer! Autonomie zorgt voor minder stress en meer motivatie. Collega’s komen werken omdat ze dat willen in plaats van moeten.”

Zoveel vakantiedagen als je wil … werkt dat?

Nemen mensen dan niet te veel of weinig dagen op?

“In september kijken we altijd hoe iedereen ervoor staat. We zorgen dat iedereen jaarlijks minstens 20 dagen opneemt en motiveren collega’s waar nodig om dit te doen. Ook andersom komt het weleens voor … dat collega’s erg veel dagen hebben opgenomen. Geen probleem, want die ruimte bieden we. Als het structureel niet in lijn staat met wat iemand oplevert en de inzet die diegene toont, gaan we er wel over in gesprek. Gelukkig komt dit zelden voor!”

One size fits all? Nope

“Bij Toppy geloven we niet in een standaardaanpak. Elke topper is uniek en dat willen we zo houden. Al tijdens het sollicitatieproces kijken we naar talenten en drijfveren, dit doen we via een TMA-analyse. Het doel? Zorgen dat collega’s doen waar ze blij van worden en waar ze goed in zijn. Dat werpt vruchten af: collega’s scoren omdat ze in hun kracht staan.”

Investeren in werkgeluk werkt

“Werkgeluk is geen hype, maar een keuze. We investeren erin en zien dat terug in ons lage verloop. Té laag grappen we weleens. Bij ons krijgt iedereen wanneer het vertrouwen goed zit een vast contract; we gaan daar zo snel mogelijk naartoe. Werkt het daarna toch niet? Dan voeren we een open gesprek. Medewerkers voelen zich medeverantwoordelijk en zoeken vaak zelf actief naar iets dat beter bij hen past. Een contract uitdienen zonder enthousiasme? Dat zie je bij ons zelden. Samenwerken vanuit vertrouwen: ik raad het iedere werkgever aan.”

7 mei 2025

De formule voor vitaal leiderschap

De formule voor succes in vitaal leiderschap

Zelf veranderen is al een uitdaging, laat staan het gedrag van anderen. Als vitaal leider is het handig om te weten dat er een succesformule bestaat waarop je een ontwikkelproces voor vitaal gedrag kunt baseren: R = G x C³.

In de formule staat R voor Resultaat, G voor Gedrag en C³ voor de componenten Commitment, Context en Competentie. Met deze onderdelen in balans, creëer je een gezond en productief team.

Commitment is cruciaal voor de wil en het verlangen om zaken aan te pakken. De Context bepaalt of iemand zich gestimuleerd en comfortabel genoeg voelt om zaken aan te gaan. De derde component, Competentie, lichten we voor je uit.

De vijf vitale vaardigheden

Competenties zijn het aangeboren of aangeleerd kennen en kunnen van iemand. Dit kun je onderverdelen in vijf vitale basisvaardigheden: Zelfleiderschap (soul), Energiemanagement (body), Aanpassingsvermogen (mind), Samenwerken (social), en Ertoe doen (spirit).

1. Zelfleiderschap: de sleutel tot persoonlijke groei

Zelfleiderschap is jezelf sturen om actief aan je eigen ontwikkeling en vitaliteit te werken. Dat vraagt om zelfbewustzijn en zelfregie. Zelfbewustzijn om te reflecteren op gedrag en om te ontdekken wat werkt. Zelfregie gaat nog een stap verder; dit betekent dat je bewust keuzes maakt over vitaliteit en welzijn, en overgaat tot actie.

Leidinggevenden kunnen hier een voorbeeld in zijn door zelfontwikkeling te stimuleren en ruimte te geven voor persoonlijke groei. Een zelfbewust team werkt in de sfeer van verantwoordelijkheid en eigenaarschap, wat het persoonlijk welzijn en de prestaties van het team verbetert.

2. Energiemanagement: energiek blijven in een drukke wereld

Energiemanagement is belangrijk voor de vitaliteit, om stress te voorkomen bijvoorbeeld. Weet jij waar je energie van krijgt en zijn deze bronnen in balans? Maak bewust gezonde(re) keuzes in voeding, beweging en ontspanning. En houd oog op zaken als vermoeidheid, iets wat vaak over het hoofd wordt gezien in de drukte van de (werk)dag.

Leidinggevenden bevorderen dit door energieproblemen te signaleren en bespreekbaar te maken. Het stimuleren van pauzes, beweging en slaap helpt om stress te (leren) beheersen en weerbaarheid te ontwikkelen. Zo leren je medewerkers ook beter om te gaan met uitdagingen.

3. Aanpassingsvermogen: flexibel omgaan met veranderingen

Aanpassingsvermogen is essentieel om met veranderingen en uitdagingen om te gaan. Als jij je goed kunt aanpassen, blijf je mentaal flexibel en effectief onder druk. Goed kunnen meebewegen bevordert jouw veerkracht. Dit kun je onder andere trainen door je te focussen op een positieve mindset; een aantal oefeningen vind je op pagina 49.

Als leidinggevende stimuleer je het aanpassingsvermogen van je team door open het gesprek te voeren over stress en verandering, en de ruimte hiertoe te bieden. Mentale flexibiliteit leidt tot meer creativiteit, innovatie en een plezierige werksfeer. Het vergroot de inzet en het plezier in het proces en daarmee de persoonlijke groei.

4. Samenwerken: de kracht van goede samenwerking

Effectieve samenwerking is cruciaal voor een vitaal team en verbeterde persoonlijke prestaties. Sociale vaardigheden zoals open communicatie, gedeelde verantwoordelijkheid en onderling respect bevorderen de werksfeer.

Leidinggevenden kunnen sociale verbinding en samenwerking stimuleren door het stellen van gezamenlijke doelen. Behaal je deze, dan vier je jullie successen. Ook helpt het om teamuitjes te organiseren en open communicatie te bevorderen. Goed samenwerken zorgt voor efficiëntie en meer werkplezier.

5. Ertoe doen: betekenis en zingeving

Zingeving geeft je het gevoel dat jij en jouw werk ertoe doen. Betekenisvol werk maakt je gelukkiger en productiever. Meer hierover lees je in het artikel ‘Word werkgelukkig’ op pagina 29.

Als leidinggevende kun je hierin een rol spelen door gericht te vragen naar ieders drijfveren; wat motiveert medewerkers en hoe kun je hen helpen om de juiste doelen te stellen in lijn met hun persoonlijke waarden. Dit vergroot het gevoel van voldoening én motivatie bij jezelf en je team.

Vitaal leiderschap begint bij jezelf

Bovenstaande vaardigheden zijn aan te leren. En dat is de moeite waard; met deze skills presteer je meer en vergroot je je werkplezier. Bovenal is het goed om te onthouden dat vitaal leiderschap begint bij jezelf. Je collega’s laten zich graag inspireren door jouw vitale energie. Gun jij je collega’s meer vitaliteit in werk en privé? Vraag jezelf dan steevast af: hoe vitaal gedraag ik mijzelf?

Vitaal leiderschap is essentieel

In een organisatie ben je als vitaal leider de inspirator van een proces. Voor jezelf en voor anderen. Je zet hiermee mensen aan het roer van hun vitaal gedrag. Met vitaal leiderschap neem je dus de rol om anderen te stimuleren zichzelf te ontwikkelen. Dat is een mooie rol!

De energie, inspiratie en begeleiding van een vitaal leider zijn essentieel voor een goede start van vitaliteits- of verandertrajecten en het verloop ervan.

In zo’n traject is het belangrijk dat je op een veilige manier met elkaar kunt praten over drijfveren en signalen als zichtbare vermoeidheid of stress. Dat betekent dat je onder de waterlijn moet durven duiken. Dat je uit oprechte interesse verdiepingsvragen stelt en jezelf kwetsbaar op durft te stellen om iemand te kunnen helpen. Die mensgerichtheid moet een vitaal leider hebben, want je werkt niet met fte’s maar met mensen.

Werken aan deze competenties en de ruimte hiertoe faciliteren zijn essentiële stappen in ieders ontwikkeling. Vitaal leiders, succes!

R = G x C³ MET PERSOONLIJK LEIDERSCHAP NEEM JE EIGENAARSCHAP OP JE EIGEN VITALITEIT. MET VITAAL LEIDERSCHAP NEEM JE DE ROL OM ANDEREN TE STIMULEREN VITAAL GEDRAG TE ONTWIKKELEN.

Benieuwd naar meer?

In het boek ‘Vitaal Leiderschap’ van Bregje van Ganzewinkel en Klaas Koster, lees en leer je alles over de inhoud, achtergrond en toepassing van de formule. Ook krijg je handenvol tips om de vaardigheden aan te wakkeren in jouw team.

6 mei 2025

Lees jezelf vitaal

Slaap

Matthew Walker

Een must-read als je … slapend slimmer, gelukkiger en gezonder wil worden

Waarom slapen we? En waarom is gebrek aan slaap zo schadelijk? In dit boek gaat hersenwetenschapper en slaapexpert Matthew Walker daar dieper op in. Hij laat zien hoe je slaap invloed heeft op je energie, mentale gezondheid en zelfs je levensverwachting. Wil je uitgerust en energiek door het leven? Dit boek is jouw gids!

WIN! Patronen doorbreken

Hannie van Genderen, Laura Seebauer & Gitta Jacob

Een must-read als je … vastzit in patronen en zoekt naar verandering en zelfinzicht

Maak je steeds dezelfde fouten en lukt het maar niet om uit die vicieuze cirkel te komen? Dit op schematherapie gebaseerde boek helpt je op weg naar een tevredener en evenwichtiger leven. Met voorbeelden en oefeningen leer je waar gedrag, gedachtes en gevoelens vandaan komen en hoe je ze kunt veranderen.

The Subtle Art of Not Giving a F*ck

Mark Manson

Een must-read als je … minder wil piekeren en meer wil genieten

Met een flinke dosis humor en eerlijkheid laat dit boek je zien waarom het leven niet draait om het perfecte plaatje, maar om hetgeen dat jou écht gelukkig maakt. Minder stressen, meer jezelf zijn en eens niet overal om geven. We kunnen ons maar om een beperkt aantal dingen druk maken, dus tijd om uit te zoeken wat voor jou vooropstaat.

WIN! Vitaal Leiderschap

Klaas Koster & Bregje van Ganzewinkel

Een must-read als je … jezelf en je team meer energie, verbinding en eigenaarschap gunt

In dit praktische handboek tonen vitalogen Bregje van Ganzewinkel en Klaas Koster de route naar een vitaal team dat plezier heeft in het werk en met elkaar de beste resultaten behaalt. Een vitaal team start bij vitaal leiderschap – leer dus hoe jij als leidinggevende een positieve werkcultuur creëert. Lees ‘R = G x C³’ op pagina 65 voor een tipje van de sluier.

De hormoonfactor

Ralph Moorman

Een must-read als je … wil profiteren van onder andere afvallen zonder honger

Hormonen zijn de baas in je lijf, maar hoe krijg je ze in balans? In dit boek lees je waarom slaap, voeding en beweging allemaal invloed hebben op je hormonen en dus op je vitaliteit. Geen honger, experimentele groene smoothies of verplichte workouts, maar leefstijladviezen die eenvoudig zijn én goed vol te houden – inclusief bijpassende recepten.

Wil jij een boek winnen? Doe mee via vitalogiemagazine.nl/winactie en maak kans op een exemplaar van ‘Patronen doorbreken’ of ‘Vitaal Leiderschap’.

5 mei 2025

Janneke Wittekoek: Zuinig op je hart

JANNEKE WITTEKOEK

is cardioloog en eigenaar van de HeartLife kliniek, een expertisecentrum voor hart en gezondheid.

heartlife.nl

ZUINIG OP JE HART

REGELMATIG DIE DRUK ERAF IS ECHT BELANGRIJK, JE BENT ER NIET VOOR GEMAAKT OM ALTIJD MAAR TE PIEKEN

Met elke slag voorziet het je lichaamscellen van zuurstof en voedingsstoffen die essentieel zijn voor het functioneren van ál je organen. En als het stilvalt, val jij ook stil. Je hart: het is misschien wel het vitaalste orgaan van ons lichaam. Je kunt er dan ook maar beter zuinig op zijn. Door ernaar te luisteren én leven. Maar hoe doe je dat, ‘leven naar het ritme van je hart’? We vroegen het Janneke Wittekoek, cardioloog.

Janneke ziet het nog te vaak gebeuren in haar praktijk. Mensen die ogenschijnlijk ‘ineens’ uitvallen, maar waarvan later blijkt dat ze jarenlang roofbouw hebben gepleegd op hun lijf. “Ze gaan maar dóór, negeren signalen en schuiven het maken van gezondere keuzes voor zich uit. Naar een moment waarop het beter past of er meer tijd is. Terwijl dat hartinfarct op je vijftigste heel goed al op je dertigste begonnen kan zijn. Nú gezond leven, levert je later op.”

JE HOOFD EN HART ZIJN ONLOSMAKELIJK VERBONDEN

Nu weten we inmiddels best al wel wat goed voor ons is – en wat niet. En hoe het bijvoorbeeld zit met de ‘klassieke’ risicofactoren: je cholesterol op peil houden, niet te veel vet en suiker eten, stoppen met roken, genoeg bewegen. “Maar gezondheid draait ook om leefstijl en balans, fysiek én mentaal. Daar gaat het in mijn spreekkamer steeds vaker over.”

Je hoofd en je hart zijn dan ook onlosmakelijk verbonden. Stress bijvoorbeeld, kan net zoveel invloed hebben op je hartgezondheid als een verhoogd cholesterol of hoge bloeddruk. “Met een beetje stress is echt niets mis. Sterker nog, je hebt een goed stressresponssysteem nodig om te overleven. Maar als de stress lang aanhoudt, wordt het een ander verhaal. De stresshormonen kunnen leiden tot verkramping en uiteindelijk het dichtslibben van je bloedvaten. Zo kun je uiteindelijk zelfs een ‘stressinfarct’ krijgen.”

BOUW REGELMATIG HERSTELMOMENTEN IN

“Je kunt gewoon niet altijd aan staan, daar is een mens niet voor gemaakt. Bouw dan ook regelmatig bewust herstelmomenten in. Even die druk eraf door lekker naar buiten te gaan, te bewegen en je hoofd leeg te maken. Ook yoga en mindfulness zijn helpend. En goed slapen, ook dat is héél belangrijk.”

Ook je leefomgeving is bepalend. Een slechte leefomgeving staat zelfs met stip op één als veroorzaker van hart- en vaatziekten. “Dan heb ik het over luchtkwaliteit, geluid, licht, straling én over sfeer. Over of je je ergens lekker voelt – en op je gemak. De plek waar je werkt doet hier een flinke duit in de zak, je brengt er zóveel tijd door. Kijk, ik ben echt een boomer. In de tijd dat ik begon met werken mocht ik al blij zijn dat ik een baan had en wilde ik vooral niet te veel noten op mijn zang hebben. De nieuwe generatie doet dit beter en laat de werkplek en -sfeer meewegen in de keuze voor een baan. Werkgevers spelen hier steeds meer op in, ze moeten wel.”

Jongeren lijken sowieso een stuk beter te luisteren naar de signalen van hun lijf en hoofd. “In plaats van maar door te gaan, zoeken ze naar balans. En dan niet work-life, maar life-work. Het valt me ook op dat jongeren vaker kiezen voor werk dat aansluit bij wat ze belangrijk vinden, dat goed voelt. Minder status en meer zingeving, ook goed voor je hart.”

EVEN OVER HET MANNENHART

Janneke zet zich al ruim tien jaar in voor meer kennis over het vrouwenhart en vrouwengezondheid. “Hart- en vaatziekten zijn bij vrouwen nog altijd doodsoorzaak nummer één. Dat komt ook doordat hartproblemen bij hen vaak over het hoofd worden gezien. Ze kunnen andere klachten hebben én er spelen andere risicofactoren mee. Zo kan een derde van de hartklachten gelinkt worden aan hormonale ontregelingen. Belangrijke verschillen, waar lang niet iedereen van weet. Vrouwen werden tot voor kort dan ook gewoon niet meegenomen in medisch onderzoek.”

“We zijn gelukkig met een inhaalslag bezig. Maar in die zoektocht voor vrouwengezondheid moeten we uitkijken dat we mannen niet tekortdoen. Die ‘70 kilo wegende, witte man’ die we altijd als norm hebben gebruikt, is tenslotte ook nooit met iets anders vergeleken. Bovendien gaat het, áls mannengezondheid al een onderwerp is, nog altijd vooral over de fysieke kant. Over trainen voor een sixpack bijvoorbeeld.”

GEZONDHEID DRAAIT OOK OM LEEFSTIJL EN BALANS, DAAR GAAT HET IN MIJN SPREEKKAMER STEEDS VAKER OVER.

IN DE ZOEKTOCHT NAAR VROUWENGEZONDHEID MOETEN WE UITKIJKEN DAT WE MANNEN NIET TEKORTDOEN

“Als je kijkt naar mensen die een acute hartstilstand hebben op straat, gaat dat in 75 procent van de gevallen om een man. Dat fascineert me.”

“Kennelijk praten mannen nog altijd niet of nauwelijks over hun klachten. Mijn vader klaagde ook nooit, die moest sterk zijn voor het gezin. Dat vinden we ouderwets, maar dat patroon is nog lang niet uit ons systeem. Kijk maar naar mannen op hun wielrenfiets op zondagochtend. Die gaan hun fietsmaten echt niet vragen of het een tandje minder mag. Sterker nog, die fietsen soms door tot ze er letterlijk bij neervallen. Daar valt echt nog wat te winnen.”

Voor Janneke is het de aanleiding om zich ook meer te verdiepen in de man. Haar gloednieuwe boek, ‘Het Mannenhart’, verschijnt dus op: Vaderdag.